İran’ın Pekin Büyükelçisi Abdulrıza Rahmani Fazli, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen ticari gemilerden yeni hizmet bedelleri uygulanacağını ve Çin gibi dost ülkelere özel kolaylıklar sunulacağını açıkladı.
Pekin’de düzenlenen Dünya Barış Forumu’nda konuşan Fazli, Çin ve diğer dost ülkelere bu bedellerin belirlenmesinde özel kolaylıklar tanınacağını ifade etti.
Bedellerin amacı ve kapsamı
Yeni düzenlemelerin Umman ile işbirliği halinde yürütüldüğünü belirten Fazli, Hürmüz Boğazı’nın İran’ın kara sularının bir parçası olduğunu vurguladı.
Alınacak ödemelerin bir geçiş ücreti veya vergi olmadığını savunan Büyükelçi, bu adımın geçiş güvenliğinin sağlanması, gemilerin denetlenmesi ve yoğun deniz trafiğinin çevreye etkileriyle mücadele edilmesi amacıyla atılacağını kaydetti.
İkili ve bölgesel işbirlikleri
İran ile boğazın diğer yakasında yer alan Umman, stratejik su yolunun yönetimi için ortak bir komite kurarak çalışmalarını yürütüyor.
ABD-İran geçici anlaşması ve sonrası
ABD ile İran arasında geçen ay imzalanan geçici anlaşma kapsamında, ticari gemilerin boğazdan 60 gün boyunca ücretsiz geçmesi planlanmıştı.
Kalıcı anlaşma müzakereleri sürerken, ABD yönetimi nihai mutabakatta İran’ın herhangi bir geçiş ücreti almasına izin verilmeyeceğini açıklıyor.
Jeopolitik gelişmeler ve enerji güvenliği
Şubat ayı sonunda ABD ve İsrail ile yaşanan çatışmalar sırasında İran’ın boğazı kapatma noktasına getirmesi, enerji fiyatlarında hızlı yükselişlere yol açmıştı.
Barış döneminde küresel ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının beşte birinin yapıldığı boğaz, taraflar arasındaki çatışmaların ardından kritik bir güvenlik meselesi haline geldi.
Piyasalar ve küresel üretim
Bu gelişmelerin gölgesinde, küresel enerji piyasalarında petrol fiyatları haftaya düşüşle başladı. OPEC+ ittifakı üyesi ülkelerin pazar günü yaptıkları toplantıda, ağustos ayından itibaren günlük üretim hedeflerini 188 bin varil artırma kararı alması piyasalarda yankı buldu.
Brent petrol vadeli işlemleri yüzde 0,47 düşerek varil başına 71,78 dolara gerilerken, ABD Batı Teksas Tipi (WTI) petrolü yüzde 0,29 kayıpla 68,49 dolardan işlem gördü.
Saha verileri, İran ile yaşanan çatışma döneminde askıya alınan Körfez ülkelerinin petrol arzında toparlanma yaşandığını ortaya koyuyor.
Reuters tarafından yapılan bir araştırma, haziran ayında OPEC petrol üretiminin bir önceki aya göre günlük 3,3 milyon varil artarak 19,43 milyon varile ulaştığını gösteriyor.
Körfez ülkelerinin petrol ihracatı haziranda mayıs ayına göre günlük 3 milyon varilden fazla artış kaydetse de savaş öncesi seviyelerin hala yüzde 40 altında seyrediyor.
1 Mayıs itibarıyla OPEC üyeliğinden ayrılan Birleşik Arap Emirlikleri’nin yanı sıra Ukrayna’nın insansız hava aracı saldırıları nedeniyle rafinerileri zarar gören Rusya’nın batı limanlarından gerçekleştirdiği ham petrol ihracatı da rekor seviyelere ulaştı.
