2026 Nobel Kimya Ödülü, asimetrik organik sentez ve otokataliz alanındaki çalışmaları nedeniyle Henri Kagan ile Kenso Soai’ye verildi. Soai, ödüle layık görüldüğünü alışveriş yaptığı sırada öğrendi.
Ödülün sahipleri açıklandı
İsveç Kraliyet Bilimler Akademisinde gerçekleştirilen basın toplantısında 2026 Nobel Kimya Ödülü’nün kazananları duyuruldu. Ödül, “asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkilerin ve otokatalizin keşfi” çalışmalarıyla Fransa’daki Paris-Sud Üniversitesi’nden 96 yaşındaki Henri Kagan ve Japonya’daki Tokyo Bilim Üniversitesi’nden Kenso Soai’ye (76) verildi.
Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor.
Soai haberi alışveriş sırasında aldı
Kenso Soai, Nobel kazandığını alışveriş esnasında öğrendiğini belirterek, “Bugün hayatımın en heyecanlı günü, ödülü Henri Kagan ile paylaşmaktan memnuniyet duyuyorum” dedi.
Araştırmanın bilimsel katkısı
Amino asitler gibi bazı moleküller, birbirlerinin ayna görüntüsü olan iki farklı varyant biçiminde bulunuyor. Buna karşın canlı organizmalar, bu ayna görüntülerinden yalnızca birini taşıyor.
Kagan ve Soai’nin çalışmaları, bu tür kimyasal asimetrinin nasıl ortaya çıkmış olabileceğini açıklıyor. Kagan, kimyasal tepkimeleri yönlendirmek amacıyla geliştirdiği yeni yöntem sayesinde, birbirinin ayna görüntüsü olan moleküllerden birinin daha önce mümkün olduğu düşünülenden çok daha yüksek oranda üretilmesini sağladı.
Bu keşif; ilaç, aroma, koku ve yeni malzemelerin üretiminde kullanılan kimyasal tepkimelerin ilerletilmesinde önemli rol oynuyor.
Soai ise olası ayna görüntülerinden yalnızca birinin meydana geldiği ilk kimyasal tepkimeyi tasarladı. “Soai tepkimesi” adı verilen yöntem, Akademi tarafından bugüne kadar gerçekleştirilen “en dikkat çekici kimya deneylerinden biri” olarak tanımlanıyor.
12 milyon İsveç kronu ödül paylaşılacak
Nobel Kimya Ödülü’nün kazananları İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından belirleniyor. Birden fazla kazanan bulunması durumunda, toplam 12 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1.2 milyon dolar) tutarındaki para ödülü de kazananlar arasında paylaştırılıyor.
2026 Nobel Kimya Ödülü, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’ndeki basın toplantısında açıklandı.
Henri Kagan ve Kenso Soai’nin kariyerleri
Fransız kimyager Henri B. Kagan; organik ve organometalik kimya, asimetrik sentez ve asimetrik kataliz alanlarındaki çalışmalarıyla biliniyor. 1930’da Fransa’da doğan Kagan, Paris’teki Sorbonne Üniversitesinde eğitim aldıktan sonra 1960’da College de France’tan doktora derecesini aldı.
Organik kimyager Kenso Soai, 1950’de Japonya’nın Hiroşima kentinde dünyaya geldi. Tokyo Üniversitesinden mezun olan Soai, doktora ünvanını 1979’da aldı.
Nobel Ödülleri beş dalda veriliyor
İsveçli Alfred Nobel’in vasiyeti doğrultusunda ölümünün ardından 29 Haziran 1900’de kurulan Nobel Vakfının insanlığa hizmet edenlere verdiği ödüller, dünyanın en saygın ödülleri arasında kabul ediliyor.
Nobel Ödülleri; İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere 5 dalda en başarılı görülen kişi veya kuruluşlara veriliyor.
Bunun yanı sıra Nobel Ekonomi Ödülü, İsveç Merkez Bankasının Alfred Nobel’in anısına ekonomi alanında da ödül verilmesine karar vermesiyle ilk kez 1969’da verildi; karar 1968’de alındı.
Ödüller 1901’den bu yana veriliyor. Ödül törenlerinin yapılmadığı dönemlerin çoğu Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında yaşandı. Kovid-19 salgını nedeniyle törenler 2020 ve 2021’de de düzenlenemedi.
