Türkiye’de tütün ürünleriyle mücadele kapsamında hazırlanan taslak, 2040’tan sonra üretim ve satışın yasaklanmasını, 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğanlara ise ömür boyu tütün ürünü satılmamasını öngörüyor.
Kanun teklifi ekimde Meclis’e sunulacak
Yeni düzenlemelerle kapalı alanlardaki yasağın yanı sıra açık alanlarda da sigara kullanımına ilişkin kurallar getirilmesi ve 18 yaşından küçüklerin bu ürünlere erişiminin engellenmesi hedefleniyor.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, Sağlık Bakanlığı’nın yaklaşık bir yıldır üzerinde çalıştığı teklifin ekim ayında TBMM’ye sunulmasının planlandığını açıkladı.
Tütün kullanımı her yıl 7 milyon can alıyor
Dünya genelinde 1,2 milyar kişinin sigara kullandığını belirten Ergüder, tütün kullanımına bağlı nedenlerle her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin hayatını kaybettiğini söyledi.
Türkiye’nin tütünle mücadelede önemli adımlar attığını hatırlatan Ergüder, 2003’te Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’nin imzalandığını, 2008’de ise kapalı alanlarda sigara kullanımını yasaklayan düzenlemenin yürürlüğe girdiğini ifade etti.
Kadınlar ve gençlerde kullanım artıyor
Dünyada genel olarak düşüş görülmesine rağmen Türkiye’de tütün kullanımının son yıllarda yeniden yükseldiğini aktaran Ergüder, artışın özellikle kadınlar ve gençlerde dikkat çektiğini belirtti.
Prof. Dr. Ergüder, “Kadınlarda sigara içme oranındaki artış yüzde 40-50 civarında. 15-24 yaş grubu kadınlarda ise kullanım oranı yüzde 90’ı aşmış durumda.” dedi.
Türkiye’de sigara satışlarının da arttığını bildiren Ergüder, 2012’de yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket olan satışların, 2025’te yaklaşık 160 bin ton ve 8 milyar pakete ulaştığını kaydetti. Ergüder, “Bizim ülke olarak yeniden bir silkelenmeye, politikaları gözden geçirmeye ihtiyacımız var.” diye konuştu.
2015 sonrası doğanlara ömür boyu yasak
Teklif taslağında çocuk ve gençlerin korunmasına yönelik maddelerin öne çıktığını söyleyen Ergüder, “Çocukları ve özellikle kız çocuklarımızı korumak için 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğanlara, hayatları boyunca tütün ürünlerinin kullanımı, içimi, satışı yasaklanıyor.” dedi.
Ergüder, İngiltere’nin de aralarında bulunduğu pek çok ülkenin benzer uygulamalara geçtiğini belirtti.
2040’tan sonra üretim ve satış sona erecek
Taslağın en önemli maddelerinden birinin 2040 sonrasına ilişkin olduğunu ifade eden Ergüder, “2040 yılından sonra Türkiye’de tütün ürünlerinin üretimi ve satışı kökten yasaklanıyor. Biz tekrar umarım sigaranın hiç olmadığı bir ülke haline geleceğiz.” dedi.
Akciğer kanseri ve sağlık vergisi düzenlemesi
Türkiye’de bir “akciğer kanseri salgını” yaşandığını dile getiren Ergüder, her yıl 35 bine yakın kişinin önlenebilir bir neden olan sigara kullanımı nedeniyle akciğer kanserinden hayatını kaybettiğini söyledi.
Taslakta sigara paketlerine “sağlık vergisi” getirilmesinin de planlandığını aktaran Ergüder, bu vergiden elde edilecek gelirin daha çok koruyucu, geliştirici hizmetlere aktarılacağını ifade etti.
Açık alanlarda özel sigara bölümleri oluşturulacak
Kapalı alanların yanı sıra açık alanlara yönelik düzenlemelerin de taslakta yer aldığını belirten Ergüder, şu bilgileri paylaştı:
“Kapalı alanlarla ilgili çok önemli düzenlemeler geliyor. Lokantaların hem açık hem kapalı alanlarında sigara içmek kökten yasaklanıyor. Parklarda, bahçelerde, kamu binalarının bahçelerinde bununla ilgili dışarıdan görünmeyecek şekilde sigara içme alanları oluşturulacak.”
Sigara kullanmak isteyenlerin bu görünmeyen alanlarda içebileceğini söyleyen Ergüder, “Bence en önemlisi burada, çocuk ve gençler artık kimsenin sigara içtiğini görmeyecek.” dedi.
Slim sigaralar standart paketle kaldırılacak
Taslakta sigara paketlerine ilişkin yeni bir düzenlemenin de bulunduğunu belirten Ergüder, standart paket uygulamasına geçilmesi halinde tüm sigaraların aynı standartta satılacağını söyledi.
Ergüder, “Özellikle 2012’den sonra sigara firmaları kadınlara saldırmaya başladı. Bizim ince sigara dediğimiz sigaraları piyasaya sürdüler. Standart paket uygulaması yürürlüğe girerse artık tüm sigaralar standart satılacak. İnce sigaralar, ‘slim’ sigaralar ortadan kalkacak.” ifadelerini kullandı.
Bu uygulamanın kadınları korumaya yönelik olduğunu vurgulayan Ergüder, çocuk ve gençlerin erişimini sınırlamak için kimlik doğrulama sisteminin de devreye alınacağını belirtti. Ergüder, “Kredi kartı ile 18 yaşından küçüklerin bu ürünleri satın almaları kesinlikle imkansız hale gelecek.” dedi.
