2026 Nobel Tıp Ödülü, beyindeki sinir hücrelerinin ışık aracılığıyla kontrol edilmesini sağlayan optogenetik çalışmaları nedeniyle Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel arasında paylaştırıldı.
Ödül üç bilim insanına gitti
İsveç’teki Karolinska Enstitüsü Nobel Meclisi, Amerikalı bilim insanı Karl Deisseroth ile Alman araştırmacılar Peter Hegemann ve Georg Nagel’i ödüle layık gördü. 54 yaşındaki Deisseroth, 71 yaşındaki Hegemann ve 73 yaşındaki Nagel, toplam 12 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1,2 milyon dolar) değerindeki para ödülünü paylaşacak.
Optogenetik sinir hücrelerini ışıkla yönetiyor
Nobel Komitesi, ışığa duyarlı iyon kanalları ve optogenetik alanındaki keşiflerin, canlı bir beyindeki tekil sinir hücrelerinin faaliyetini açıp kapatmayı mümkün hale getirdiğini açıkladı.
Ödül komitesi açıklamasında, “Bu yöntem günümüzde beynin gizemlerini aydınlatmak amacıyla dünyanın dört bir yanındaki laboratuvarlarda kullanılıyor” ifadesini kullandı.
Nobel ödüllerinin tarihçesi
Fizyoloji veya tıp ödülü, Nobel duyurularının her yıl açıklanan ilk dalını oluşturuyor. Bunu ilerleyen günlerde fizik, kimya, edebiyat, barış ve iktisat ödüllerine ilişkin duyurular takip edecek.
İsveçli mucit ve sanayici Alfred Nobel’in vasiyetiyle oluşturulan beş orijinal Nobel ödülü, Birinci ve İkinci Dünya Savaşı dönemlerindeki kesintiler dışında 1901 yılından beri veriliyor. Altıncı ödül olan iktisat dalı ise 1968 yılında İsveç Merkez Bankası (Riksbank) tarafından kuruldu.
Tıp ödülü, geçmişte penisilini keşfeden Alexander Fleming’e 1945’te ve insan kan gruplarını bulan Karl Landsteiner’a 1930 yılında olduğu gibi, bilim tarihinde iz bırakan çalışmalara verildi.
Geçen yıl ödül; bağışıklık sisteminin sağlıklı hücreleri nasıl koruduğunu açıklayan, kanser gibi hastalıkların tedavisinde yeni olanaklar sağlayan Amerikalı araştırmacılar Mary Brunkow ve Fred Ramsdell ile Japon bilim insanı Shimon Sakaguchi’ye gitmişti.
Ödüller Stockholm’de takdim ediliyor
Nobel sahipleri, ilgili kurumların görevlendirdiği uzman komitelerce belirleniyor. Alfred Nobel’in vasiyetini hazırladığı dönemde İsveç ve Norveç arasındaki birlik nedeniyle, Oslo’da verilen Barış Ödülü dışındaki tüm ödüller Stockholm’de sunuluyor.
Törenler, Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta kraliyet ailelerinin katılımı ve gala yemekleri eşliğinde gerçekleştiriliyor.
