Fyodor Dostoyevski’nin yaklaşık 180 yıl önce kaleme aldığı Beyaz Geceler, BookTok adlı TikTok kitap topluluğunun etkisiyle yeniden popülerleşerek satış listelerine geri döndü.
Rus edebiyatının iz bırakan ismi Dostoyevski’nin Beyaz Geceler adlı eseri, yaklaşık iki yüzyıl sonra sosyal medya etkisiyle yeniden çok satanlar arasına girdi. BookTok hareketi özellikle Z kuşağının bu romana ilgi göstermesini sağladı.
Brezilya’da son bir yılda satışlar yüzde 463 artış gösterdi. Kitaba olan talep İngiltere ve İspanya’da da hızla yükselişe geçti.
GEN Z KENDİNİ “YALNIZ HAYALPERESTTE” BULDU
“Beyaz Geceler”, Saint Petersburg sokaklarında yalnız başına dolaşan hayalperest bir adamın genç bir kadınla karşılaşmasını ve ona kısa sürede aşık olmasını anlatıyor.
Hikaye, dört gece ve bir sabah boyunca hayallerinin içinde yaşayan anlatıcının ilk kez gerçek hayatla yüzleşmesini takip ediyor. Ancak başlayan aşk hikayesi, yoğun olduğu kadar kısa ömürlü oluyor.
TikTok’ta 13 bin takipçisi bulunan Brezilyalı kitap içerik üreticisi Marcelo Nogueira’ya göre eserin yaklaşık iki yüzyıl sonra gençler arasında karşılık bulmasının temelinde yalnızlık duygusu yatıyor.
Nogueira, Z kuşağı okurlarının Dostoyevski’nin “yalnız hayalperestte” karakterinde kendilerinden bir şeyler bulduğunu belirterek, bugün birçok gencin benzer şekilde hissettiğini söyledi.
BOOKTOK DOSTOYEVSKİ’Yİ KEŞFETTİ
TikTok’un kitap topluluğu BookTok’ta Beyaz Geceler hakkında on binlerce yorum ve video paylaşıldı. Rus edebiyatı üzerine içerikler üreten 29 yaşındaki Paloma Lima, Beyaz Geceler’i okuyan genç TikTok kullanıcılarının daha fazla bilgi edinmek için YouTube kanalına yöneldiğini anlattı.
Lima’ya göre kitabın başarısında “kısa ve yoğun” olması da önemli rol oynuyor. Hikayenin arkadaşlıktan aşka uzanan anlatısı, TikTok’ta popüler olan romantik hikaye kalıplarıyla da örtüşüyor.
RUSYA’DA GENÇLER AYNI İLGİYİ GÖSTERMİYOR
Dostoyevski’nin sosyal medya kuşağı arasında yeniden popüler hale gelmesi Rusya’da şaşkınlık ve gururla karşılandı. Ancak genç Rus okuyucularda aynı ilginin görülmediği belirtiliyor.
28 yaşındaki Rus yazar Ekaterina Kvitko, eserin yalnızlık içinde aşk ve tutunacak bir şey arayan bir karakteri anlatmasına dikkat çekerek, bu duygunun şu anda Batılı gençler arasında daha güçlü bir karşılık buluyor olabileceğini söyledi.
“BEYAZ GECELER”DEN “SUÇ VE CEZA”YA
“Beyaz Geceler”, bazı genç okurlar için Dostoyevski’nin daha kapsamlı eserlerine açılan bir kapıya dönüşmüş durumda. Brezilyalı yayınevi Editora 34’ten Danilo Hora, Dostoyevski’nin “Suç ve Ceza” romanının satışlarının yılın ilk yedi ayında yüzde 53 arttığını açıkladı. Hora, gençlerin kısa bir eserle Dostoyevski’yi keşfettikten sonra daha zor ve kapsamlı romanlarına yönelmesini “beklenmedik” bir gelişme olarak nitelendirdi.
SOSYAL MEDYA OKUMAYI BİTİRİYOR MU, YENİDEN Mİ BAŞLATIYOR?
Kısa TikTok ve YouTube videoları uzun süredir dikkat süresini kısaltmak ve okuma alışkanlığını zayıflatmakla eleştiriliyor. Ancak Beyaz Geceler örneği, aynı platformların klasik edebiyata yeni bir okur kitlesi de kazandırabildiğini gösteriyor.
Nogueira’ya göre TikTok’ta “okur olmanın” kendisi de bir estetiğe dönüşmüş durumda. Bu estetik, gençlerin dijital kitaplardan çok fiziksel kitaplara yönelmesini etkiliyor; dikkat çekici ve renkli kapaklara sahip baskılar sosyal medya paylaşımlarında daha fazla ilgi görüyor.
Nogueira’nın videosunda kullandığı, öpüşen bir çiftin pop-art tarzındaki çizimini taşıyan Beyaz Geceler baskısının Rio de Janeiro’daki birçok kitapçıda tükendiği belirtiliyor.
ELEŞTİRİ Mİ, REKLAM MI?
Rus edebiyatı araştırmacısı ve çevirmen Cecilia Rosas, sosyal medyanın klasik eserlere yönelik ilgiyi artırmasını olumlu karşıladığını söyledi. Ancak Rosas, sosyal medyadaki kitap içeriklerinin edebiyat eleştirisi ile tanıtım arasındaki sınırı bulanıklaştırabileceği uyarısında bulundu. Rosas’a göre internette edebiyat eleştirisi gibi sunulan bazı içerikler, gerçekte birer “reklam” niteliği taşıyor. Buna rağmen “Beyaz Geceler”in yükselişi, yaklaşık iki yüzyıllık bir yalnızlık ve aşk hikayesinin algoritmalar çağında bambaşka bir kuşak tarafından yeniden keşfedilebildiğini gösteriyor.
