BURHAN KURTULMUŞ / BURSA SAATİ
Bursa’nın önemli leylek yerleşimlerinden Fadıllı Mahallesi’nde yaz boyunca konaklayan leylekler, göç yolculuğu için hazırlıklara girişti. Mahalledeki hareketlilik, yerel halk tarafından heyecanla takip ediliyor.
Mahallede işaret: “laklak” sesleri
Fadıllı Muhtarı Nail Gülmez bu yıl leyleklerin göç hazırlığının önceki yıllara kıyasla biraz daha geç başladığını belirtti. Gülmez, leyleklerin gagalarıyla çıkardığı ve Türkiye’de “laklak” olarak adlandırılan seslerin tekrar sokaklarda duyulduğunu söyledi.
“Çiftleşme dönemleri dışında leylekler bu sesi özellikle göç döneminde çıkarıyor. Biz de bu sesi duymaya başladığımızda onların artık gitmeye hazırlandığını anlıyoruz. Köyün üzerinde toplanıp büyük gruplar halinde uçuyorlar. Bu uçuşlar bizim için adeta onların veda uçuşu oluyor”
Muhtar, mahalle halkının leyleklerin göçünü her yıl olduğu gibi bu yıl da ilgiyle izlediğini ifade etti.
Fadıllı, leyleklerin önemli duraklarından
Uzun yıllardır bu tür göç ve leylek hareketlerini inceleyen Franziska Arıcı, Fadıllı’nın Türkiye’deki önde gelen leylek köylerinden olduğunu vurguladı. Arıcı, Türkiye ve Doğu Avrupa’nın beyaz leyleklerin başlıca üreme bölgeleri arasında yer aldığını, Bursa’nın da bu doğal döngüde önemli bir noktayı oluşturduğunu belirtti.
Arıcı, leyleklerin kışlama alanlarının genellikle Orta ve Güney Afrika’da bazı bölgelere yayıldığını, Güney İspanya ve Basra Körfezi çevresindeki bazı alanların ise hem üreme hem kışlama alanı olarak kullanıldığını aktardı. Ona göre ana göç rotası Trakya’dan başlayıp Bursa ve Eskişehir’i kapsıyor, ardından Filistin ve Sina Yarımadası üzerinden Afrika’nın güneyine kadar uzanıyor.
Bursa çevresindeki dinlenme noktaları
Arıcı, göç sırasında leyleklerin Bursa ve çevresinde kullandığı dinlenme ve beslenme alanlarının korunmasının büyük önem taşıdığını söyledi. Leyleklerin Bursa çevresindeki başlıca konaklama ve dinlenme alanları arasında Karamürsel-Yalakdere, Süpürgelik Geçidi, Bozüyük-İnegöl arasındaki vadiler, Yenişehir Havalimanı çevresi, Bursa Nilüfer Vadisi boyunca Ahmetbey ve Hürriyet mahalleleri arasındaki alanlar, Hamitler, Çöplü, Keles, Küçükkovacık, Uluabat Gölü çevresi ile Mustafakemalpaşa ve Karacabey çevreleri bulunuyor.
En büyük tehdit: habitat kaybı
Arıcı, göç rotaları üzerindeki doğal alanların tahrip edilmesinin leylekler için ciddi sonuçlar doğurduğunu, dere yatakları, taşkın alanları ve beslenme-konaklama bölgelerinin moloz ve hafriyatla doldurulmasının doğal göç haritasına zarar verdiğini belirtti. Bu alanların korunması gerektiğini vurgulayan Arıcı, hafriyatların leyleklerin bekleme ve beslenme noktalarını engellemeyecek şekilde düzenlenmesi gerektiğini söyledi ve doğayla uyumlu planlamanın önemine dikkat çekti.
Elektrik hatları ve su kirliliği riskleri
Arıcı, elektrik hatlarının yanlış konumlandırılmasının toplu leylek ölümlerine yol açabildiğini belirtti ve bu sorunun enerji altyapısı çalışmalarında göç haritalarının dikkate alınmasıyla azaltılabileceğini söyledi.
“Bunlar adeta bir kuş faciasına dönüşebiliyor”
Ayrıca su kaynaklarının kirletilmesinin, plastik atıkların yutulmasının ya da kuşların vücutlarına takılmasının leyleklerin yaşamını tehdit ettiğini ifade eden Arıcı, bölgedeki tarımsal faaliyetlerin de leylek yaşam alanları gözetilerek yürütülmesi gerektiğini belirtti. Doğal alanların korunmasının yalnızca leylekler için değil, tüm ekosistem için önemli olduğunun altını çizdi.
Gelecek için çağrı
Leyleklerin her ilkbaharda Bursa’ya geri döndüklerini hatırlatan Arıcı, insanların bu kadim göç rotasının kendilerinden çok önce var olduğunu unutmaması gerektiğini söyledi. Leyleklerin Bursa’da güvenle konaklayabilmesi için doğanın ve su kaynaklarının korunması, elektrik hatlarının güvenli hale getirilmesi ve göç güzergâhlarındaki doğal alanların muhafaza edilmesi gerektiğini ifade etti.
“Onlara daha iyi bir Bursa bırakabilmek için bu kadim göç haritasının bizden çok daha önce burada kullanıldığını düşünmek gerekir. İnsan dostu bu kuşların rahat bir şekilde Bursa’da konaklaması için çevremizi ve doğamızı temiz tutmalı, yaşamımızı onlarla paylaştığımızı unutmamalıyız. Göç yoluna çıkan bütün leyleklere iyi yolculuklar diliyorum.”
Fadıllı’da başlayan hareketlilik önümüzdeki günlerde daha büyük grupların gökyüzünde toplanmasıyla sürecek. Mahalle sakinleri, her zamanki gibi göç yolculuğuna çıkan leylekleri gökyüzünden uğurlayacak.
