Arjantin’de ailelerin ödenmemiş borçları, bir yıllık süreçte üç katına çıkarak 20 yılın zirvesine ulaştı; hükümetin kemer sıkma adımları enflasyonu dizginlemeye çalışsa da hane halkı bütçelerini zorlamaya devam ediyor.
Borç yükü ve etkilenenler
Arjantin Merkez Bankası verilerine göre, 46 milyonluk nüfusa sahip ülkede toplam 21 milyon kişinin bir tür borcu bulunuyor.
Yaklaşık 5,8 milyon kişi ise borç geri ödemelerinde 90 günden fazla gecikmeye düşmüş durumda.
Milei yönetiminin ulaşım, doğalgaz, ilaç ve diğer temel ihtiyaç kalemlerinde devlet sübvansiyonlarını kesmesiyle derinleşen hayat pahalılığı krizi, yerinde sayan gelirlerle birleştiğinde aile ekonomilerini çıkmaza soktu.
“KREDİ ÇEKMELERİ İÇİN KAFALARINA SİLAH DAYAMADIK”
Buenos Aires’te çalıştığı işten ayrıldıktan sonra utancı nedeniyle soyadını paylaşmak istemeyen 32 yaşındaki Andrea, bir yıl önce aldığı krediyi ödeyemedi.
Çalıştığı kırtasiyenin kapanmasının ardından yemek hizmeti işine girerek durumu toparlamaya çalışan Andrea, yeni bir fırın satın aldıktan sonra ağır bir borç yükünün altına girdi.
AFP’ye konuşan Andrea, “Ödemeleri geciktirdim ve borç birkaç ay içinde ödenemeyecek kadar büyüdü. 1 milyon pesodan (yaklaşık 670 dolar) 5 milyon pesoya (yaklaşık 3 bin 360 dolar) fırladı” dedi.
Milei ise tablo için sorumluluk kabul etmeyi reddetti. “Kredi çekmeleri için kafalarına silah mı dayadılar?” ifadelerini kullandı.
Buenos Aires merkezi Banco Provincia Başkanı Juan Cuattromo, borç batağına düşen Arjantinlilerin suçlanması gerektiği görüşüne karşı çıktı. AFP’ye konuşan Cuattromo, borçların ödenememesinin bireysel kararlerden değil, “gelirleri, istihdamı ve ekonomik faaliyeti kötüleştiren makroekonomik bağlamın” bir sonucu olduğunu belirtti.
Arjantin Politik Ekonomi Merkezi’nin raporuna göre, ödenmeyen kredilerin yüzde 70’inden fazlasını bireysel tüketici kredileri ile kredi kartları oluşturmaktadır.
Düşük maaşlı bir ofis çalışanı olan 40 yaşındaki bekar anne Claudia Debaste, faturalar, ulaşım, market ve ilaç harcamaları nedeniyle yüksek tutarda bir kredi kartı borcu biriktirdi. Ödemelerini dört ay önce aksatan Debaste, borcunu yeniden yapılandırmaya çalışırken AFP’ye şunları söyledi: “Yatağa borcumu nasıl ödeyeceğimi düşünerek giriyorum, sabah aynı düşünceyle uyanıyorum”.
YÜKSEK FAİZ ORANLARI BORÇ SARMALINI DERİNLEŞTİRDİ
Yüksek enflasyonla mücadelede dikkat çekici bir şekilde farklı bir rota izleyen Milei yönetiminin bu adımı, borçla yaşayanlar için iki yönlü bir tehdit oluşturuyor. Fiyat artış hızının düşmesi, kredilerin değer kaybetmesini engellemediği için borçlular aleyhine işliyor.
Artan faturalar ve sabit ücretler, uzun geri ödeme süreleriyle birleşince pek çok aile için ağır bir ekonomik sarsıntısı yarattı. Borç krizinin derinleşmesi, Mercado Libre’nin dijital ödeme kolu Mercado Pago gibi fintech altyapılarını da tetikledi. Platformlar, hızla kredi sunarken yüksek faizlerle kullanıcıları borç çemberine çekti.
“BUNUN ADI FİNANSAL KÖLELİK”
Sol Parti lideri Gabriel Solano, geçtiğimiz hafta Mercado Libre CEO’su Marcos Galperin hakkında tefecilik suçlamasıyla suç duyurusunda bulundu. Solano, X üzerinden paylaştığı mesajda, “Mercado Pago’dan alınan bir kredinin toplam efektif maliyeti yüzde 1375 seviyesinde bulunuyor” ifadelerini hatırlattı. Bu krediler, esnek çalışma modeline dayanan platform işlerine yönelen çalışanları da kapsıyor. Kurye ve sürücülerin bağlı çalıştığı bazı platformlar, borç veren konumuna geçerken bankaların faiz oranlarının dört katına ulaşan ve yıllık yüzde 260’tan başlayan oranlarla verilen kredilerin geri ödemeleri, doğrudan çalışanların platform kazançlarından kesiliyor. Ödeme yapamayanların hesapları kapanma riskiyle karşı karşıya kalıyor ve bu durum iş kaybına yol açıyor. Platformları “finansal kölelik” olarak nitelendiren Leandro Hidalgo, AFP’ye verdiği demeçte, “Bu işten kovulmakla eşdeğer” dedi.
