Paraguay Devlet Başkanı Santiago Pena, ülkenin büyük dijital bankalarından Ueno’nun çökmesiyle başlayan ekonomik ve siyasi krizin ardından görevini bıraktığını duyurdu.
Protestolar ve azil girişimi
Yaklaşık 3 milyon müşterinin banka hesaplarına ulaşamaması, başkent Asuncion’da kitlesel gösterilere yol açtı. Kongre’de Pena’nın azledilmesi için süreç başlatılması yönünde adım atıldı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın müttefikleri arasında bulunan Pena, perşembe günü yayımladığı video mesajında istifa kararını ülkenin istikrarını, toplumsal barışı ve demokratik kurumları korumak amacıyla aldığını belirtti.
Pena’nın görevini Devlet Başkanı Yardımcısı Pedro Alliana’nın devralması bekleniyor.
Colorado Partisi desteğini çekti
İstifa, muhalefetin azil girişiminin ardından iktidardaki muhafazakar Colorado Partisi’nin de Pena’ya desteğini geri çekmesiyle geldi.
Muhalefete mensup 35 milletvekili, 80 sandalyeli Temsilciler Meclisi’ne Pena’nın görevden alınmasını isteyen suçlama metnini sunmuş ve olağanüstü oturum çağrısı yapmıştı.
Milletvekilleri, Ueno bankasının çöküşüyle bağlantılı çıkar çatışması, emeklilik fonlarının kötüye kullanılması ve kurumsal usulsüzlüklerin gizlenmesi iddialarını Pena’ya yöneltmişti.
Colorado Partisi lideri ve eski Devlet Başkanı Horacio Cartes’in de desteğini çekmesi, Pena’nın siyasi gücünü daha da azalttı.
Ueno bankasına müdahale edildi
Krizin odağındaki Ueno, kısa sürede Paraguay’ın en büyük dijital finans kuruluşlarından biri haline gelmişti.
Paraguay Merkez Bankası, Ueno’nun yasal asgari sermaye yeterliliği şartlarını karşılayamadığını belirleyerek 3 Kasım’da bankaya müdahale etti.
Denetimler sırasında bankanın sahipleriyle bağlantılı şirketlere verilen kredilerde usulsüzlükler ve bazı finansal işlemlerin kayıtlarında eksikler tespit edildi.
Müdahalenin ardından yaklaşık 3 milyon müşteri hesaplarına erişemedi. Şubelerin kapanması ve para transferlerinin durması, ülkede paniğe neden oldu.
850 milyon dolarlık kamu kaynağı
Krizin siyasi etkisini büyüten unsurlardan biri, Ueno’nun yaklaşık 850 milyon dolarlık kamu kaynağını yönetmesiydi. Bu miktarın yaklaşık 380 milyon dolarını Paraguay’ın kamu emeklilik ve sağlık fonlarına ait varlıklar oluşturuyordu.
Pena’nın bankanın sahibi Grupo Vazquez bünyesinde Mart 2025’e kadar hissedar olması, muhalefetin çıkar çatışması suçlamalarının temelini oluşturdu.
Bankacılık krizinin sonrasında Merkez Bankası Başkanı Carlos Carvallo da Pena’nın talebiyle istifa etti. Carvallo’nun daha önce Ueno’nun öncülü olan finans kuruluşunu yönetmiş olması tartışmaları artırdı.
Soruşturma çerçevesinde bankanın sekiz üst düzey yöneticisi gözaltına alındı. Savcılık ise banka yöneticileri ve bağlantılı kişilerden oluşan 27 kişi hakkında çeşitli suçlamalar yöneltti.
Pena’dan kamu kaynaklarının korunması çağrısı
İstifa açıklamasında bankacılık krizine de değinen Pena, önceliğinin vatandaşların birikimlerinin geri ödenmesi olduğunu söyledi.
Mevduat garanti sisteminin görevini yerine getirmesi gerektiğini belirten Pena, kamu fonlarıyla Paraguay halkına ait kaynakların korunmasını istedi.
Yetkililer, mevduat sahiplerinin kayıplarını azaltmak için ödemelerin yapılması ve hesapların başka bankalara aktarılması amacıyla çalışma başlattı.
Colorado Partisi’nin uzun iktidarı tartışılıyor
Eski bir Uluslararası Para Fonu (IMF) ekonomisti olan Santiago Pena, 2023 yılında Devlet başkanlığı görevine başlamıştı.
Pena’nın üyesi olduğu Colorado Partisi, Paraguay’da 1947’den bu yana yalnızca beş yıllık bir ara dışında iktidarını sürdürdü. Parti, ülkenin uzun süre askeri diktatörlükle yönetildiği dönemde de iktidarın merkezinde yer aldı.
Yabancı yatırım çekme ve ekonomik istikrarı artırma vaatleriyle göreve gelen Pena, Ueno krizinden önce Paraguay’ın uluslararası yatırımcılar arasındaki konumunu hükümetinin en önemli başarılarından biri olarak sunuyordu.
Ancak bankanın çökmesi; kamu kaynaklarının yönetimini, finansal denetim kurumlarının bağımsızlığını ve siyasi iktidarla büyük sermaye grupları arasındaki ilişkileri yeniden gündeme taşıdı.
