Yapay zekâ altyapısının yüksek elektrik ve su tüketimine karşı çıkan yüzlerce kişi, Amsterdam’da Microsoft için yapımı süren veri merkezi sahasına girerek inşaatı durdurdu.
150 ila 200 kişi gözaltına alındı
Hollanda’nın başkenti Amsterdam’daki Sloterdijk bölgesinde bulunan şantiyeye göstericiler, polis ekiplerinin sahadaki varlığına rağmen güvenlik bariyerlerini aşarak girdi. Eylemciler çalışmaları durdururken, Hollanda haber ajansı ANP, polis ekiplerinin alana giren 150 ila 200 kişiyi gözaltına aldığını bildirdi. Diğer göstericiler ise bölgeden kendi istekleriyle ayrıldı.
İklim ve adalet alanında faaliyet gösteren Geef Tegengas kolektifi ile çevre örgütü Fossielvrij üyelerinin de katıldığı eylemde, inşaat halindeki duvarlara Microsoft karşıtı yazılar yazıldı ve siyasi sloganlar atıldı. Bazı eylemciler vinçlere tırmanırken, bazıları balonlar asarak dans etti.
Aktivistlerden enerji ve su tüketimi tepkisi
Geef Tegengas Sözcüsü 30 yaşındaki Nathan Timmer, Fransız haber ajansı AFP’ye yaptığı açıklamada, tesisin Amsterdam’daki tüm hanelerin toplamına denk gelecek miktarda elektrik kullanacağını ve aşırı miktarda su tüketeceğini söyledi.
Timmer ayrıca veri merkezinin yapay zekâ destekli savaşları kolaylaştırmak ve Gazze’deki soykırımda kullanılmak üzere işletileceğini savundu.
Eylemcilerden Sam van der Beek, “Bu veri merkezleri dünyamızı yok ediyor. Tükettikleri kaynaklar yüzünden dünya yaşanmaz hale geliyor. Bugün burada olmamızın sebebi budur” dedi.
Şantiye sahibi diyalog çağrısı yaptı
Tesisin sahibi olan ve Brookfield bünyesindeki Oaktree tarafından desteklenen Pure Data Centres, proje için sahaya 1 milyar dolardan fazla yatırım yapmayı planlıyor. Şirket, yerel paydaşlarla iletişim halinde olduğunu açıkladı.
Pure Data Centres açıklamasında, “Alandakilerden güvenli şekilde dışarı çıkmalarını, proje ve endişeleri hakkında bizimle diyalog kurmalarını saygıyla talep ediyoruz” ifadelerini kullandı.
Microsoft ise projeye yönelik güçlü tepkileri anladığını ve bunların barışçıl biçimde dile getirilmesi hakkına saygı duyduğunu belirtti. Şirket, yasa dışı eylemleri ise onaylamadığını kaydetti.
Protestolar 16 ülkeye yayılıyor
Amsterdam’daki eylem, çevre ve dijital haklar kuruluşlarını bir araya getiren Stop Dirty Data Centres (Kirli Veri Merkezlerini Durdurun) koalisyonunun cuma ve cumartesi günleri 16 ülkede düzenlediği protestoların ilk adımı oldu.
Koalisyon, mevcut veri merkezlerinin kapatılmasını istemediğini ve teknolojik gelişmeye karşı olmadığını açıkladı. Kuruluş, hükümetler açık ve net kurallar oluşturana kadar büyük ölçekli tesislerin inşa edilmemesini talep ediyor.
Protesto programında İrlanda’nın başkenti Dublin’de yürüyüş, Polonya’nın başkenti Varşova’da parlamento önünde eylem ve Danimarka’daki başka bir Microsoft veri merkezine yönelik gösteri bulunuyor.
Veri merkezlerinin çevresel etkisi tartışılıyor
Hollanda; planlama aşamasında, inşaatı devam eden veya faaliyette bulunan yaklaşık 200 veri merkeziyle sektörün yoğunlaştığı ülkeler arasında yer alıyor.
Yapay zekâ sistemleri için kurulan tesislerin ihtiyaç duyduğu yüksek işlem gücü, çoğunlukla fosil yakıtlara dayanan elektrik şebekelerindeki yükü artırıyor. Isınan sunucuların soğutulması için de büyük miktarda su kullanılıyor.
Bu tesislerin çevresel etkileri, gürültü ve kirlilik oluşturması, görsel tahribat yaratması ve gerçek anlamda ne kadar istihdam sağladığı konularındaki küresel itirazlar büyüyor.
Eylemciler, veri merkezlerinin konutlar ve diğer işletmelerle sınırlı kaynaklar konusunda rekabete girdiğini belirtiyor. Ayrıca özel teknoloji şirketlerinin güç kazanmasının kişisel ve ulusal güvenlik açısından risk yaratabileceğini savunuyor.
Teknoloji şirketleri ise söz konusu tesislerin yapay zekâ ve bulut bilişime yönelik dünya çapındaki talebi karşılamak, işletmeler, hükümetler ve tüketiciler için gerekli altyapıyı sunmak bakımından vazgeçilmez olduğunu ifade ediyor.
Tepkiler İspanya, Hindistan ve ABD’de de yayılırken, ABD’de Demokratların Kongre denetimini ele geçirerek yapay zekâ sektörüne katı düzenlemeler getirebileceği endişesiyle teknoloji hisselerinde sert düşüş yaşandı.
Avrupa’da soruşturmalar sıkılaşıyor
Avrupa Birliği (AB), verimliliği yükseltmek amacıyla yapay zekâ alanında ABD ve Asya’yla rekabet etme hedefi ile kamu yararını koruyan sıkı denetim mekanizmaları arasında denge arıyor.
Reuters’ın haberine göre AB Komisyonunun dijital teknolojilerden sorumlu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen, Avrupa’nın yapay zekâ gelişimini desteklemek için daha fazla veri merkezine ihtiyaç duyduğunu, ancak sürecin dikkatli yönetilmesi gerektiğini söyledi.
Çip üretim kapasitesi, yapay zekâ girişimleri ve büyük fabrikaların kurulmasına yönelik planlara yatırım yapıldığına dikkat çeken Virkkunen, “Vatandaşların, veri merkezleri yüzünden enerji faturalarının tavan yapmayacağına, elektrik kesintileri yaşanmayacağına ve bu projelerle çevrenin yok edilmeyeceğine güvenebilmeleri son derece önemli” dedi.
Avrupa genelinde veri merkezlerine ilişkin hukuki süreçler de sertleşiyor. Finlandiya’da Google’a ait bir proje, arazi temizleme çalışmaları nedeniyle soruşturma altında bulunuyor.
İtalya ve Portekiz veri merkezlerine yönelik çevre kurallarını sıkılaştırırken, Microsoft İngiltere’deki bir veri merkezi projesinden altyapı gecikmeleri nedeniyle çekildi.
