Avrupa Birliği, tüketicileri çevrim içi ortamda yanıltan tasarımları ve gizli ücretleri hedef alan Dijital Adalet Yasası’nı bugün açıklayacak.
Taslak, gizli ücret ve yanıltıcı yönlendirmeleri hedefliyor
AB’nin yeni düzenlemesi; kullanıcıları istemedikleri alışverişlere yönlendiren, bilgileri dışında belirli ayarları kabul ettiren uygulamaları yasaklamayı öngörüyor. Fransız AFP ajansının ulaştığı taslak belgelere göre, sosyal medya fenomenleri aracılığıyla yapılan tanıtımlarda “reklam” gibi açık etiketlerin kullanılması da zorunlu olacak.
Ücretsiz denemelerin bitiş tarihi ile devam edilmesi halinde oluşacak ücret, tüketicilere önceden bildirilecek. Kullanıcıların talep etmesi durumunda gerçek insan müşteri hizmetleri çalışanlarına ulaşabilmesi de kurallar arasında yer alacak.
AB ayrıca, ücretlerin ödeme adımına kadar gizlendiği “damla fiyatlandırma” uygulamasını yasaklamak istiyor. Böylece tüketiciler siparişi tamamlamadan önce toplam bedeli görebilecek.
Çocuklar ve oyun içi harcamalar için sınırlamalar
Taslak düzenleme, reşit olmayanlara “kazanmak için öde” veya “ilerlemek için öde” özelliklerinin sunulmasını engelleyecek. Oyunlardaki sanal para birimlerinin gerçek dünyadaki değerlerinin gösterilmesi de zorunlu hale getirilecek.
Platformlar ayrıca kullanıcılara “bağımlılık yapan” özellikleri kapatma imkanı sunmak zorunda olacak. AB’nin tüketicileri korumaya yönelik mevcut kurallarındaki boşlukları kapatmayı amaçlayan yasa, büyük ölçekli ihlallerde şirketlere yıllık cirolarının yüzde 6’sına kadar para cezası verilmesine imkan tanıyacak.
Sorunlu dijital uygulamalar 10,3 milyar euro kayba yol açıyor
Brüksel yönetimi, veri koruma, yapay zeka ve çevrim içi içerik alanlarında yürürlükte çok sayıda yasa bulunmasına rağmen tüketicilerin zararlı dijital uygulamalara karşı savunmasız kaldığını belirtiyor.
Resmi veriler, “sorunlu” dijital uygulamaların Avrupalı bireylerde yıllık 10,3 milyar euroya (577 milyar 727 milyon TL) ulaşan mali kayba neden olduğunu ortaya koydu. Ayrıca popüler platformların yüzde 97’sinin karanlık kalıplar kullandığına ilişkin veriler paylaşıldı.
Yetkililer ve tüketici kuruluşları ne diyor?
AB’nin tüketicinin korunmasından sorumlu yetkilisi Michael McGrath, düzenlemenin “haksız ticari uygulamalara karşı mücadelemizi artırmayı” amaçladığını söyledi.
Avrupa Tüketici Örgütü’nden Agustin Reyna, teklifin “tüketicilere çevrim içi ortamda ne kadar zaman ve para harcadıklarının kontrolünü geri vermek için çok ihtiyaç duyulan bir araç” olduğunu ifade etti.
İspanyol AB parlamenteri Laura Ballarin Cereza, teklifin “çocuklar ve yetişkinler dahil herkes için daha güvenli bir çevrim içi alan” oluşturmayı hedeflediğini belirtti. Cereza, tüketici hukukunun “bir güvenlik ağı işlevi görmesi amaçlandığı” için düzenlemenin “boşlukları dolduracağını” söyledi.
AB’nin 13 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yasaklama ve şirketleri platformları reşit olmayanlar için güvenli hale getirmeye zorlama planlarının ardından, Birliğin genişleyen dijital kural kitabı hakkında soru işaretleri de gündeme geldi.
Avrupa Komisyonu ise çevrim içi içerik ve rekabet kurallarını uygulamakta başarısız olmakla suçlayan AB milletvekilleri ve tüketici savunucularının baskısıyla karşı karşıya.
Birçok AB ülkesinde kullanıcı haklarını temsil eden Euroconsumers, “Güçlü kurallar yalnızca düzgün şekilde uygulanırsa anlam taşır” değerlendirmesinde bulundu.
Sivil toplum kuruluşu Finance Watch, karanlık kalıplara ilişkin teklifin “doğru yönde ilerlediğini, ancak finansal hizmetlerde tüketicileri yeterince koruyacak iddiadan yoksun olduğunu” açıkladı. Grup, taslakta “önemli boşluklar” bulunduğunu belirterek, “Şirketler riskli yatırımları tanıtmak için sosyal medya fenomenlerine ödeme yapmaya devam edebilir” ifadelerini kullandı.
