Yunanistan 3,5 milyar dolar savunma sistemi kodlarına erişemedi; İsrail ile yürütülen Aşil Kalkanı projesi, komuta-kontrol yazılımına ilişkin belirsizlikleri gündeme taşıdı.
DOĞU AKDENİZ’DE DERİNLEŞEN STRATEJİK ORTAKLIK
Atina ile Tel Aviv arasındaki güvenlik ve savunma iş birliği son dönemde Doğu Akdeniz’deki enerji kaynaklarının paylaşımı, deniz yetki alanları ve Türkiye ile bölgesel rekabetin etkisiyle belirgin şekilde derinleşti. GKRY’nin de katılımıyla kurumsallaşan bu üçlü mekanizma; hava tatbikatları, istihbarat paylaşımı ve savunma sanayii ortaklıklarıyla bölgesel bir güvenlik mimarisine dönüştü. Ayrıca bu işbirliği, Atina’nın hava sahasını İsrail teknolojileriyle güçlendirme yönündeki hamleleri de kapsıyor.
ÇOK KATMANLI SAVUNMA AĞI YAPAY ZEKA İLE ÇALIŞACAK
Aşil Kalkanı, İsrailli Rafael ve IAI teknolojilerini içeren ve İsrail’in en büyük tek kalem savunma ihracatı olarak nitelendirilen projenin amacı, Yunan hava sahasını insansız hava araçlarından balistik tehditlere kadar geniş bir spektrumla korumaktır. Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden sonraki 35 ay içinde operasyonel hale gelmesi hedefleniyor. Paket; kısa menzilli SPYDER, Drone Dome hava savunma mekanizması, orta mesafeli Barak MX bataryaları, ELTA çok amaçlı radarları ve David’s Sling dahil edilecek. Yapay zeka destekli bu sistem, mevcut Patriot bataryalarıyla da entegre çalışacak. Sözleşme bedelinin yaklaşık 750 milyon euroluk kısmı, yüzde 25’lik payla 19 Yunan savunma sanayi şirketine alt yüklenici olarak verilecek.
MUHALEFETTEN HÜKÜMETE TEPKİ
Geniş kapsamlı anlaşmanın teknik ayrıntıları netleşirken, denetim yetkisiyle ilgili tartışmalar Atina’da siyasi krize yol açtı. Kathimerini gazetesine konuşan İsrail Füze Savunma Teşkilatı Başkanı Moşe Patel, Yunanistan’ın komuta-kontrol yazılımının kaynak kodlarına erişim hakkı olmadığını şu ifadelerle doğruladı: “Hayır. Çünkü kaynak kodu anlaşmanın kullanım lisansına dahil edilmedi”.
Bu gelişmeler üzerine ana muhalefet PASOK konuyu meclise taşıdı. PASOK Savunma Sözcüsü Mihalis Katrinis, Savunma Bakanı Nikos Dendias’ın temmuz ayındaki konuşmasında “kaynak koduna tam erişim sağlanmadan hiçbir alım yapılmayacağı” yönündeki sözünü hatırlattı. Dendias ise, “En dost ülkenin veya müttefikin dahi rehinesi haline gelmemiz kesinlikle imkansızdır” demişti. Eski Başbakan Aleksis Çipras’ın kurucusu olduğu sol ittifak, tam kontrol vermemeyi ulusal egemenliğin zedelenmesi olarak nitelendirdi. Eski Maliye Bakanı Yanis Varoufakis ise anlaşmayı eleştirerek hükümeti İsrail’in bölgesel politikalarına ortak olmakla suçladı. Yunanistan Komünist Partisi (KKE) de milyarlarca euroluk faturanın halkın sırtına yüklendiğine işaret etti.
Documento gazetesinde yer alan haberler ışığında projeyi üstlenen İsrailli IAI firmasının, geçmişte yasa dışı dinleme skandalının odağındaki Predator yazılımını geliştiren Cytrox ile ilişkileri bir kez daha gündeme geldi.
İSRAİL’DEN YANIT: “YUNAN KAYNAK KODU GELİŞTİRİLECEK”
Tepkilere karşı İsrail Savunma Bakanlığı Atina’daki tartışmalara yazılı bir açıklama ile yanıt verdi. Politico’nun aktardığına göre, İsrail ordusunun kendi operasyonel kaynak kodlarını paylaşamayacağı, ancak Atina için özel bir “Yunan kaynak kodu” hazırlanacağı belirtildi. İsrail, uzun yıllara dayanan operasyonel birikimini Yunan Scytalis şirketi ile İsrailli Rafael ortak çalışma yürütecek. Geliştirilecek bu kodun tüm kontrolü ve güncelleme yetkisi münhasıran Yunanistan Silahlı Kuvvetleri’ne ait olacak.
