Bilim insanları, erkek ve dişi meyve sineklerinin beyinlerini ilk kez ayrıntılı biçimde karşılaştırdı. 124 milyon sinir bağlantısını haritalayarak genlerin davranışları nasıl etkilediğini anlamaya çalıştı. Elde edilen veriler, iki cinste yüzde 95 ortak yapı gösteren hücrelerle başlasa da, geriye kalan yüzde 5’lik bölümün davranış farklarının anahtarını ortaya koyabileceğini gösterdi.
Cambridge’de yapılan karşılaştırma ve haritalama
Cambridge’deki araştırmacılar, iki yıl önce dişi sineğin beynini haritalamıştı; şimdi erkek sineğin her sinir hücresini ve bağlantısını inceleyerek karşılaştırma yürüttü. Elde edilen veriler üç boyutlu bir beyin ve sinir ağı haritasına dönüştürülüp dişi beyniyle karşılaştırıldı.
Beyin paylaşımları ve farklar
Cell dergisinde yayımlanan bulgulara göre, erkek ve dişi sineklerin beyinlerindeki hücrelerin yaklaşık yüzde 95’i ortak yapıdadır. Ancak kalan yüzde 5’lik bölüm, iki cinsiyet arasında davranış farklarını tetiklemek için önemli rol oynuyor.
Ortak yazarlardan Dr. Isabella Beckett, bu farkların davranışlarda önemli değişikliklere yol açabildiğini ifade etti.
Kur yapma, saldırganlık ve seslerle ilişkili devreler
Araştırmacılar, bu farkları özellikle kur yapma, saldırganlık ve çiftleşme sırasında çıkarılan seslerle bağlantılı sinir devrelerinde tespit etti.
Erkek sineklerde ses üretimi ve beyin ağı
İlginç bulgulardan biri, erkek sineklerin çiftleşme sırasında çıkardığı seslerle ilgili oldu. Erkek meyve sinekleri, dişilere kur yaparken kanatlarını titreştirerek kendilerine özgü bir ses üretir ve bu sesi oluşturan özel bir sinir ağı beyinde bulundu. Dr. Philipp Schlegel, dişinin bu sesi beğenmesi halinde erkeğin yaklaşmasına izin verdiğini, çiftleşmeye hazır olmaması halinde ise erkeğin uzaklaştırılabildiğini belirtti.
Genler davranışı nasıl değiştirebilir?
Uzun süredir, erkek ve dişi sineklerdeki üç davranış farkını yönlendiren iki temel gen biliniyordu; ancak bu genlerin beyinde neyi değiştirdiği şimdiye kadar net değildi. Yeni beyin haritaları sayesinde bu genlerin oluşturduğu sinir bağlantıları doğrudan incelenebiliyor. Bu bulgular, genlerin davranışa etkisini anlama konusunda önemli bir adım olarak görülüyor.
İnsan davranışları ve olası katkılar
Araştırmacılar bu çalışmanın insan davranışlarındaki farkları açıklamaya doğrudan ışık tutmadığını, insanların sineklerden çok daha karmaşık olduğunu vurguluyor. Bununla birlikte genetik farkların sinir bağlantılarını nasıl değiştirdiğinin anlaşılması, otizm spektrum bozukluğu ve şizofreni gibi durumlar üzerinde araştırmalara katkı sağlayabilir.
