İran savaşı nedeniyle yakıt sevkiyatında yaşanan aksamalar ve enerji maliyetlerindeki yükseliş, Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya’da eylül enflasyonunun beklentileri aşmasına yol açtı.
Enerji maliyetleri Avrupa’da fiyatları yukarı çekti
Körfez bölgesinden ham petrol ile işlenmiş yakıt taşımacılığının yavaşlaması, söz konusu dört ülkede fiyat artışlarını hızlandırırken Avrupa Merkez Bankasının (AMB) yeni faiz artırımlarına ilişkin beklentileri de güçlendirdi.
Almanya, Fransa ve İtalya’da dizel fiyatları son haftalarda rekor seviyelere yükseldi. Doğalgaz ve benzin fiyatlarının aynı dönemde artması, Avrupa genelinde enerji faturalarını yeniden artırdı.
Emtia fiyatlarının dolar üzerinden belirlenmesi ve küresel piyasalarda Amerikan dolarının değer kazanması da Avrupa para biriminin satın alma gücünü zayıflattı. Böylece enerji ithalatı daha maliyetli hale geldi.
Almanya, Fransa ve İtalya’da enflasyon hızlandı
Almanya Federal İstatistik Ofisinin (Destatis) öncü verilerine göre, Avrupa’nın en büyük ekonomisinde yıllık enflasyon eylülde yüzde 3,3’e yükseldi. Bu, Aralık 2023’ten bu yana görülen en yüksek seviye oldu. Tüketici fiyatları bir önceki ay yüzde 2,9 oranında artmıştı.
AFP ajansının aktardığına göre Fransa Ulusal İstatistik ve Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (Insee), Fransa’da tüketici fiyatlarının eylülde yıllık bazda yüzde 3 arttığını açıkladı. Ağustosta yüzde 2,4 olan oran, Şubat 2024’ten beri kaydedilen en hızlı yükselişe işaret etti.
Fransa’nın AB uyumlu yıllık enflasyonu da ağustostaki yüzde 2,6 seviyesinden eylülde yüzde 3,4’e çıktı.
İtalya İstatistik Ofisinin (Istat) verilerine göre ülkede enflasyon, ağustostaki yüzde 3,3 düzeyinden eylülde yüzde 4,2’ye fırladı. AB uyumlu yıllık enflasyon ise yüzde 3,2’den yüzde 4,1’e yükseldi.
İspanya’da enflasyon ağustostaki yüzde 4,6 seviyesinden eylülde yüzde 5,0’a ulaştı.
Bu sonuçların tamamı, AMB’nin resmi hedefi olan yüzde 2’nin belirgin biçimde üzerinde bulunuyor.
Euro Bölgesi’nde yüzde 4 ihtimali
Reuters anketine katılan ekonomistler, cuma günü açıklanacak Euro Bölgesi genel enflasyonunun eylülde ağustostaki yüzde 3,2 seviyesinden yüzde 3,6’ya yükselmesini bekliyor.
AMB daha önce enflasyonun yılın üçüncü çeyreğindeki yüzde 3,3 seviyesinden son çeyrekte yüzde 3,6’ya çıkacağını öngörmüştü. Ancak analistler, enerji maliyetlerindeki artış nedeniyle nihai zirvenin yüzde 4’e yakın olabileceğini belirtiyor.
AMB’nin olumsuz senaryosuna göre enflasyon, bu yılın son çeyreği ile 2027’nin ilk üç ayında yüzde 4,0 seviyesinde kalacak. İktisatçılar, mevcut enerji fiyatlarının temel tahminden çok bu olumsuz senaryoyla uyumlu olduğunu ifade ediyor.
Faiz gündeminde ekim ve aralık toplantıları
AMB, enflasyonu kontrol altına almak için gösterge faiz oranını bu ayın başlarında yüzde 2,5’e yükseltmiş ve yaz aylarında iki faiz artışı gerçekleştirmişti. Banka şimdi yeni bir parasal sıkılaştırma baskısıyla karşı karşıya.
Finans piyasaları, önümüzdeki bir yıl içinde dört faiz artırımı daha yapılabileceğini fiyatlıyor.
Oxford Economics kıdemli Avrupa ekonomisti Rory Fennessy, kışın yaklaşması ve Ortadoğu’daki gerilimin sona ereceğine yönelik işaretlerin zayıf kalması nedeniyle enerji fiyatlarında yakın zamanda düzeltme beklemediğini söyledi.
Reuters’a konuşan Fennessy, eylül enflasyonunun yukarı yönlü sürpriz yapmasının AMB Yönetim Konseyindeki şahin kanadın daha sert sıkılaştırma talebini güçlendireceğini savundu.
Fennessy, işlenmemiş gıda ve enerji hariç çekirdek enflasyonun henüz belirgin bir hareket göstermediğini, ancak enerji maliyetlerindeki yeni sıçramanın çekirdek göstergeleri 2027 başlarına kadar yukarı çekebileceğini belirtti.
AMB Başkanı Christine Lagarde ise pazartesi günü yaptığı açıklamada, bu yılki enflasyon dalgasının Euro Bölgesi genelinde henüz tehlikeli ikinci tur etkilere dönüşmediğini söyledi ve ölçülü bir politika yanıtının uygun olduğu görüşünü korudu.
Almanya’da çekirdek enflasyonun eylülde üst üste üçüncü ayda da yüzde 2,4 seviyesinde kalması, Lagarde’ın yaklaşımını destekleyen unsurlardan biri oldu.
Kamu bankası KfW Başekonomisti Dirk Schumacher, bu verinin AMB üzerindeki acil faiz artırımı baskısını azaltacağını ifade etti.
Capital Economics Başekonomisti Jack Allen-Reynolds, yüksek enerji maliyetlerinin dolaylı etkilerinin ekonomiye yayılmaya başladığını, ancak bunun AMB içindeki dengeleri hemen değiştirecek boyuta ulaşmadığını vurguladı.
Allen-Reynolds, karar vericilerin ekim toplantısında faiz oranlarını sabit tutmasını, güncellenmiş ekonomik tahminlerin açıklanacağı aralık ayında ise yeniden faiz artırımına gitmesini bekliyor.
Fransa’da tüketim geriledi, kamu borcu yükseldi
Enflasyonun yükselmesi, üye ülkelerin iç ekonomik dengeleri üzerinde de baskı oluşturuyor.
ING analistleri, Fransa’da enflasyonun 2026 sonuna kadar yüzde 3’ün üzerinde seyredeceğini ve ancak 2027’de kademeli olarak düşeceğini öngörüyor.
Analistler, tüketimin zayıfladığı ve yüksek faizlerin mali sorunları ağırlaştırdığı ortamda hanehalkının satın alma gücünün daha fazla gerileyeceğine dikkat çekiyor.
Insee verilerine göre Fransa’da tüketici harcamaları ağustosta yüzde 0,5 azaldı.
Fransa’nın kamu borcu ise yılın ikinci çeyreğinde gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 119’una yükseldi. Bu oran, Euro Bölgesi’nin yüzde 60’lık tavan sınırının neredeyse iki katına karşılık geliyor.
