Avrupa’da hafta boyunca yapılan asılsız bomba ihbarları, 34’ten fazla yolcu uçağının rotasını değiştirmesine veya acil iniş yapmasına neden oldu. Güvenlik güçleri, koordineli olduğu değerlendirilen eylemlerin kaynağını belirlemek için çok uluslu soruşturma yürütüyor.
16 ülkedeki seferler hedef oldu
Havacılık ve havalimanlarına yönelik ihbarlar nedeniyle dün İtalya, İrlanda, Birleşik Krallık, İspanya, Bulgaristan, Romanya, Polonya, Finlandiya, Avusturya, Danimarka, Belçika, Portekiz, Fransa, Yunanistan, Sırbistan ve Çekya arasındaki uçuşlarda en az 25 asılsız bomba bildirimi yapıldı.
Hedef alınan seferlerin Ryanair, Aer Lingus, Wizz Air, Finnair, easyJet, Aegean Airlines, Iberia, Sky Express, Air Serbia ve LOT Polish Airlines şirketlerine ait olduğu açıklandı. Yetkililer, uçakların tamamının güvenli biçimde indiğini ve aramalarda şüpheli bir unsura rastlanmadığını bildirdi.
Benzer ihbarlar salı günü en az yedi uçak ile bir yolcu gemisinin aranmasına veya yönlendirilmesine yol açtı. Pazartesi günü de Birleşik Krallık’tan Bulgaristan’a giden bir uçak, asılsız tehdit üzerine rotasını değiştirdi.
Sofya’ya acil iniş, Fransa’ya yönlendirme
Dünkü olaylarda Çekya’da dört, İtalya’da iki uçuşun yönü değiştirildi. İspanya ve Danimarka’dan kalkan iki uçak, Bulgaristan’ın başkenti Sofya’ya acil iniş yaptı.
Dublin-Roma seferini yapan Aer Lingus’a ait Airbus A320, Fransa’daki Évreux askeri üssüne yönlendirildi. Fransız basını, pilotun askeri üsse inmeyi ilk aşamada reddetmesi nedeniyle Fransız yetkililer tarafından sorgulandığını aktardı.
İtalya’nın Pescara kentinden Brüksel-Charleroi’ya uçan Ryanair uçağında ise tuvalet duvarına yazılmış “bomba” ifadesi üzerine güvenlik araması gerçekleştirildi.
Cork Havalimanı Sözcüsü, Londra Stansted’den gelen Ryanair uçağında dün sabah telefonla yapılan isimsiz tehdit nedeniyle gecikme yaşandığını doğruladı. Birleşik Krallık’ta Heathrow ve Birmingham havalimanları da gece saatlerinde ihbar aldı.
Metropolitan Polisi Havacılık Güvenliği Birimine bağlı uzmanların çalışması sonucunda tehditlerin asılsız olduğu belirlendi. BBC’ye konuşan Polis Sözcüsü, Heathrow’dan kalkan veya buraya inen dört uçağa yönelik tehditlerin ardından herhangi bir güvenlik açığı saptanmadığını açıkladı.
Tehdit e-postalarında “Erkek Devleti” imzası
İtalya ve Çekya’daki ihbarların e-posta yoluyla gönderildiği tespit edildi. Prag’daki Václav Havel Havalimanı yönetimi, dört uçakta bomba bulunduğu yönündeki bildirimin isimsiz bir e-postayla iletildiğini belirtti. Çekya polisi ise benzer mesajların Avrupa’daki başka havalimanlarına da gönderildiğini duyurdu.
Roma havalimanlarının işletmecisi Aeroporti di Roma’ya bağlı lojistik merkeze ve Sofya Havalimanı’na gönderilen mesajlarda “Erkek Devleti savaşçıları” imzası kullanıldı. E-postalarda Helsinki ve Dublin’den gelen iki uçağa patlayıcı yerleştirildiği ileri sürülerek şu ifadeler yer aldı:
“Biz, Erkek Devleti savaşçıları, bugünkü eylemlerimizle tarih yazacağız. Feminist rejiminiz bunu sonsuza dek hatırlayacak. Patlama 60 dakika içinde gerçekleşecek. Bugün gökyüzünüz kızıla boyanacak.”
