Ukrayna’nın Hazar Denizi üzerinden İran ile Rusya arasındaki askeri kargo taşıdığı iddia edilen gemilere yönelik saldırıları, bölgedeki gerilimi yeni bir boyuta taşıdı. Stratejik değeri giderek artan Hazar Denizi, Moskova ile Tahran arasındaki iş birliğinin kritik güzergahlarından biri olarak öne çıkıyor.
HAZAR DENİZİ YENİ GERİLİM HATTI OLDU
Ukrayna, hafta sonu Hazar Denizi’nde askeri yük taşıdığı öne sürülen iki Rus gemisini insansız hava araçlarıyla vurduğunu açıkladı. Kiev yönetimi, hedef alınan gemilerin İran’dan Rusya’ya askeri malzeme taşıdığını ve bunlardan birinin Rus donanmasına ait füze botu olduğunu öne sürdü.
İran ise saldırıda Rusya’nın Astrahan Limanı’ndan Enzeli Limanı’na demir cevheri taşıyan bir ticaret gemisinin vurulduğunu, bir denizcinin hayatını kaybettiğini, üç kişinin de yaralandığını açıkladı.
ASKERİ SEVKİYAT İDDİALARI
Uzmanlara göre Hazar Denizi, Moskova ile Tahran arasındaki askeri iş birliğinin de kilit güzergahlarından biri.
Rusya’nın Ukrayna savaşında kullandığı İran yapımı Shahed kamikaze insansız hava araçlarının ilk sevkiyatlarının bu rota üzerinden gerçekleştirildiği belirtiliyor.
2024 yılında ABD Hazine Bakanlığı da “Port Olya-3” adlı Rus yük gemisinin İran’dan Rusya’ya kısa menzilli balistik füzeler taşıdığını değerlendirmişti.
Ayrıca geçen yıl Hazar Denizi’ndeki “Port Olya-4” isimli yük gemisinin, Shahed İHA parçaları ve mühimmat taşıdığı iddia edilerek hedef alındığı bildirilmişti.
UKRAYNA’NIN HEDEFİ NE?
Uzmanlara göre Kiev’in Hazar Denizi’ndeki saldırılarla vermek istediği mesaj yalnızca Rusya’yı zayıflatmak değil.
Ukrayna yönetimi, İran’ın savaşta Rusya’ya önemli katkı sağladığını göstermek ve Moskova’nın askeri tedarik zincirini hedef almak istiyor.
SALDIRILARIN ZAMANLAMASI DİKKAT ÇEKTİ
Saldırıların, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin bu hafta ABD Başkanı Donald Trump ile yapacağı görüşme öncesine denk gelmesi de dikkat çekti. Uzmanlara göre bu hamleler, Ukrayna’nın ABD’ye “aynı taraftayız” mesajı verme çabasının da bir parçası.
Zelenski ayrıca Ukrayna istihbaratına dayanarak, Rusya’nın Orta Doğu’daki ABD hedeflerine yönelik saldırılarda kullanılmak üzere İran’a uydu verileri sağladığını da öne sürdü.
Uzmanlar, Hazar Denizi’ndeki son gelişmelerin, Ukrayna Savaşı ile Orta Doğu’daki gerilimin giderek daha fazla iç içe geçtiğinin yeni bir göstergesi olduğuna dikkat çekiyor.
HAZAR DENİZİ’NİN STRATEJİK ÖNEMİ
Hazar Denizi, yaklaşık 371 bin kilometrekarelik yüzölçümüyle dünyanın en büyük kapalı su kütlesi olarak kabul ediliyor.
Rusya, İran, Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan tarafından çevrelenen Hazar, okyanuslarla doğal bağlantısı bulunmadığı için teknik olarak deniz değil, göl niteliği taşıyor. Buna karşın büyüklüğü ve tuzlu su yapısı nedeniyle “deniz” olarak adlandırılıyor.
Zengin petrol ve doğal gaz rezervlerine ev sahipliği yapan Hazar Denizi, aynı zamanda Rusya ile İran arasındaki ticaret ve askeri lojistik açısından kritik bir koridor işlevi görüyor. Batı donanmalarının erişiminin sınırlı olması da bölgeyi Moskova ve Tahran için stratejik açıdan daha önemli hale getiriyor.
