Kuzey İrlanda’da 28 yıl aradan sonra Orange Order yürüyüşünün Katoliklerin yaşadığı Garvaghy Road’dan geçmesine izin verilmesi, Protestanlar ile Katolikler arasındaki tansiyonu yeniden yükseltti.
Drumcree güzergahına sınırlı izin
İngiltere yanlısı ve Protestan Orange Order üyelerinin her yıl düzenlediği yürüyüşün Drumcree Mahallesi’ndeki Katolik bölgesinden geçen bölümünün yapılması için sunulan başvuru mahkemece kabul edildi.
Taraflar arasındaki yürüyüş ve protestoları barışçıl hale getirmek amacıyla kurulan Bağımsız Yürüyüş Komisyonu, en son 1997’de düzenlenen ve 1998’de yasaklanan yürüyüşün Drumcree ayağının bugün yapılabileceğine karar verdi.
Komisyon, yürüyüşe sadece 35 kişinin katılabileceğini ve bandonun kortejde bulunamayacağını açıkladı. Karar, Orange Order üyeleri, Katolikler ve Cumhuriyetçi Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı Michelle O’Neill tarafından tepkiyle karşılandı.
Taraflar yeniden karşı karşıya geldi
Orange Order üyeleri, tarihi güzergah Garvaghy Road üzerindeki yasağın kaldırıldığını ve yürüyüşün kısıtlama olmadan gerçekleştirilebileceğini savundu. Katolikler ise 1995, 1996 ve 1997’de ciddi çatışmalara yol açan yürüyüşün eski anlaşmazlıkları canlandırmasından endişe ettiklerini belirtti.
Garvaghy Road Sakinleri Koalisyonu sözcüsü Breandan Mac Coinnaith, yürüyüşün durdurulması talebiyle 4 bin imzalı dilekçeyi mahkemeye sunduklarını söyledi. Mac Coinnaith, “Herkes komşularımızın yürüyüşe izin verilmemesi gerektiği görüşünü paylaştığını biliyor.” ifadelerini kullandı.
O’Neill, toplumdaki gerilimi artıracağını söylediği yürüyüşü engellemek amacıyla bir grup İrlanda milliyetçisi Sinn Fein üyesiyle birlikte güzergahı kapattı.
28 yıldır süren huzurun yeniden bozulmaya çalışıldığını dile getiren O’Neill, yol kapatma eylemi sırasında yaptığı açıklamada, “Orange Order ve birlik yanlıları bizi geriye götürüyor.” dedi.
Birlik yanlısı aktivist ve yürüyüş katılımcısı Jamie Bryson ise O’Neill’in eylemcilerle birlikte yolu kapatmasına tepki gösterdi. Bryson, “Sözde Bölgesel Başbakan yasa dışı şekilde yolu kapatarak eylemi engelliyor. Yasaya bağlılıklarıyla ilgili çok ciddi soru işaretleri oluştu.” diye konuştu.
Kuzey İrlanda’nın İngiltere’ye bağlı kalmasını savunan Demokratik Birlik Partisi milletvekili Jonathan Buckley de iktidardaki milliyetçi Sinn Fein’i eleştirdi. Buckley, “Sinn Fein ve Garvaghy Road sakinleri 28 yıldır Orange Order’a Yürüyüş Komisyonu’nun bir karar verdiğini söylüyordu. Şimdi de herkes kurallara uymalı.” ifadelerini kullandı.
Burnham’dan itidal çağrısı
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, yıllık İşçi Partisi Konferansı için Liverpool’da bulunan Kuzey İrlanda Bakanı Chris Bryant’ı bölgeye gönderdi.
BBC’ye konuşan Burnham, yürüyüş kararının polis tavsiyesiyle alınması gerektiğini ancak polisin böyle bir tavsiye vermediğini söyledi. Kararın Bağımsız Yürüyüş Komisyonu tarafından alındığını belirten Burnham, Kuzey İrlanda Bakanı’nın 2027’de 30’uncu yılına girecek Belfast Anlaşması’na uygun hareket etmesini sağlamakla sorumlu olduğunu ifade etti.
Burnham, dün akşam telefonla görüştüğü İrlanda Başbakanı Micheal Martin’in de bu konuda sorumluluk taşıdığını belirterek, “Kendisiyle bu konuda yakın çalışıyoruz. Tüm tarafları itidalli olmaya çağırıyorum. Kuzey İrlanda’da 30 yılda çok kazanım elde ettik. Bunların geriye gittiğini görmek istemiyoruz.” dedi.
İrlanda hükümeti de yazılı açıklamasında mahkeme sürecinin sabahın ilk saatlerinden beri izlendiğini, gelişmelerin sahada takip edildiğini ve Garvaghy Road sakinleri dahil tüm paydaşlarla temas kurulduğunu bildirdi. Açıklamada hükümetin durumdan son derece endişeli olduğu belirtilerek, Belfast Anlaşması kapsamında uzlaşma için yıllar içinde sağlanan ilerlemeye dikkat çekildi ve geçmişteki bölünmelere dönülmesinin en büyük endişe olduğu vurgulandı.
Yürüyüş 1998’den beri yasaktı
Orange Order’ın 1807’den bu yana düzenlediği yürüyüş, farklı yıllarda çeşitli güzergahlarda geçici olarak engellendi. Ancak Garvaghy Road’dan geçişine 1998’den bugüne kadar izin verilmedi.
Özellikle 1995’te Katolik bir eylemcinin öldürüldüğü olayların ardından İngiliz ordusu bölgede güvenlik önlemleri aldı. Buna rağmen 1997’ye kadar düzenlenen yürüyüşlerde taraflar arasında çatışmalar yaşandı.
Yürüyüşün Garvaghy Road’dan geçişi, 1998’de alınan kararla yasaklandı.
