Avrupa’da artan hibrit savaş riskleri, özel şirketlerin tesislerinin kriz dönemlerinde sığınak, sahra hastanesi ve lojistik merkezi olarak kullanılmasına yönelik hazırlıkları hızlandırdı.
IKEA mağazaları acil durumlar için planlanıyor
Danimarka’daki IKEA mağazaları; elektrik kesintileri, sel baskınları ve kritik altyapılara yönelik olası saldırılar sırasında acil durum sığınağı ile sahra hastanesine dönüştürülebilecek alanlar arasında değerlendiriliyor.
Avrupa hükümetleri, kriz zamanlarında toplumsal düzenin sürdürülmesi için özel sektörün kaynaklarından yararlanmanın yollarını arıyor. Avrupa Birliği yetkililerinin Rusya kaynaklı hibrit savaş tehditleriyle ilişkilendirdiği sabotaj şüpheleri ve siber saldırılar da sivil hazırlık planlarını gündemin üst sıralarına taşıdı.
Danimarka istihbarat teşkilatı, Rusya’nın önümüzdeki aylarda NATO ve diğer Batı ülkelerine yönelik bu faaliyetlerini artırmasının muhtemel olduğunu açıkladı. Moskova ise suçlamaları reddediyor.
IKEA Danimarka Güvenlik Şefi Torben Mortensen, acil durumda mağaza restoranlarında sıcak yemek hazırlanabileceğini, jeneratörlerin elektrik sağlayacağını ve depolardaki paketli ürünlerden ek yataklar oluşturulabileceğini söyledi.
Reuters haber ajansına konuşan Mortensen, “İyi komşu olmak ve kriz anında topluma destek verebilecek bir şirket kimliği taşımak istiyoruz” dedi.
Özel şirketlerin kaynakları kayıt altına alınıyor
IKEA, Danimarka’da kriz sırasında özel şirketlerin sunabileceği yatak, gıda, kamyon ve uzman personel kapasitesini listeleyen Kriz Hazırlığı Kurumsal Koalisyonu’nda yer alıyor.
Koalisyon Başkanı Maja Broloes, geniş kullanım alanları, ürün stokları, yemek tesisleri ve jeneratörleri nedeniyle IKEA’nın kriz yönetimi açısından önemli bir örnek olduğunu belirtti. Broloes, kriz halinde yetkililerin doğrudan bu ağa başvuracağını ve yardım sunabilecek şirketlerin koordinasyonunun sağlanacağını ifade etti.
Ağda perakende, inşaat ve telekomünikasyon sektörlerinden 200’ü aşkın şirket ile 300 binden fazla çalışan kayıtlı bulunuyor. Sistem kapsamında şirketlerin uğrayacağı zararları karşılamak amacıyla devlet destekli bir tazminat mekanizması oluşturuluyor. Geri ödemelerin vaka bazında belirleneceği bildirildi.
Gönüllü ağ, bugüne kadar kamu kurumlarıyla tatbikatlar yaptı ancak henüz kapsamlı bir gerçek kriz yaşamadı. IKEA yönetimi de dünya genelinde ortak bir acil durum hazırlık programı bulunmadığını, uygulamaların ülkelerin kendi planları doğrultusunda yürütüldüğünü açıkladı.
IKEA’nın daha önceki kriz uygulamaları
Şirket, Ekim 2024’te İspanya’nın Valencia kentindeki sel felaketi sırasında bir mağazasını 600’ü aşkın kişi için sığınak olarak kullanıma açmıştı.
Danimarka’nın Aalborg kentinde ise Aralık 2021’de etkili olan kar fırtınasında mahsur kalan altı müşteri ve yaklaşık 24 çalışan geceyi teşhir yataklarında geçirmişti.
Avrupa’da hazırlık planları genişliyor
Avrupa Birliği, Mart 2025’te başlattığı Hazırlık Birliği Stratejisi kapsamında üye ülkeleri şirketlerle daha sıkı iş birliğine teşvik ediyor.
Danimarka’nın en büyük süpermarket işletmecisi Salling Group, elektrik ve internet kesintileri sırasında 48 saate kadar hizmet verecek şekilde tasarlanan 51 mağazasından ilkini açıyor.
Kriz hazırlığına yönelik uygulamalar, diğer Avrupa ülkelerinde de yasal düzenlemelerle hayata geçiriliyor. Estonya, kriz dönemlerinde 300 şirketin kritik hizmetleri sürdürmesini kanunen zorunlu kılıyor. Finlandiya’da tedarik güvenliği kamu kurumları, sivil toplum ve özel sektörün ortaklığıyla yönetiliyor.
Polonya’da ise yürürlükteki yasalar, olası krizlerde silahlı kuvvetlerin bazı şirketlere ait araç, makine ve mülklere el koyarak kullanmasına izin veriyor.
