Bakü’de düzenlenen CICA 7. Zirvesi’nde İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un konuşmasına başlamasıyla, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 10’dan fazla ülkenin temsilcisi salondan ayrıldı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve beraberindekilerin de yerlerinden kalkarak salonu terk ettiği görüldü.
10’dan fazla ülkenin temsilcisi salondan çıktı
Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı’nın (CICA) 7. Zirvesi, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gerçekleştirildi. Öğle saatlerinde İsrail Cumhurbaşkanı Herzog’un konuşmasına geçtiği sırada, Türkiye dahil birçok ülkenin temsilcisi salondan ayrıldı.
Türkiye’yi zirvede Dışişleri Bakanı Hakan Fidan temsil etti. Fidan’ın yanı sıra beraberindeki heyetin de konuşma başlangıcında salondan çıktığı görüldü.
Fidan’dan Filistin vurgusu
Hakan Fidan, CICA 7. Zirvesi’ndeki konuşmasında Filistin meselesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Fidan, “(CICA) Üyemiz Filistin’in haklarını desteklemek ve devam eden zulüm ile ağır ihlallere karşı durmak konusunda kararlı bir tutum sergilemeliyiz. Kalıcı çözüm, 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin Devletinin kurulmasını gerektirmektedir.” dedi.
Fidan, CICA üyesi İsrail’in “sistematik baskı politikası izleyerek Filistin halkının temel haklarını ihlal ettiğini” belirterek, “bu bağlılığı sürdüremeyiz” ifadesini kullandı.
CICA’nın güçlendirilmesi çağrısı
Azerbaycan’ın başkanlık görev süresinin uzatılmasına destek verdiklerini açıklayan Fidan, Laos’un 29. üye olarak aralarına katılmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Fidan ayrıca Sultan Hajiyev’i yeni Genel Sekreter olarak atanması dolayısıyla tebrik etti.
Asya’nın yükselişinin öne çıktığı dönemde barış ve refahın güvence altına alınması için daha güçlü bir CICA’ya ihtiyaç olduğunu söyleyen Fidan, “Türkiye olarak, CICA’yı Asya’nın en kapsayıcı güvenlik forumu olarak güçlendirmeye kararlıyız.” dedi.
Ekonomik güvenliğin artırılması ve bağlantısallığın geliştirilmesi için ulaşım bağlantılarının genişletilmesi ve enerji koridorlarının çeşitlendirilmesi gerektiğini belirten Fidan, dört önceliğe dikkat çekti:
- Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridor’un geliştirilmesi. Fidan, Orta Koridor’un “Kuşak ve Yol Girişimi”nin etkinliğini artıracağını, Asya ile Avrupa arasındaki ticareti kolaylaştırırken halklar arasında yeni temas köprüleri kuracağını söyledi.
- Kalkınma Yolu Projesi’nin ilerletilmesi. Projenin Irak ve Türkiye üzerinden Körfez’i Avrupa’ya bağlayacağını belirten Fidan, bunun bölgede ve ötesinde istikrar ile refaha katkı sunacağını ifade etti.
- CICA, Türk Devletleri Teşkilatı, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı, Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ve Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) arasındaki koordinasyonun geliştirilmesi.
- Bağlantısallığın dijital alana taşınması. Fidan, yapay zeka ve yeni teknolojilerin Asya’da ve dünya genelinde insanlığın yararına kullanılması için bilim, teknoloji ve inovasyonda işbirliğinin derinleştirilmesi gerektiğini belirtti.
İklim ve çok taraflı işbirliği mesajı
Yapay zekanın çatışma veya tekelleşme yerine kapsayıcı işbirliğinin dayanağı olması gerektiğini vurgulayan Fidan, güçlü bağlantısallığın Asya’da sürdürülebilir kalkınmayı destekleyeceğini söyledi.
Fidan, sürdürülebilir kalkınma için çevresel sorunlara karşı da adım atılması gerektiğini belirterek Türkiye’nin iklim değişikliğinin etkileriyle mücadelede öncü rolünü sürdürdüğünü ifade etti. Türkiye’nin kasımda Antalya’da düzenlenecek COP31 Zirvesi’ne ev sahipliği yapacağını ve başkanlık edeceğini hatırlatan Fidan, toplantının iklim adaletini, sürdürülebilir kalkınmayı ve insan odaklı dönüşümü güçlendirecek bir fırsat olmasını istediklerini söyledi.
Bakan Fidan, Liderler Zirvesi’ne tüm ilgili paydaşların üst düzey katılım göstermesi çağrısında bulundu.
Dünyada artan krizlerin uluslararası platformlarda belirsizliği büyüttüğünü belirten Fidan, ortak sorunlara kolektif çözümler bulunmasının her zamankinden daha acil olduğunu kaydetti. Çok taraflı hareketin önündeki en büyük engelin uluslararası aktörler arasındaki güven eksikliği olduğunu dile getiren Fidan, bölgesel sahiplenme temelinde işbirliğinin geliştirilmesi ve karşılıklı güveni artıracak bir diyalog kültürünün oluşturulması gerektiğini söyledi.
CICA’nın diyaloğu etkili işbirliğine dönüştürmede önemli bir rol oynayabileceğini ifade eden Fidan, “Bu nedenle CICA’nın tam teşekküllü bir uluslararası örgüte dönüşümünü destekliyoruz.” dedi.
Kalıcı çözüm için 1967 sınırları vurgusu
Barış ve karşılıklı güvene bağlılığın tüm üyeler için geçerli olması gerektiğini belirten Fidan, Filistinlilerin haklarının desteklenmesi ve ağır ihlallere karşı kararlı tutum alınması gerektiğini yineledi.
Kalıcı çözümün, 1967 sınırları temelinde ve başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız, egemen bir Filistin Devleti’nin kurulmasını gerektirdiğini söyleyen Fidan, CICA’nın farklı öncelikler arasında köprü kuran ve karşılıklı anlayışı geliştiren değerli bir platform olduğunu ifade etti.
Fidan, zirvede kıta genelinde sürdürülebilir barış ve artan refah için daha etkili bir CICA’ya yönelik açık ve net bir yol haritası oluşturulması gerektiğini belirterek, bu hedefler doğrultusunda çalışmayı sürdüreceklerini söyledi.