Hollanda merkezli Terörle Mücadele Uluslararası Merkezi, grubun 2016 yılında Vladislav Pozdnyakov tarafından kurulan Rus aşırı sağcı, aşırı milliyetçi ve kadın düşmanı bir hareket olduğunu bildirdi. Grubun daha sonra Ukrayna’daki savaşı desteklediği, 2021 yılında ise Rus mahkemesi tarafından aşırılıkçı örgüt ilan edilerek yasaklandığı kaydedildi. Pozdnyakov, Telegram kanalında iddiaları üstlenmediği gibi konuya ilişkin açıklama da yapmadı.
“Eşik altı savaş” ve “hibrit saldırı” ihtimali
Müfettişler, ihbarların Rusya veya İran gibi devlet aktörleri ya da bir terör örgütü tarafından koordine edildiğini gösteren kanıt bulunmadığını belirtti.
Avrupa Birliği Ulaştırma Komiseri Apostolos Tzitzikostas, olayların bağlantılı olup olmadığını söylemek için henüz erken olduğunu vurguladı ve sivilleri hedef alan tehditlerin kabul edilemeyeceğini söyledi.
İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, “Bana öyle geliyor ki Fransa’daki kan merkezlerinden süpermarket soğutma sistemlerine ve bu sahte alarmlara kadar her gün gerilimi artırmak isteyen birileri var” değerlendirmesinde bulundu.
Crosetto, sürecin niteliğini şöyle açıkladı:
“Buna ‘eşik altı savaş’ deniyor çünkü atıf eşiğinin altında kalıyor. Suçun kimseye yüklenememesi için kasten bu şekilde yapılıyor.”
Havacılık güvenlik grubu Dyami Direktörü Eric Schouten, CNN’e yaptığı açıklamada sabotaj eylemlerinin Rus devleti adına gerçekleştiriliyor olabileceğini savundu ve “Demiryollarından süpermarket soğutucularının hacklenmesine kadar yaşananlar, Avrupa’yı huzursuz etmek isteyen Rus devlet aktörlerinin anlatısıyla örtüşüyor” dedi.
Schouten, hedef alınan ülkelerin çoğunun Rusya ile savaşında Ukrayna’yı desteklediğine dikkat çekti.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, soğutma sistemlerine yönelik siber saldırılarda Rusya yönetiminin suçlanmasını saçma bulduğunu belirterek “Ülkemize yönelik temelsiz suçlamalar her olaya dahil ediliyor” ifadesini kullandı.
Havacılık kuruluşlarından soruşturma çağrısı
Küresel havayolu kuruluşu Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), yaşanan aksamaları kınadı ve tehditlerin kaynağının ortaya çıkarılması çağrısında bulundu.
IATA Operasyon, Emniyet ve Güvenlik Kıdemli Başkan Yardımcısı Nick Careen, “Sektörün bir numaralı önceliği güvenliktir ve tüm tehditleri ciddiye alıyoruz” dedi.
Birleşik Krallık Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander, ihbarları kötü niyetli asılsız bildirimler olarak nitelendirdi ve bu tür durumlar için oluşturulan yerleşik güvenlik prosedürlerinin uygulandığını kaydetti.
Eurocontrol verilerine göre ihbarlar, perşembe günü Avrupa’da gerçekleştirilen 27 bin 400 seferin çok küçük bir bölümünü etkiledi.
CNN’e konuşan Osprey Flight Solutions analisti Rhys Jones, belirli bir bölgenin hedef alınmadığı kaotik bir kampanya yürütüldüğünü ve eylemlerin başlıca amacının hava ulaşımında kargaşa yaratmak olabileceğini ifade etti.
