Rusya’nın Sibirya bölgesindeki İrkutsk Veba Araştırma Enstitüsünde yaşamını yitiren 28 yaşındaki laboratuvar çalışanı Darya Şipilova’nın annesi, kızının deney tüpü kırdığı için öldüğü yönündeki iddiaları reddetti.
Anne Şipilova’nın ölümle ilgili açıklaması
Şelehov kasabasındaki hastaneye kaldırılan Şipilova, 2 Ekim sabahı hayatını kaybetti. Genç kadının, laboratuvarda akciğer vebası etkeni taşıyan bir deney tüpünü kırmasının ardından enfekte olduğu iddiaları ise ailesi ve bağımsız kaynaklar tarafından yalanlandı.
Sağlık personeli olan anne Svetlana Şipilova, Rus yayın organı Glubina’ya yaptığı açıklamada resmi ve yerel anlatıların gerçeği yansıtmadığını söyledi.
The Telegpaph gazetesinin aktardığına göre anne, tesislerdeki güvenlik önlemlerine dikkat çekerek, “O tüpler duvara fırlatılmış olsalar bile kırılmayacak kadar iyi korunuyor. İçindekini dökmek imkansızdır. Bunu ancak bir amatör iddia edebilir. Kızımın ölmesine göz yumdular” dedi.
Şipilova’nın okul arkadaşları da yerel People of Baikal platformuna konuştu. Arkadaşları, laboratuvar görevlisinin çok sorumlu ve dikkatli biri olduğunu, “olayı gizlediği” yönündeki iddiaların doğru olmadığını belirtti.
Rusya’da karantina ve uluslararası çağrılar
Rusya Halk Sağlığı ve Tüketiciyi Koruma Kurumu (Rospotrebnadzor), Şipilova’nın “nedeni belirlenemeyen zatürre” nedeniyle öldüğünü savundu. Kurum, ilk aşamada yaklaşık 200 kişiyi karantinaya aldı.
Sibirya’daki tesiste görev yapan personelin enstitü binasında karantinada tutulduğu, bazı çevre hastanelere de kısıtlamalar getirildiği belirtildi. Rusya’ya komşu Moğolistan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan ise sınır bölgelerindeki sağlık kontrollerini artırdı.
Olayın ardından Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ABD ve Avrupa Birliği (AB), Moskova yönetimine şeffaf davranması çağrısında bulundu.
DSÖ ve ABD bilgi talep etti
DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Rus makamlarından ölüm nedeni, alınan tedbirler ve basında gündeme gelen ikinci vaka iddiaları hakkında ayrıntılı bilgi istediklerini açıkladı.
Rospotrebnadzor, DSÖ’ye gerekli bilgilerin aktarıldığını bildirdi. Kurum, temaslılara uygulanan yaklaşık 5 bin testte tehlikeli bir patojene rastlanmadığını ve karantina altındakilerin yüzde 90’ının tahliye edildiğini duyurdu.
Rus yetkililer, Şipilova’nın aşılarının bulunduğunu ve çalıştığı patojenlere karşı bağışıklık taşıdığını kaydetti.
Reuters’ın haberine göre ABD Dışişleri Bakanlığı, Rusya’ya diplomatik nota göndererek uluslararası sağlık yükümlülüklerine uyma çağrısı yaptı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, gelişmelerin yakından takip edildiğini ve Rusya’nın bilgi paylaşması gerektiğini söyledi.
Beyaz Saray’da gazetecilerin sorularını yanıtlayan ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile kapsamlı temasların devam ettiğini belirtti. Trump, olayın biyolojik silahtan kaynaklandığına inanmadıklarını ifade etti.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise basındaki spekülasyonlara karşı dikkatli olunması çağrısında bulundu.
Bölgede belirsizlik paniği artırdı
Rospotrebnadzor salgın riski bulunmadığını açıklasa da bölgede uygulanan tedbirler halkta endişeye yol açtı. Şipilova’nın yaşadığı binanın en az üç kez dezenfekte edildiği, görevlilerin bina sakinlerine işlemin “hamam böceklerine karşı” yapıldığını söylediği öne sürüldü.
İrkutsk’taki bir doğum hastanesine başvuranlara veba tarama formu doldurtulduğuna ilişkin kayıtlar sosyal medyada paylaşıldı. Arama motorlarında “veba” kelimesine yönelik aramaların yüzde 5 bin arttığı, bölgede koruyucu maske satışlarının ise iki katına çıktığı kaydedildi.
Yersinia pestis bakterisinin neden olduğu veba, tedavi edilmediğinde yüzde 30 ila yüzde 100 arasında ölüm oranına sahip. Tarihte “Kara Ölüm” adıyla bilinen ve 1300’lü yıllarda Avrupa’da 50 milyondan fazla kişinin ölümüne yol açan hastalığın akciğer formu, damlacık yoluyla insandan insana bulaşabilen en tehlikeli tür olarak biliniyor.
