Nobel haftası, bugün açıklanacak tıp ödülüyle başlıyor. İştahı düzenleyen hormonlar ve Ozempic ile Mounjaro gibi zayıflama ilaçlarının geliştirilmesine temel oluşturan GLP-1 araştırmaları, ödül için en güçlü seçenekler arasında gösteriliyor.
Nobel ödülleri 5-12 Ekim arasında açıklanacak
Tıp, fizik, kimya, edebiyat, barış ve iktisat dallarındaki Nobel kazananları, Beş ile 12 Ekim tarihleri arasında her gün farklı bir kategoride duyurulacak. Tıp ödülünün ardından yarın fizik, çarşamba günü kimya ödülü açıklanacak.
GLP-1 çalışmaları listenin başında
Nobel sürecini takip eden uzmanlar, Fransız haber ajansı AFP’ye yaptıkları değerlendirmelerde, zayıflama ilaçlarına temel sağlayan bilimsel çalışmaların tıp ödülü için güçlü adaylar olduğunu belirtiyor.
Muhtemel başlıklar arasında mikrobiyom araştırmaları, tokluk ve açlık duygusunu yöneten leptin ile grelin hormonlarının keşfi ve bağırsakların yemek sonrasında salgıladığı “glukagon benzeri peptid 1” (GLP-1) hormonu üzerine çalışmalar bulunuyor.
Bilimsel yayınlara yönelik atıfları analiz ederek Nobel tahminleri hazırlayan Clarivate’in araştırma analizi birimi yöneticisi David Pendlebury, bu alanlardan birinin ödüllendirilebileceğini söyledi.
Pendlebury, “Dünya genelindeki muazzam klinik etkisi nedeniyle GLP-1 araştırmalarını listenin en başına koyarım” değerlendirmesini yaptı.
GLP-1 alanında öne çıkan isimler Kanadalı endokrinolog Daniel Drucker, Danimarkalı hekim Jens Juul Holst ve Yugoslavya doğumlu Amerikalı kimyager Svetlana Mojsov olarak sıralanıyor.
Tıpta kök hücre ve görüntüleme çalışmaları da aday
Komitenin farklı bir tercihte bulunması durumunda, derinin yenilenmesi ve yaraların iyileşmesine ilişkin kök hücre araştırmaları da ödüle seçilebilir. İsveç kamu yayın kurumu SR’nin bilim muhabiri Annika Ostman, Amerikalı hücre biyoloğu Elaine Fuchs ile Britanyalı meslektaşı Fiona Watt’ı bu alanın öncüleri arasında gösteriyor.
Bir başka olasılık ise cerrahi gerektirmeyen optik koherens tomografi görüntüleme tekniği. Yansıyan ışıkla, özellikle retina ve optik sinir başta olmak üzere biyolojik dokuların yüksek çözünürlüklü kesitlerini oluşturan yöntem, doktorların hastalıkları teşhis etmesine ve izlemesine yardımcı oluyor.
Amerikalı immünolog Timothy Springer tarafından tanımlanan bağışıklık sistemindeki adezyon reseptörleri de değerlendirilen konular arasında yer alıyor. Bu reseptörler, bağışıklık hücrelerinin damar duvarlarına tutunmasını, dokulara geçmesini ve enfeksiyon bölgelerine ulaşmasını sağlıyor; aynı zamanda vücut savunmasının yönlendirilmesi ile çeşitli iltihabi ve otoimmün hastalıkların tedavisinde önemli hedeflerden kabul ediliyor.
Meme kanseri araştırmaları ve koronavirüsle mücadelede kullanılan DNA dizileme teknikleri de diğer aday başlıklar arasında bulunuyor.
Edebiyat ve barış ödüllerinde konuşulan adaylar
Perşembe günü açıklanacak edebiyat ödülü için, İsveç Akademisinin geçen yıl Macar yazar Laszlo Krasznahorkai’ye verilen ödülün ardından bu yıl Latin Amerika’dan bir kadın yazarı seçebileceği konuşuluyor.
Edebiyat eleştirmeni Lina Kalmteg, 48 yaşındaki Arjantinli yazar Samanta Schweblin’in güçlü bir seçenek olduğunu belirtti. Kulislerde Antigua kökenli Amerikalı yazar Jamaica Kincaid, Çinli Can Xue, Avustralyalı Gerald Murnane ve Alexis Wright, Amerikalı Thomas Pynchon ile Meksikalı Cristina Rivera Garza’nın isimleri de geçiyor.
Oslo’da açıklanan tek Nobel kategorisi olan barış ödülünün sahibi cuma günü belli olacak. Geçen yıl Venezuelalı muhalif lider Maria Corina Machado’nun kazandığı ödül için bazı uzmanlar, bu yıl jürinin daha geniş uzlaşı sağlayabilecek bir ismi seçebileceğini ifade ediyor.
Geçen yıl ödülü kazanmak için yoğun girişimlerde bulunan ABD Başkanı Donald Trump’ın süreci bu yıl da yakından takip etmesi bekleniyor. Machado, geçen yıl aldığı Nobel madalyasını Trump’a vermişti.
Nobel Komitesi Sekreteri Kristian Berg Harpviken, AFP’ye verdiği röportajda komiteye yönelik girişimler hakkında, “Her zaman çok fazla lobi faaliyeti ve nihayetinde komite üzerinde baskı kurma girişimleri olur. Biz buna çok alışkınız” dedi.
Barış ödülünde öne çıkan adaylar arasında Save the Children kuruluşu ile Rusya’nın işgal ettiği bölgelerden götürülen Ukraynalı çocukların geri getirilmesi için çalışan hak savunucusu Mykola Kuleba ortak aday olarak değerlendiriliyor.
Savaş ve açlıkla mücadele eden Sudan’daki geniş gönüllü ağı Acil Müdahale Odaları (ERR) ile gazeteciler açısından can kayıplarının en yüksek seviyeye çıktığı 2025 yılının ardından Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) de adaylar arasında gösteriliyor.
Nobel sezonu, 12 Ekim’de açıklanacak iktisat ödülüyle sona erecek.
