Suudi Arabistan’ın ana petrol hattı kilitlenmesi, ihracat stoklarını kritik düzeye sürükleyerek küresel arzın yüzde 4’üne zarar verebilecek boyuta ulaştı.
Durumun boyutu ve etkileri
Çıkabilecek tedarik açığı, sevkiyatlarda ek bir düşüşün dünya genelinde yakıt fiyatlarını yükselttiği ve enflasyonu tırmandırdığı bir dönemde belirsizliğe yol açıyor.
Bu durum, cuma günü düzenlenen insansız hava aracı saldırılarının ardından güzergahta bulunan ana doğu-batı petrol boru hattının kapatılmasına yol açtı.
Riyad yönetimi, hasarın boyutu ve hattın ne kadar süreyle faaliyetten uzak kalacağı konusunda ayrıntı paylaşmadı.
Reuters ajansına konuşan kaynaklar farklı senaryolar gösteriyor; bir kaynak onarımın beş ila altı haftayı bulabileceğini belirtirken, bir diğer kaynak çalışmalar devam ederken hattın kısmen daha kısa sürede yeniden devreye alınabileceğini dile getirdi.
Arap Yarımadası’ndaki çölü boydan boya geçen hat, son altı aydır Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle komşu ülkelerin sevkiyatını felce uğratmasıyla Suudi Arabistan’ı koruyordu.
Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı olan Suudi Arabistan, bu hat üzerinden küresel arzın yaklaşık yüzde 4’üne denk gelen günlük 4 milyon varili Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na yönlendiriyordu.
Boru hattının devre dışı kalması nedeniyle Yanbu’daki mevcut rezervler, ihracat süreçlerine hâkim üç sektör kaynağına göre sadece 5 ila 7 gün daha sürdürülmüş olabilir durumda.
Kaynaklar, Suudi Arabistan’ın müşterilerine tedarik sağlamayı sürdürmek amacıyla Mısır’ın Kızıldeniz’deki Ayn Suhna ve Akdeniz’deki Sidi Kerir limanlarında da birkaç günlük stoğa sahip olduğunu belirtti.
Sektör tahminleri Yanbu Limanı’nın depolama kapasitesini yaklaşık 35 milyon varil, Ayn Suhna’yı 18 milyon varil, Sidi Kerir’i ise 20 milyon varil olarak gösteriyor. Depoların tamamen dolu olmadığı ve doğu-batı boru hattı yeniden işletilmezse stokların tamamen tükenebileceği vurgulanıyor.
Batılı ülkelerin enerji politikalarını koordine eden Uluslararası Enerji Ajansı, cuma günü yaptığı açıklamada Suudi petrol arzının, Hürmüz ve Kızıldeniz geçişlerindeki daralma nedeniyle ağustos ayında son 30 yılda görülmüş en düşük seviyeye gerilediğini açıkladı.
Ajans, bu yıl dünya genelinde petrol arzının günlük 5,7 milyon varil (yaklaşık yüzde 6) azalacağını hesaplıyor.
Boru hattına yönelik saldırının yanı sıra Yemen’deki Husiler de cuma günü Kızıldeniz’in girişinde yer alan bir adayı kontrol altına aldı ve bölgesel tehditleri artırdı.
Savaş öncesinde Ortadoğu’da günlük yaklaşık 22 milyon varil petrol sağlanıyordu. Sektör kaynakları, Hürmüz Boğazı’ndan geçen akışın şu anda 6 ila 9 milyon varil aralığında olduğunu belirtiyor. Suudi Arabistan ise geçen hafta OPEC’e bildirdiği veride, savaşın başlangıcından önce Şubat ayında günlük 10,9 milyon varil olan üretimin Ağustos’ta 6,2 milyon varile gerilediğini kaydetti.
