İspanya’da çalışanlar, 29 Kasım’daki erken genel seçimler yaklaşırken giderek ağırlaşan konut erişilebilirliği sorununu protesto etmek için fırtınalı havaya rağmen ülke çapında greve çıktı.
14 yıl sonra ilk ülke çapı grev
İşçilerin eylemi, 2014 yılında avro bölgesi borç krizi sırasında uygulanan kemer sıkma politikalarına karşı düzenlenen protestolardan bu yana İspanya’da kayda geçen ilk genel grev oldu.
29 Kasım’da yapılacak erken genel seçime üç haftadan az süre kala başlayan iş bırakma eylemleri çok sayıda sektöre yayıldı. İspanya’nın en büyük iki işçi sendikası UGT ve CCOO ile artan kiralara ve tahliyelere tepki gösteren kiracı dernekleri, toplamda 1 milyondan fazla çalışanı temsil ederek greve destek verdi.
Sendikalar, katılımın ülke genelinde değişiklik gösterdiğini, konut sıkıntısının daha yoğun yaşandığı kıyı bölgelerinde ise en yüksek seviyelere ulaştığını açıkladı.
Liman ve fabrikalarda faaliyetler durdu
UGT ve CCOO’ya göre grevin ilk saatlerinde limanlar ile otomotiv sektöründe katılım yüzde 90’a çıktı. Navarra’daki Volkswagen ve Barselona’daki SEAT fabrikalarının da aralarında bulunduğu çok sayıda sanayi tesisinde üretimin tamamen durduğu bildirildi.
Et sektöründeki iş bırakma oranı yüzde 85, çöp toplama hizmetlerinde yüzde 82, enerji sektöründe yüzde 75 olarak açıklandı. Sağlık ve sosyal hizmetlerde katılım yüzde 38’de, posta hizmetlerinde ise yüzde 35’te kaldı.
Sendikalar, elektrik talebinin yüzde 10 azalmasının enerji yoğun sektörlerdeki aksamanın göstergesi olduğunu belirtti. Petrokimya, çelik işleme, gıda işleme ve ulaşım sektörlerinde faaliyetlerin büyük ölçüde durduğu aktarıldı.
İspanya’nın ana işveren örgütü CEOE ise elektrik tüketimindeki düşüşün önceki genel grevde görülen yüzde 14’lük gerilemenin altında kaldığını bildirdi.
Grev nedeniyle Barselona metrosu, yoğun işe gidiş geliş saatleri dışında tüm seferlerini iptal etti. Madrid metrosu günün büyük bölümünde seferlerini yüzde 50 azalttı; yoğun saatlerde kapasitenin normal düzeyin yüzde 80’ine çıkarılacağı duyuruldu.
Madrid’de polisle göstericiler arasında gerilim
Madrid’de protestocular, araç geçişini engellemek amacıyla geri dönüşüm konteynerlerini yollara taşıdı. Barselona’da ise çok sayıda esnaf, önlem amacıyla kepenk kapattı.
Madrid’deki Mercamadrid toptancı halinde grev gözcüleriyle emniyet güçleri arasında gerginlik yaşandı. CCOO, X üzerinden yaptığı açıklamada polisin hal girişindeki protestoculara biber gazı sıktığını, bir kişiyi gözaltına aldığını ve 13 kişinin tıbbi müdahaleye ihtiyaç duyduğunu bildirdi.
Emniyet sözcüsü gözaltı işlemini doğruladı ancak toptancı halinde biber gazı kullanıldığını reddetti. Sözcü, Carabanchel bölgesinde başka bir protestocu grubunu dağıtmak için biber gazı kullanıldığını kabul etti.
Sabah saatlerinde Madrid belediye otobüs garajı önünde toplanan onlarca eylemci, bayrak sallayarak otobüslerin çıkışını durdurmaya çalıştı ve “Siz çalışırken onlar sizden çalıyor” sloganını attı.
Gençlerin geliri kiraya yetmiyor
İspanya Merkez Bankası verilerine göre ülkede yaklaşık 750 bin konut açığı bulunuyor. Bu sayının 2028 yılına kadar 1 milyonun üzerine çıkması bekleniyor.
İspanya Gençlik Konseyi’nin verileri, ülkedeki ortalama kira bedeli olan bin 176 euronun genç bir çalışanın ortalama aylık gelirinin yaklaşık yüzde 98,7’sine karşılık geldiğini gösteriyor.
Bir hastanenin bilgi işlem bölümünde çalışan 36 yaşındaki grev destekçisi Jesús González, yaşadığı sorunu şu sözlerle anlattı:
“36 yaşındayım ve hala kendi evime çıkamıyorum. Kiralar sürekli artıyor, ev fiyatları sürekli yükseliyor ve bu artık tamamen imkansız.”
CEOE Başkan Yardımcısı Angela de Miguel, devlet televizyonu TVE’ye yaptığı açıklamada konut yetersizliğinin personel bulmayı zorlaştırdığını ve küçük işletmeleri de olumsuz etkilediğini söyledi. De Miguel, bu nedenle grevin hedefiyle çeliştiğini savundu.
Çözümün daha fazla konut üretmek ve inşaatla konut alımındaki vergileri azaltmak olduğunu belirten Angela de Miguel, söz konusu vergilerin son 10 yılda yeni bir konutun nihai satış bedelini yüzde 40 artırdığını ifade etti.
Öte yandan Charles ve Bruna fırtınaları eylemleri olumsuz etkiledi. Meteoroloji ajansı AEMET, kuvvetli rüzgar, yüksek dalga ve şiddetli yağış ihtimaline karşı 14 bölgede uyarı yayımladı.
Seçim öncesinde hükümet ve muhalefet karşı karşıya
Kitlesel protestolar, Madrid’de 87 yaşındaki bir kadının evinden çıkarılmasının ardından hayatını kaybetmesiyle başlayan gösteri ve çadır eylemlerinin devamı niteliğinde.
Tahliyeleri önlemeyi ve kira artışlarını sınırlamayı hedefleyen hükümet kararnamelerinin geçen ay parlamentoda reddedilmesi, Başbakan Pedro Sánchez’in erken seçim kararı almasına yol açtı.
Sosyalist Başbakan Pedro Sánchez, 29 Kasım’daki seçimler öncesinde toplumun konut krizine yönelik tepkisini arkasına alarak dikkatleri yakın çevresini ilgilendiren yolsuzluk davaları ile geçen ay meydana gelen ölümlü tren kazasından uzaklaştırmayı amaçlıyor.
İspanya hükümeti, yükselen kiralar ve yetersiz konut arzından çok sayıda bölgeyi ve belediyeyi yöneten sağ muhalefeti sorumlu tutuyor.
Sendika yöneticileri ve protestocular ise konut krizinin yanı sıra bu yıl ülkede yaşanan ikinci ölümcül tren kazasından merkezi hükümeti sorumlu gördüklerini belirtiyor.
