Avrupa’yı deniz altından GKRY ve İsrail’e bağlaması planlanan 1,9 milyar avroluk Büyük Deniz Enterkonnektörü projesinde yeni bir izin aşamasına geçildi. Fransız yüklenici Nexans, deniz tabanı araştırmalarını yeniden başlatmak için Yunanistan’a ruhsat başvurusu yaptı.
GSI projesinde araştırma izni süreci
Doğu Akdeniz’in tabanına döşenmesi öngörülen elektrik hattı, Avrupa kıtasını önce Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ne (GKRY), ardından İsrail’e bağlamayı hedefliyor. Avrupa Birliği’nin desteklediği Büyük Deniz Enterkonnektörü (GSI) projesi, Türkiye’nin itirazları nedeniyle yavaş ilerliyor.
Projenin kablo yüklenicisi Nexans, deniz tabanı incelemelerine yeniden başlayabilmek amacıyla Yunan makamlarına başvurdu. Reuters’ın aktardığına göre Yunanistan Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis, Atina’da yaptığı açıklamada, projenin geleceği açısından kritik görülen başvurunun GSI adına sunulduğunu bildirdi.
Yunanistan elektrik iletim şebekesi operatörü IPTO tarafından geliştirilen hattın değeri 1,9 milyar avro (2,13 milyar dolar). Planlanan güzergahın deniz yetki alanlarıyla kesişmesi, projeyi uzun süredir Ankara ile Atina arasında anlaşmazlık konusu yapıyor.
Çalışmalar Fransız gemisiyle yapılacak
Marinakis, deniz tabanı taramasının Fransız bir gemi tarafından gerçekleştirileceğini belirtti. Araştırmaların başlayabilmesi için Yunan deniz yetki alanlarındaki faaliyetlere onay veren bakanlıklar arası komitenin ve Yunan Sahil Güvenliğinin izin vermesi gerekiyor.
Projenin uygulanmasına ilişkin temaslar hakkında konuşan Marinakis, “Proje uygulamasına ilişkin olarak Yunanistan, doğal muhatapları olan Fransa ve GKRY haricinde hiçbir devletin makamlarıyla bir düzenleme yapmamıştır” ifadesini kullandı.
Yunanistan, kablo güzergahını netleştirmek üzere deniz tabanı araştırmalarını kısa süre içinde yeniden başlatmayı planlıyor. Türkiye ise hattın, 2019 yılında Libya ile imzalanan deniz yetki alanları mutabakatı kapsamındaki bölgeden geçtiğini belirtiyor.
Ankara, Atina’nın tanımadığı bu mutabakat doğrultusunda söz konusu sularda yürütülecek faaliyetler için iki ülke arasında önceden koordinasyon sağlanması gerektiğini savunuyor.
ABD’den projeye destek
Jeopolitik gerilimlerin etkisindeki projeye ABD yönetimi de açık destek verdi. Geçen hafta Atina’yı ziyaret eden ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Rusya’nın Ukrayna’da sürdürdüğü savaş ile Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler nedeniyle enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesinin zorunlu hale geldiğini söyledi.
Rubio, ABD’nin bu girişime “büyük bir kararlılıkla bağlı olduğunu” ifade ederken, projenin önündeki muhtemel engellerin aşılması için Washington’ın diplomatik imkanlarını kullanacağını açıkladı.
Ankara’dan deniz yetki alanı uyarısı
Türkiye daha önce, Yunanistan ile GKRY’nin ortak elektrik hattı projesi kapsamında Atina yönetimine ve bölgede görev yapan Fransız şirketlerine izin vermemişti.
Geçen ay Kathimerini gazetesine konuşan Türk yetkililer, Ankara’nın uluslararası enerji hatlarına ilkesel olarak karşı olmadığını, ancak deniz yetki alanlarının ihlal edilmesine izin vermeyeceğini vurguladı.
Yetkililer, Türk kıta sahanlığıyla çakışan sularda gerçekleştirilecek zemin haritalama, araştırma ve kablo döşeme çalışmalarının Ankara’nın doğrudan onayına bağlı olduğunu kaydetti.
Bu tutum, Türkiye’nin Temmuz 2024’teki müdahalesini yeniden gündeme getirdi. Ankara, aynı hat için zemin etüdü yapan İtalyan araştırma gemisi Ievoli Relume’un izinsiz faaliyetleri üzerine donanmayı bölgeye göndermişti.
