İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Umman ile yürütülen hukuki ve teknik görüşmelerin sonunda Hürmüz Boğazı’nda geçici bir seyrüsefer rotası belirlemek amacıyla yakın bir anlaşmaya varılabileceğini bildirdi.
İran Dışişleri Bakanı, gemi trafiğini düzenlemek ve geçici rotayı oluşturmak için iki ülkenin mevcut haritalar üzerinden askeri ve deniz kuvvetleriyle görüşmelerini sürdürdüklerini belirtti; nihai değerlendirme sonrasında yeni rota netleşecek.
İran resmi ajansı IRNA’ya göre bugün Tahran’da düzenlenen basın toplantısında Arakçi, iki ülkenin askeri ve deniz kuvvetlerinin mevcut haritalar üzerinden görüşmeler gerçekleştirdiğini ve nihai değerlendirmenin ardından yeni rotanın netleşeceğini söyledi.
Arakçi, boğazdaki mevcut Trafik Ayrım Düzeni’nin (TSS) artık Tahran yönetimi açısından kabul edilebilir olmadığını vurguladı ve teknik ve hukuki karmaşıklıklar nedeniyle önceliği geçici bir güzergâhın kalıcı rotaya zemin hazırlamasına yönlendirdiklerini belirtti.
Arakçi, Hürmüz Boğazı’nın seyrüsefere tamamen açılmasının ABD’nin İslamabad Mutabakatı ihlallerini tazmin etmesine ve diğer koşullara bağlı olduğuna inandığını ifade etti.
İslamabad Mutabakatı’nın beşinci maddesinin İran tarafından uygulanmasının söz konusu olduğunu söyleyen Arakçi, trafiğin iki hafta içinde yüzde 60 oranında normale dönmesini öne sürdü; ABD’nin boğazda yeni rotalar oluşturarak İran’ın seyrüsefer yönetimini zedelemeyi hedeflediğini ve bunun kabul edilemez olduğunu ifade etti.
SEKTÖR KAYNAKLARI YAPTIRIMLARA İŞARET EDİYOR
Öte yandan nakliye ve sigorta sektörünün temsilcileri, öngörülen mekanizmanın uygulanmasının son derece zor olduğunu değerlendiriyor.
Reuters’a konuşan üst düzey bir İranlı kaynağın aktardığı taslağa göre Tahran, boğaza giren gemilere müdahale yetkisini saklı tuttu ve çıkış yapan gemilerin İran’a bildirimde bulunmasının ardından Umman üzerinden seyrüsefer yapmasını hedefliyor.
Bu plana göre boğaza giren gemilerden taşıdıkları yükün değerine göre yüzde 5 ile yüzde 7 arasında geçiş ücreti talep edilmesi öngörülüyor; Umman ise yaklaşık yüzde 3 seviyesinde bir oranı tartışıyor.
Washington bu tür ücretli geçişlere karşı çıkıyor.
Dünya genelindeki önde gelen denizcilik birlikleri IMO’ya ortak mektup göndererek, boğazdan zorunlu geçiş veya hizmet ücreti alınmasının uluslararası seyrüsefer rejimini zedeleyeceğini belirtti.
İdari Konsey, Hürmüz Boğazı’nın kıyıdaş devletlere ayrım gözetmeksizin ve ücret ödenmeksizin transit geçiş hakkı sağlaması gerektiğini vurguladı.
Gemi işletmeleri ve petrol tüccarları açısından ABD’nin mayıs ayında İran tarafından kurulan Basra Körfezi Boğazı Yetki Kurumu’nu yaptırım listesine alması hukuki riskler doğuruyor.
ABD Hazine Bakanlığı’nın Amerikalıların İran hükümetinden güvenli geçiş garantisi kapsamında hizmet almasını yasaklaması nedeniyle, yapılan ödemelerin varlıkların dondurulmasına yol açabileceği ifade ediliyor.
Lloyd’s Market Association (LMA) bünyesindeki savaş riski sigortacılarının temmuz ayı sonunda yürürlüğe koyduğu özel madde, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için harç veya ücret ödeyen gemilerin sigorta teminatlarını iptal ediyor.
Bu da gemi sahiplerini ödeme yapılması halinde sigortasız kalma, yapılmaması halinde ise geçiş engeliyle karşı karşıya bırakıyor.
ARAKÇİ’DEN HAZAR DENİZİ KONVANSİYONU AÇIKLAMASI
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsüne İlişkin Konvansiyon’un meclise sevk edilmesine dair soruya yanıt verdi.
Konvansiyonun 2018 ve 2019 yıllarında meclise sunulduğunu hatırlatan Arakçi, kıyıdaş diğer dört ülkenin metni onayladığını, İran’ın katılımının ise meclis onayına bağlı olduğunu ifade etti.
İran’ın Hazar Denizi’ndeki payının konvansiyon metninde yer almadığını açıklayan Arakçi, esas hatların belirlenmesi ile deniz yatağı ve su kütlesinin paylaşımındaki görüş ayrılıkları sebebiyle ülke payı konusunun konvansiyondan çıkarılarak ikili ve üçlü müzakerelere bırakıldığını bildirdi.
Arakçi, Rusya gibi ülkelerin konvansiyonun bir an önce yürürlüğe girmesini istediğini belirterek anlaşmanın Hazar Denizi’nde yabancı askeri güçlerin varlığını yasakladığını sözlerine ekledi.
