ABD’nin Küba’daki özel işletmelere yakıt satışına imkan tanıyan muafiyeti, karaborsayı canlandırırken toplumsal hayatta köklü değişimlere yol açıyor.
Gelişen enerji dinamikleri
Küba’ya uygulanan abluka 60 yıldır devam ederken devlet kontrolündeki enerji sektöründe özel sektörün ve karaborsanın payı hızla artıyor.
ABD’nin ambargo kapsamındaki istisnası, Amerikan şirketlerinin Küba’daki özel işletmelere yakıt ihraç etmesine olanak tanıyor. Bu durum hem yasal toptan satışları hem de kontrolsüz karaborsayı körüklüyor.
Kaynaklar ve etkiler
Geleneksel tedarikçiler Venezuela ve Meksika’dan gelen petrol sevkiyatlarının kesilmesi ve ABD deniz devriyelerinin adaya ulaşan tankerleri engellemesi, kamu ulaşımı, sağlık ve eğitim gibi temel kamu hizmetlerinin zarar görmesine yol açtı.
Ancak ABD Ticaret Bakanlığı’nın sağladığı muafiyet sayesinde şubat ve mayıs ayları arasında adaya yaklaşık 900 bin varil ABD yakıtı ulaştı.
Bu miktar, 1959 devriminden bu yana ABD’den Küba’daki özel restoran, perakendeci ve taksilere yapılan ilk önemli yakıt sevkiyatı oldu.
Reuters’a göre ithal edilen yakıt; elektrik kesintilerinde jeneratörleri, su pompalarını ve özel araçları çalıştırarak hayatı belirli kesimler için kolaylaştırsa da halk arasındaki gelir adaletsizliğini artırıyor.
Toplumsal etkiler ve son durum
Küba’da ortalama devlet maaşının ayda yaklaşık 10 dolar seviyesinde bulunması, litresi karaborsada ve yasal toptancılarda yüksek fiyata satılan akaryakıtı geniş kitleler için erişilmez kılıyor.
Krizle mücadele etmek isteyen Küba hükümeti, şubat ayında özel işletmelere kendi kullanımları için yakıt ithal etme izni verdi.
Haziran ayında ise enerji sektörünü özel ve yabancı yatırımcılara açmayı hedefleyen geniş kapsamlı bir ekonomik reform paketi kabul edildi.
Temmuz ayı sonu itibarıyla yaklaşık 200 özel Küba şirketine, diğer özel firmalara toptan yakıt dağıtımı yapma yetkisi verildi.
Hükümet ayrıca yakıt ithalatı ve satışı için ilk yabancı yatırım ortaklığını onayladığını duyurdu.
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tommy Pigott, Washington’ın Kübalıların insani ihtiyaçlarını tanıdığını belirterek özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının yakıt ithal edebildiğini doğruladı.
Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel ise ABD’nin uyguladığı ambargoyu eleştirerek ekonomik reformların ABD’yi memnun etmek için yapılmadığını ve ulusal varlıkların kitlesel olarak özelleştirilmeyeceğini vurguladı.
Uzmanlar, ABD yakıtının özel sektöre ulaşması için devlet kontrolündeki liman ve depolama tesislerinin kullanılmak zorunda olduğuna ve karaborsaya sızan yakıtın takibinin zorluğuna dikkat çekiyor.
İthal edilen yakıt miktarı adanın toplam enerji ihtiyacının yalnızca küçük bir kısmını karşılasa da Küba’nın onlarca yıllık ekonomik ve sosyal yapısında belirgin dönüşümlere yol açmaya devam ediyor.
