Bulgaristan, Karadeniz’de ticari gemileri hedef alan son saldırıların ardından Türkiye ve Romanya ile acil istişare başlatıp ortak güvenlik adımları atmayı planlıyor.
Bulgaristan’dan ortak güvenlik girişimi
Bulgaristan Cumhurbaşkanı İliyana Yotova, Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi’nin (KSNS) deniz güvenliği gündemiyle gerçekleştirdiği olağanüstü toplantının ardından açıklama yaptı.
Yotova, Bulgaristan’ın Romanya ve Türkiye ile acil görüşmeler yaparak Karadeniz’de ticari gemilere yönelik saldırıların sona erdirilmesini ve deniz ulaşımının güvence altına alınmasını önereceğini belirtti.
Karadeniz için yeni mekanizma talebi
Toplantı sonrasında duyurulan öneriler arasında, Avrupa Birliği’nin Karadeniz stratejisi doğrultusunda serbest ve güvenli deniz taşımacılığını sağlayacak bir çerçeve mekanizması kurulması da bulunuyor.
Sofya yönetimi ayrıca NATO’nun bölgedeki hava ve deniz gözetleme faaliyetlerinin genişletilmesini, kıyı savunmasının güçlendirilmesini ve ek anti-drone sistemlerinin yerleştirilmesini gündeme getirecek. Bulgaristan, NATO’nun “Eastern Sentry” faaliyetleri çerçevesinde müttefiklerin Karadeniz güvenliğine daha fazla katkı sunmasını da talep ediyor.
Yotova, mevcut koşullarda NATO Antlaşması’nın 4. maddesi uyarınca özel istişare başlatılmasının yeni bir önlem getirmeyeceği gerekçesiyle “verimli olmayacağı” kanaatine varıldığını aktardı.
Altı kıyı ülkesi için moratoryum önerisi
Bulgaristan’ın planı Türkiye, Romanya, Ukrayna, Rusya ve Gürcistan’ı da kapsıyor. Yotova, Karadeniz’e kıyısı olan altı ülke arasında diplomatik girişim başlatılarak bölgedeki çatışmaların durdurulmasına yönelik bir moratoryum üzerinde anlaşma aranmasını önerdi.
Bu girişimdeki hedef, Karadeniz’i “ortak güvenlik alanına” dönüştürmek olarak açıklandı.
İki ticari gemi saldırıya uğradı
Girişim, 6 Ekim’de Bulgaristan’ın Karadeniz’deki münhasır ekonomik bölgesinde iki ticari geminin deniz ve hava dronlarıyla vurulmasının ardından gündeme geldi.
Togo bayraklı ALFA WATAN saldırı sonrasında batarken, Palau bayraklı ABLE gemisinde yangın çıktı. ABLE’daki 18 kişilik mürettebat tahliye edilerek kurtarıldı. Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, olayı “uluslararası hukukun ağır ihlali” olarak tanımladı.
Bulgar makamları, saldırıda kullanılan İHA’ların kime ait olduğunun henüz kesin biçimde saptanamadığını bildirdi. Bulgaristan Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov ise Rusya veya Ukrayna’yı işaret edebilmek için drone parçalarının bulunması ya da taraflardan birinin sorumluluğu üstlenmesi gerektiğini söyledi.
Üç ülke arasında mevcut askeri işbirliği
Türkiye, Romanya ve Bulgaristan’ın Karadeniz güvenliği alanında hâlihazırda ortak bir askeri mekanizması bulunuyor. Üç ülke, 2024’te Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu’nu kurmuştu.
