Japonya’nın tanınmış seslendirme sanatçısı Kenjiro Tsuda, kendine özgü bariton sesinin yapay zeka kullanılarak taklit edildiği videoların yayımlanması nedeniyle TikTok’a karşı dava açtı.
Mahkeme kararını çarşamba günü açıklayacak
Tokyo Bölge Mahkemesi, davayla ilgili kararını çarşamba günü duyuracak. Tsuda, yalnızca kendisine ait olduğunu belirttiği “derin” ve “parlak” ses tonuyla hazırlanmış çok sayıda videonun platformdan kaldırılmasını istiyor.
Jujutsu Kaisen ve Yu-Gi-Oh! gibi dünya çapında bilinen yapımlarda başrol seslendiren 55 yaşındaki Tsuda’nın başvurusu, Japonya’da bir kişinin ses kimliğini yapay zeka kopyalarına karşı korumaya yönelik ilk hukuki girişim olarak değerlendiriliyor.
TikTok sesin jenerik olduğunu savunuyor
AFP’nin ulaştığı mahkeme belgelerine göre TikTok yönetimi, videolarda kullanılan sesin “jenerik bir erkek sesi” olduğunu ileri sürdü. Şirket, bu ses ile Tsuda’nın sesi arasında benzerlik bulunduğu yönündeki değerlendirmenin büyük ölçüde öznel kaldığını savundu.
TikTok ayrıca aktörün ulusal ölçekteki tanınırlığını sorgularken haksız rekabet yasalarının ihlal edildiği iddiasını kabul etmedi. Şirket, rolünün ifade özgürlüğü çerçevesinde kullanıcıların yaratıcı paylaşımlar yapabileceği bir platform sağlamakla sınırlı olduğunu belirtti.
Videolar anonim bir hesapta yayımlandı
Dava konusu içerikler, profil fotoğrafında Tsuda’nın Jujutsu Kaisen’de ses verdiği karaktere benzeyen bir görsel bulunan anonim bir hesap üzerinden paylaşıldı. Hesapta şehir efsaneleri, okült olaylar ve komplo teorileri; görseller ve yapay zekayla oluşturulduğu anlaşılan anlatımlarla bir araya getirildi.
Dava dilekçesinde hesabın bir dönemde 200 binden fazla takipçiye ulaştığı ve aylık 500 bin yenin (yaklaşık 3 bin 200 dolar) üzerinde gelir sağlamış olabileceği ifade edildi. Tsuda’nın avukatları, özgün içeriği bulunmayan hesabın başarısını, ünlü aktörün etkileyici sesiyle sunulan şüpheli paylaşımlara borçlu olduğunu vurguladı.
Hukuk ekibi, bu kullanımın Tsuda’nın kimliğini oluşturan unsurları kontrol etme ve bunlardan ticari gelir elde etme hakkını kapsayan tanıtım haklarını ihlal ettiğini savundu. Hesap artık platformda görünmüyor; ancak mahkeme, paylaşımların kaldırılmasından TikTok’un sorumlu tutulup tutulamayacağına karar verecek.
Oyunculardan ses mülkiyeti çağrısı
Japonya Aktörler Sendikası Başkanı ve seslendirme sanatçısı Yuko Sasaki, bir aktörün sesinin, yeteneği geliştirmek için “yıllarca süren titiz bir eğitimin ve çıraklığın sonucu” olduğunu söyledi.
Sasaki, Tsuda’nın yanında olduklarını belirterek mahkemenin ses üzerindeki mülkiyeti temel bir hak olarak kabul etmesi gerektiğini dile getirdi. Sasaki ve meslektaşları, üretken yapay zekanın sanatçıları izinsiz taklit etmesine karşı “No More” adlı bir kampanya da başlattı.
Kampanyaya katılan aktör Bin Shimada, TikTok lehine bir kararın sosyal medyada kontrolsüz ses klonlamasını teşvik etmesi durumunda sektörün yok olma riskiyle karşılaşabileceğini, genç oyuncuların ise umutlarını kaybedebileceğini söyledi.
Japonya’da ses için özel yasa bulunmuyor
Uluslararası Aktörler Federasyonu, geçen yıl yayımladığı değerlendirmede telif hakkı ve veri koruma düzenlemelerinin birçok ülkede sanatçıları yapay zeka klonlarına karşı koruyacak ölçüde güncellenmediğine dikkat çekti. OpenAI da kendisiyle çalışmayı reddeden sinema oyuncusu Scarlett Johansson’ın sesini andıran sentetik bir ses yayımlamasının ardından 2024 yılında özür dilemişti.
Japonya’da kişilerin sesini doğrudan koruyan özel bir yasa bulunmuyor. Bununla birlikte Adalet Bakanlığı geçen ay, mevcut haklar çerçevesindeki korumanın kapsamını açıklayan bağlayıcı olmayan bir kılavuz yayımladı.
Bakanlık, sesi “kişiliğin sembolü” şeklinde tanımladı ve bunu tanıtım hakları ile portre ve benzerliğin izinsiz kullanımını önleme hakkı kapsamında değerlendirdi. Bu kılavuzun çarşamba günü açıklanacak kararı ne yönde etkileyeceği henüz bilinmiyor.
Kararın uluslararası yankı uyandırması bekleniyor
Waseda Üniversitesi Fikri Mülkiyet Çalışmaları Bölümünden Profesör Tatsuhiro Ueno, mahkemenin Tsuda’nın sesi üzerindeki tanıtım haklarını bütünüyle reddetmesinin oldukça düşük bir ihtimal olduğunu ifade etti.
Ueno, Tsuda’nın Jujutsu Kaisen’deki rolü sayesinde Avrupa’da da tanınan bir ses haline geldiğini ve kararın uluslararası ölçekte büyük ilgi göreceğini belirtti.
Tsuda’ya destek veren 83 yaşındaki kıdemli seslendirme sanatçısı Michihiro Ikemizu ise yapay zekanın insan performansını geçemeyeceğini söyledi. Ikemizu, rol sırasında sürekli hissetmenin ve koşullara uyum sağlamanın gerektiğini, yapay zekanın bunu hiçbir zaman başaramayacağını belirterek aktörlerin elindeki tek gücün bu olduğunu ifade etti.
