Copernicus Okyanus Durumu Raporu, kutup sularındaki eşi görülmemiş ısınmanın deniz buzlarını erittiğini ve okyanus ekosistemlerini köklü biçimde değiştirdiğini ortaya koydu.
Kutup suları küresel ortalamadan daha hızlı ısınıyor
İklim krizi, kutup okyanuslarının yapısını hızla dönüştürüyor. Deniz buzlarının erimesi yaban hayatının yaşam alanlarını daraltırken, Kuzey Kutbu sularındaki sıcaklık artışı küresel ortalamanın katbekat üzerine çıkıyor.
Avrupa Birliği’nin Copernicus Deniz Hizmetini yöneten Mercator Ocean International tarafından hazırlanan 10’uncu Okyanus Durumu Raporu yayımlandı. Çalışma, Akdeniz ve Karadeniz’deki rekor sıcak hava dalgalarından deniz ekosistemlerindeki değişimlere ve suların giderek asitlenmesine kadar dünya denizlerinde yaşanan derin dönüşümleri belgeledi.
Mercator Ocean International Genel Direktörü Pierre Bahurel, raporla ilgili değerlendirmesinde, “Mesaj gayet açık. Okyanus hızla değişiyor” dedi.
Rapora göre, küresel okyanus yüzeyinin yaklaşık yüzde 20’sini kaplayan kutup bölgeleri, küresel ısınmanın en ağır etkilerini görüyor. 1982 ile 2024 yılları arasında Kuzey Kutbu’ndaki deniz yüzeyi ve deniz buzu yüzey sıcaklığı toplam 4,2 santigrat derece arttı. Bu yükseliş, on yılda yaklaşık 1 santigrat dereceye karşılık geliyor.
Aynı dönemde dünya genelindeki deniz yüzeyi sıcaklıkları ise her on yılda ortalama 0,12 santigrat derece yükseldi.
Kara Denizi’nde sıcaklık artışı 6,7 dereceye ulaştı
Sibirya’nın kuzeyinde bulunan Kara Denizi’nde ısınma daha yüksek seviyelere çıktı. Bölgede 1982’den bu yana sıcaklık artışı 6,7 santigrat dereceyi buldu; on yıllık artış oranı ise 1,68 santigrat derece olarak ölçüldü.
Sıcaklık artışına paralel olarak Kuzey Kutbu’ndaki deniz buzu alanı, 1979’dan bu yana her on yılda yaklaşık yarım milyon kilometrekare küçüldü. Bu hız, her 10 yılda İspanya büyüklüğünde bir buzul alanının kaybedilmesi anlamına geliyor.
Buzların erimesi, Kuzey Kutbu kıyılarını doğrudan dalga etkisine açık hale getirerek kıyı erozyonunu artırıyor. Bu durum yerleşim alanları ve altyapı tesisleri açısından risk yaratıyor.
Okyanus Durumu Raporu Direktörü Karina von Schuckmann, düzenlediği basın toplantısında, “Kuzey Kutbu’ndaki deniz buzu 1980’lerin başından bu yana geriliyor. Bu da kıyı altyapısının yaklaşık yüzde 60’ını erozyon ve deniz seviyesinin yükselmesi karşısında savunmasız bırakıyor” uyarısında bulundu.
İmparator penguenlerin yaşam alanı daralıyor
Antarktika’da devam eden buz kaybı, kıtadaki imparator penguen popülasyonunu da yok olma riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
Raporda, Antarktika’daki deniz buzunun 2022’de rekor seviyede azalmasının ardından imparator penguenlerde tarihte ilk kez geniş çaplı bir üreme başarısızlığı yaşandığı belirtildi.
İmparator penguenler yaşamlarını sürdürmek, avlanmak ve üremek için sabit deniz buzuna ihtiyaç duyuyor. Yavrular, su geçirmez tüyleri gelişmeden dondurucu suya düştüklerinde hayatını kaybediyor.
Tehdit altındaki türler konusunda uluslararası otorite kabul edilen Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN), nisan ayında imparator penguenlerin koruma statüsünü “neredeyse tehdit altında” kategorisinden “tehlikede” seviyesine yükseltti.
Raporda, deniz buzu kaybı mevcut hızını korursa imparator penguen kolonilerinin yüzde 90’ından fazlasının 2100 yılına kadar neredeyse tamamen yok olabileceği vurgulandı.
