İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi’nin (NHS) kurucusu olarak bilinen eski sağlık bakanı Nye Bevan’ın, Komünist Parti ile bağlantısı olduğu şüphesiyle 1933’ten 1960’taki ölümüne kadar MI5 tarafından izlendiği ortaya çıktı.
Gizliliği kaldırılan belgeler izlemeyi ortaya koydu
İngiltere’nin iç istihbarat teşkilatı MI5’e ait, gizliliği kaldırılarak Ulusal Arşivler tarafından yayımlanan belgeler; Bevan’ın parlamentodaki çalışmaları, dışarıdaki faaliyetleri ve yaptığı görüşmelerin yakından takip edildiğini gösterdi.
MI5, Winston Churchill liderliğindeki savaş dönemi koalisyon hükümetinin Parlamento’daki en sert muhaliflerinden biri olan Bevan’ın komünizme sempati beslediğinden kuşkulanıyordu.
Yürütülen soruşturmalar, Bevan’ın Komünist Parti ile ilişkileri nedeniyle “endişe duyulmasını gerektirecek” bir durum olmadığını ortaya koydu. Buna karşın istihbarat takibi sona erdirilmedi.
“Komünist Parti ikna edemedi”
1955 tarihli bir MI5 notunda şu ifadeler yer aldı: “1943’ten bu yana Bevan’ın Komünist Parti ile ilişkilerine dair sahip olduğumuz bilgiler, hem Komünist Parti’nin hem de Troçkistlerin zaman zaman onu kendileriyle birlikte çalışmaya ikna etmeye çalıştığını ancak başarılı olamadığını gösteriyor.”
1960’ta hayatını kaybeden Bevan, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından sağlık bakanlığı görevini üstlendi. İngiltere’de devlet tarafından finanse edilen Ulusal Sağlık Sistemi’nin 1948’de kurulmasına öncülük etmesiyle tanındı.
Bevan ayrıca Winston Churchill’in en önemli siyasi karşıtlarından biri olarak biliniyordu.
MI5 dosyası “şaşırtıcı derecede sıradan” bulundu
Geçmişte Galler’de kömür madenciliği yapan Bevan, güçlü hitabetiyle öne çıkıyordu. Ölümünden iki yıl sonra hazırlanan MI5 dosyasına ilişkin incelemede, “Nye Bevan’ın ne kadar tartışmalı bir kişilik olduğu düşünüldüğünde, dosya şaşırtıcı derecede sıradan” değerlendirmesi yapıldı.
Kamuoyuna açılan diğer yeni belgeler arasında, Hitler’in planlarına ilişkin bilgileri İngiltere’ye aktaran Alman diplomat Wolfgang zu Putlitz’in dosyaları ile Sovyet ajanları ve şüpheli istihbarat görevlilerine ait kayıtlar da bulunuyor.
Belgeler arasında, savunma bilgilerini Rus casuslarına ilettiği gerekçesiyle 21 yıl hapis cezasına çarptırılan Frank Bossard’a ilişkin dosyalar da yer aldı.
