İngiltere’de tüketici enflasyonu ile kamu borçlanması eylülde beklentileri aşarken, İşçi Partisi hükümetinin 28 Ekim’de açıklayacağı ilk bütçe öncesinde mali baskı daha da arttı.
Enflasyon son bir yılın zirvesinde
Fransız AFP ajansının aktardığı resmi verilere göre Ulusal İstatistik Ofisi (ONS), Tüketici Fiyat Endeksi’nin ağustostaki yüzde 3,1 düzeyinden eylülde yüzde 3,5’e yükseldiğini açıkladı. Böylece oran, analistlerin yüzde 3,4’lük tahminini aşarak son bir yılın en yüksek seviyesine çıktı.
ONS, fiyat artışında başlıca etkinin motorlu taşıt yakıtları öncelikli olmak üzere ulaşım grubundan geldiğini bildirdi. Dizel akaryakıtın pompa fiyatı da Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik işgalini başlattığı dönemin hemen sonrasına denk gelen Temmuz 2022’den bu yana en yüksek düzeye ulaştı.
ONS Başekonomisti Grant Fitzner, AFP’ye yaptığı açıklamada ham petrol ve benzin fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle fabrikalardan çıkan mallarla hammaddelerin yıllık maliyetinin eylülde artmayı sürdürdüğünü söyledi.
İlk bütçe 28 Ekim’de sunulacak
Haftaya ilk bütçesini açıklamaya hazırlanan İşçi Partisi hükümeti üzerindeki mali baskı, açıklanan verilerle birlikte yoğunlaştı. Başbakan Andy Burnham hükümetinin ilk bütçesini Maliye Bakanı John Healey 28 Ekim’de sunacak.
Sunum, kamu kesimi, şirketler ve bireyler açısından borçlanma maliyetlerinin yükseldiği bir dönemde yapılacak. Healey, son ekonomik göstergelerin ardından Rusya-Ukrayna savaşıyla artan enerji fiyatlarına dikkat çekti.
Healey, “Ortadoğu ve Avrupa’daki çatışmalardan kaynaklanan fiyat artışlarının Britanya’yı ve dünyadaki diğer ülkeleri vurduğunu biliyoruz” dedi.
İlk bütçesini hazırlayan Healey, hükümetin “mali disiplini korurken işletmelere ve ailelere nefes aldıracağını” savundu.
Kamu borçlanması 24,5 milyar sterline çıktı
Aynı gün yayımlanan ayrı veriler, hükümetin net borçlanmasının eylülde 24,5 milyar sterline (32,8 milyar dolar) yükseldiğini gösterdi. Bu rakam, yaklaşık 24 milyar sterlinlik piyasa beklentisinin üzerinde kaldı.
ONS, artan borç faizlerinin de yer aldığı harcamaların hükümet gelirlerinden daha hızlı yükseldiğini ve tablonun enflasyonun etkilerini yansıttığını belirtti.
Küresel enflasyondaki yükseliş, hükümetlerin tahvil getirilerini son yılların en yüksek seviyelerine taşıyor. Bu gelişme merkez bankalarını politika faizlerini artırmaya iterken, konut kredileri dahil borç yükü bulunan hanehalkı ve işletmelerin maliyet baskısını artırıyor.
Verilerin ardından piyasa analistleri, İngiltere Merkez Bankası’nın kasım toplantısında borçlanma maliyetlerini yükselteceği yönündeki beklentilerini güçlendirdi.
Moneyfarm Yatırım Direktörü Richard Flax, mevcut durumu şöyle değerlendirdi:
“Buradaki temel soru, zaten zorlu bir büyüme ortamında ilerleyen ekonomi üzerinde yeni bir baskı oluşturmadan, faiz artışlarının enflasyonu dizginleyip dizginleyemeyeceğidir.”
Kamu borcu ilk kez 3 trilyon sterlini geçti
ONS’nin verilerine göre İngiltere’nin kamu borcu, eylül sonu itibarıyla ilk kez 3 trilyon sterlin sınırını aştı. Borcun gayrisafi yurt içi hasılaya oranı ise 0,7 yüzde puan gerileyerek yüzde 94 oldu.
Quilter Cheviot Sabit Getirili Menkul Kıymetler Araştırma Müdürü Richard Carter, borç verilerinin hükümetin çözmeye çalıştığı güç denklemi ortaya koyduğunu ifade etti.
AFP’ye konuşan Carter, hükümetin borçlanma maliyetleri ve mevcut borçların kamu maliyesi üzerindeki baskısına rağmen uzun vadeli, iddialı bir harcama programı uygulamak istediğini kaydetti.
