İnternetteki sıradan ürün reklamlarının, cihazları izlemek ve casus yazılım yerleştirmek için kullanıldığı iddiası iki ayrı araştırmayla gündeme geldi. Raporlarda İsrailli dijital reklam ajansı Discover-Tech’in reklam ağı üzerinden geniş çaplı bir gözetim sistemi kurulduğu belirtildi.
Reklam ağı casusluk aracı olarak kullanıldı
Kanada merkezli Citizen Lab ile New York merkezli Confiant tarafından yayımlanan raporlara göre 2020 yılında kurulan Discover-Tech, internet kullanıcılarını takip etmek ve cihazlara casus yazılım yüklemek amacıyla zararlı reklamlar dağıttı.
Reuters’ın aktardığı araştırma bulgularında, ABD hükümetinin kara listesinde bulunan İsrailli casus yazılım şirketi Candiru ile diğer İsrailli gözetleme firmalarının Google, Comcast ve Rusya merkezli Yandex gibi büyük platformlardaki reklam alanlarına bu sistem sayesinde doğrudan erişebildiği kaydedildi.
Reklama tıklamak gerekmiyor
Citizen Lab, çoğunlukla telefon veya kulaklık gibi günlük ürünleri tanıtan reklamların yapılan işbirlikleriyle 120 binden fazla internet sitesi ve 75 binden fazla mobil uygulamaya ulaştığını bildirdi.
Uzmanlar, casusluk faaliyetinin gerçekleşmesi için kullanıcının reklama tıklamasının şart olmadığını vurguladı. Reklamın internet sitesinde yüklenmesi, cihazın belirlenmesi ve izlenmesi için yeterli görülüyor.
Şirketin bazı operasyonlarda akıllı telefon kullanıcılarının telefon numaralarını elde etmeye çalıştığı, bazı reklamların ise Candiru’ya ait casus yazılımları cihazlara yerleştirmek için kullanıldığı açıklandı.
Confiant kurucu ortağı Jerome Dangu, Reuters’a yaptığı açıklamada Discover-Tech’in dünya çapında her gün en az 10 milyon reklam yayınladığını söyledi. Dangu, “çerez eşleştirme” olarak adlandırılan veri paylaşımı yöntemleriyle reklamların erişim alanını aşan bir kişi takibinin mümkün olduğunu belirtti.
Dangu, Discover-Tech faaliyetlerinin yüz milyonlarca kişiye ulaşmış olmasının çok yüksek bir ihtimal olduğunu ifade etti. Candiru bağlantılı reklamların toplam hacim içinde küçük bir paya sahip olduğu, ancak hedefli operasyonlarda önemli bir işlev üstlendiği aktarıldı.
Hassas kurumların ağlarında da görüldü
Araştırmalar, zararlı reklamların hassas kurumların dahili ağlarında bulunan kullanıcılara kadar ulaştığını ortaya koydu.
Dangu, reklamların Pentagon, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne ait yüzlerce hassas ağda görüntülendiğini söyledi.
Reklamların bazı bölgelerde yoğunlaştığını belirten Dangu, Filistin topraklarındaki duruma ilişkin şu ifadeleri kullandı: “Filistin’de neredeyse hangi siteye girerseniz girin bir Discover-Tech reklamıyla karşılaşıyorsunuz. Bu da onlara tüm bir ülkenin dijital faaliyetleri üzerinde eksiksiz bir görünürlük sağlıyor”.
Citizen Lab, benzer reklam gösterimlerinin Birleşmiş Milletler, NATO, Avrupa Komisyonu ve 10’dan fazla ülkenin hükümet ağlarında da tespit edildiğini açıkladı.
Reklamların Nvidia, Sandisk, Broadcom ve Micron gibi çip üreticilerinin yanı sıra Meksika, İsrail ve Avrupa’da faaliyet gösteren bazı medya kuruluşlarının ağlarında da görüldüğü belirlendi.
Raporda ayrıca Candiru casus yazılımının Discover-Tech reklamları üzerinden Katar merkezli Al Jazeera’nın sistemlerine sızmak için kullanıldığı bilgisi yer aldı.
Citizen Lab, medya kuruluşunun paylaştığı ağ kayıtlarını inceleyerek 2024 ve 2025 yılları arasında Al Jazeera bünyesindeki 45 Windows tabanlı cihazın hedef alındığını doğruladı.
Araştırmacılar, firmanın kimlik doğrulama kayıtlarını internete açık bırakmasının ardından Discover-Tech sistemlerine İsrail, Avrupa ve Körfez bölgesindeki IP adreslerinden giriş yapıldığını da belirledi.
Google ve diğer şirketler erişimi kesti
Citizen Lab araştırmacısı Wolfie Cristl, “Çevrim içi reklamcılığın bugünkü işleyiş biçimi; devletler, özel sektör, sivil toplum ve geri kalan herkes için sistemik bir güvenlik tehdidi arz ediyor” değerlendirmesinde bulundu.
Raporların yayımlanmasının ardından teknoloji ve reklam sektöründeki şirketler Discover-Tech ile ilişkilerini sonlandırmaya başladı.
Google, araştırma sürecinde Citizen Lab ve Confiant ile işbirliği yaptığını açıkladı. Şirket, Discover-Tech’i politikalarını sistematik olarak ihlal ettiği gerekçesiyle reklam platformlarından çıkardığını bildirdi.
Avrupa merkezli dijital pazarlama birliği IAB Europe, incelemede politika ihlalleri saptanmasının ardından Discover-Tech’in küresel onaylı satıcılar listesindeki statüsünü geçen hafta askıya aldığını duyurdu.
Comcast bünyesindeki reklam teknolojisi kuruluşu Beeswax da son gelişmeler sonrasında Discover-Tech’i platformundan kaldırdığını doğruladı.
Candiru 2021’de kara listeye alınmıştı
ABD Ticaret Bakanlığı, hükümet yetkililerini, gazetecileri, aktivistleri ve akademisyenleri kötü niyetle hedef almak için casus yazılım sağladığı gerekçesiyle Candiru’yu 2021 yılında kara listeye almıştı.
Yılın önceki aylarında Pentagon, çatışma bölgelerindeki ABD askerlerinin reklam teknolojisi şirketleri ve veri simsarlarının topladığı konum verileri üzerinden hedef alındığına ilişkin bildirimler aldığını açıklamıştı. Bunun ardından askeri birimler bazı cihazlarda reklam takibini devre dışı bırakmıştı.
Discover-Tech ve şirketin CEO’su Dekel Boni, kendilerine gönderilen mesajlara yanıt vermedi. Candiru sahipleri, Yandex ve Al Jazeera yetkilileriyle iletişim kurma girişimlerinden de sonuç alınamadı.
