Şehirlerarası otobüs yolculuklarında geleneksel ikramlar hızla azalıyor; bir zamanlar dondurma bile sunan firmalar şimdi çoğunlukla sadece meşrubat ve çay-kahve dağıtıyor, birçok işletme keki bile menüden çıkardı.
İkramlar nerelere çekildi?
Asker uğurlama ve memlekete gidip gelmelerin vazgeçilmezi olan şehirlerarası seferlerde, yolculuğun başında veya molalarda muavinlerin hazırladığı ikramlara artık yolcular eskisi gibi koltuklarını düzelterek beklemiyor. Akaryakıt, terminal giriş ücretleri, otoyol ve köprü maliyetlerindeki artış, firmaları ikramlarda kısıntıya gitmeye zorladı. Son aylarda birçok otobüs şirketi, uzun saatler süren yolculuklarda yalnızca soğuk ve sıcak içecek servisi yapıyor.
Maliyet baskısı ve internet uygulamalarının etkisi
Sektör temsilcileri, artan giderlerin yanı sıra bilet satışlarının büyük bölümünün seyahat uygulamaları üzerinden gerçekleşmesinin getirdiği yüksek komisyonların da ikramların azaltılmasında etkili olduğunu belirtiyor. Uygulamalardan kaynaklanan komisyon yükü ve giderlerin yükselmesi, firmaların sunduğu ikramları kısıtlamak zorunda bıraktı.
Kars Otobüsçüler ve İşletmeciler Derneği Başkanı Mustafa Kıransal, ‘Otobüsçüler can çekişiyor, otobüsçülerde can kalmadı. Kars -İstanbul arası bin 500 kilometre ve sadece 2 bin 100 TL. Yolcu bedava, nasıl dondurma versin, nasıl kek versin ama yine biz az da olsa ikram dağıtıyoruz. Mazot 80 lira. Kars’tan İstanbul’a 5-6 bin lira sadece köprü ve otoyol parası. İkramlarda kısıtlama devam ediyor. Bir yıldır kaldırıldı kek ve bisküvi dağıtımı. Girdiler ucuz, çıktılar pahalı. Bir lastik 30 bin lira. Bir motor yaptırmak 600 bin lira. Motoru bırak ustayı getiremiyorsun, 50 bin lira vermeden usta gelmiyor bile’ dedi.
“Otobüslerde su bile parayla satılabilir”
Türkiye Otobüs İşletmecileri Federasyonu (TOFED) Malatya Şube Başkanı ve Malatya Şehirlerarası Otobüs İşletmecileri Derneği Başkanı Eyüp Fatih Bay da artan maliyetler karşısında ikram kısıtlamasının anlaşılabilir olduğunu vurguladı ve bilet uygulamalarının komisyonlarına tepki gösterdi.
Eyüp Fatih Bay, ‘Araçlar boş gidip geliyor, yolcu yok. Yazıhaneciler de perişan, bitti, otobüsçüler de bitiyor. Yine iyi otobüslerde sıcak soğuk ikram veriliyor. Seyahat uygulamaları yüzde 13 komisyon alıyor, hiç ellerini sıcaktan soğuğa vurmadan. Millet de sağ olsun firmada aynı fiyat olmasına rağmen uygulamalardan bilet alıyor. Boş kalırsa otobüsçüler de her yerden, ikramdan kısıyor. Masraflar yüksek. Uygulamalar bilet firmalarını 20 gün sonra gönderiyor. Uçakta su satılıyor. Otobüslerde parayla ikram dönemi başlayacak. Her şey kendiliğinden pahalanıyor. Otobüslerde suyu parayla satarlarsa kimse şaşırmasın.’
Özetle şehirlerarası otobüs yolculuklarının eskiden vazgeçilmezi olan ikram geleneği büyük ölçüde geriledi; dondurma ikram edilen dönemler geride kalırken bugün pek çok firma yalnızca içecek servis ediyor ve kek artık birçok firmanın ikram listesinde yer almıyor.
