İran yönetimi, uçuş yasakları nedeniyle ABD ile işbirliği yapan bölge ülkelerini hedef aldı; Tahran’dan yapılan açıklamalarda, İran uçuş yapamazsa bölgedeki hiçbir havalimanının güvende olmayacağı mesajı verildi.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan Riyad için buluşuyor
Yemen’de Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarını artırmasının ardından Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan askeri yönetimleri Riyad’a verilecek desteği görüşmek üzere temaslarını yoğunlaştırıyor.
Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu’nun Suudi Arabistanlı ve Pakistanlı mevkidaşlarıyla görüşmek amacıyla cuma günü Suudi Arabistan’a gideceğini duyurdu.
Görüşmeler, üç ülkenin Ağustos ayında imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında gerçekleştiriliyor. Anlaşmaya göre taraflardan birine yönelen saldırı, tüm taraflara yapılmış kabul ediliyor. Bu çerçevede Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye dışişleri bakanları daha önce Mekke ve sivil yerleşimlere yönelik saldırıları kınamış, genelkurmay başkanlarının acil toplantı yapmasına karar vermişti.
Ankara, anlaşmanın Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından henüz onaylanmadığına dikkat çekerek mevcut desteğin ikili ilişkiler ve dayanışma anlayışıyla sınırlı tutulacağını bildirdi. Desteğin özellikle teknik nitelikteki askeri ihtiyaçların karşılanmasına odaklanacağı belirtildi.
Husilerin saldırıları petrol sevkiyatını etkiliyor
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a düzenlediği hava saldırılarıyla başlayan bölgesel çatışmalar, Lübnan ve Körfez’in ardından Yemen’de de şiddetlendi.
Yemen’de ilerleyen ve Suudi Arabistan’daki hedeflere düzenli saldırılar yapan Husiler, Perşembe günü onlarca füze ve insansız hava aracının fırlatıldığını açıkladı. Suudi yetkililer ise altı balistik füzenin havada imha edildiğini duyurdu.
Saldırıların ardından Suudi Arabistan Başmüftüsü, orduya Husiler yönetimden uzaklaştırılıncaya kadar canlarını ortaya koyarak mücadele etme çağrısında bulundu.
Körfez ve Kızıldeniz’deki çatışmalar, dünyanın en büyük ham petrol ihracatçısı Suudi Arabistan’ın sevkiyatını önemli ölçüde azalttı. Husilerin Kızıldeniz’in girişindeki gemi trafiğini hedef alması ve İran’ın savaş öncesinde küresel petrol ihracatının yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki tanker geçişlerini kısıtlaması, enerji arzında kesintilere yol açıyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen günlük gemi sayısı perşembe günü dokuza kadar düştü.
ABD’den İran havacılığına yeni yaptırımlar
Washington, savaş devam ederken İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmak için üçüncü ülke şirketlerini de kapsayan ikincil yaptırımları uygulamaya koydu.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran havacılık sektörüne yönelik yeni kısıtlamaları “ekonomik savaş günü” olarak tanımladı ve İran’ın dış uçuşlarının yüzde 80 ila 90’ının durduğunu söyledi.
Yaptırımlar sonrasında bölge ülkeleri hava sahalarını ve havalimanlarını İran uçaklarına kapatmaya başladı. Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman’ın ardından cuma günü Irak’taki Bağdat, Necef ve diğer iki havalimanında İran seferleri askıya alındı.
Gürcistan ve Azerbaycan, Tahran’la uçuşları durdurduklarını resmen doğruladı. Çin ise tek taraflı yaptırımları yasa dışı olarak niteledi ve Tahran’dan kalkan Mahan Air uçaklarının Guangzhou ile Şanghay seferlerine izin vermeyi sürdürdü.
Tahran’dan İstanbul, Kabil ve Erivan’a bazı uçuşlar yapılırken çok sayıda sefer de iptal edildi.
Tahran’dan komşu ülkelere misilleme mesajı
Reuters’ın aktardığı bilgilere göre Tahran yönetimi, uçuş yasaklarına sert tepki gösterdi.
İran Dini Lideri Mücteba Hamaney’in danışmanı Muhammed Muhbir, bölge ülkelerini ABD ile aynı çizgide hareket etmekle suçlayarak, “İran uçuş yapamaz ve havalimanı hizmeti alamazsa, bölgedeki hiçbir ülke de bu imkana sahip olamaz” dedi.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Başkanı Muhsin Rızai de devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Washington’la işbirliği yapan komşu ülkelerin havalimanlarının artık İran’a uçuş gerçekleştiremeyeceği tehdidinde bulundu.
New York’ta bulunan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin baskılarına karşı halkın direnişinin daha da güçleneceğini ifade etti.
Ateşkes önerisi diplomasi gündeminde
New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu temasları sürerken diplomatik girişimler de devam ediyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, arabulucular üzerinden Washington’a ateşkes koşullarını içeren bir teklif ilettiklerini açıkladı.
Taslağa göre Lübnan dahil bütün cephelerdeki çatışmalar yedi gün içinde sona erecek; ABD liman ablukasını kaldıracak, dondurulan İran fonlarını serbest bırakacak ve petrol yaptırımlarından vazgeçecek.
Arakçi, şartların karşılanması halinde Hürmüz Boğazı’nın son gün yeniden açılacağını, ardından nükleer müzakerelerin başlayabileceğini söyledi.
AFP’ye konuşan ve adı açıklanmayan üst düzey İranlı bir yetkili, Tahran’ın ABD’nin yanıtını değerlendirdiğini belirtti. Olası bir uzlaşma beklentisi, uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarının gerilemesine neden oldu.
