İngiltere Başbakanı Andy Burnham, transatlantik köle ticaretindeki ülkesinin rolü nedeniyle resmi özür dilemeye açık olduğunu belirtirken mali tazminat ödenmesini reddetti.
Burnham: Geçmişle yüzleşmeliyiz
Burnham, Karayipler’de yapılacak İngiliz Milletler Topluluğu liderler zirvesine günler kala ve Kral 3. Charles’ın bölge turu sürerken The Guardian için kaleme aldığı yazıda, “Geçmişle yüzleşmemiz gerekiyor.” görüşünü savundu.
Londra, köle ticaretindeki merkezi rolü sebebiyle resmi özür açıklaması ve Karayip ülkelerine tazminat ödemesi yönündeki baskılarla karşı karşıya. Burnham, İngiliz Milletler Topluluğu’nu geleceğe taşımak amacıyla “zorlu görüşmeler” yürütme sözü verdi.
İngiliz Başbakan, “Milyonlarca insanın çektiği acı ve ıstırap için üzüntümü ve pişmanlığımı dile getirmek ve bunun bugün hala dünyamızı nasıl şekillendirdiğini kabul etmek” istediğini söyledi. Ancak tazminatın “doğru yanıt” olmadığında ısrar etti.
Burnham, makalesinde şu ifadeleri kullandı: “Ne kadar menfur olursa olsun, farklı bir çağda, farklı yasalar altında gerçekleşen ve şahsen hiçbir rol oynamadıkları tarihi hatalardan bugünkü İngiliz halkının sorumlu tutulabileceğini düşünmüyorum.”
Transatlantik köle ticaretini, köleleştirilen insanların haklarına yönelik “acımasız ve barbarca bir ihlal” olarak tanımlayan Burnham, “etkilenenlerle yapılandırılmış bir diyalog” kurulmasını önerdi.
İngiliz devleti adına özür çağrılarına ilişkin ise “İngiliz devleti adına resmi bir özür dilenmesi yönündeki çağrıları dinlemek bu aşamanın önemli bir parçasını oluşturacak ve ben bu çağrılara açığım.” değerlendirmesini yaptı.
Kral Charles’ın ziyareti tartışmaların gölgesinde
Kral Charles’ın üç Karayip ülkesini kapsayan dokuz günlük ziyareti pazar gününden çarşamba gününe kadar sürecek. Ziyaret kapsamında, İngiliz Milletler Topluluğu hükümet başkanları zirvesinde yapacağı konuşma da bulunuyor.
Kölelik tartışması, 77 yaşındaki Kral’ın ziyaretine ve Antigua ve Barbuda’nın başkenti St John’s’ta düzenlenecek toplantıya gölge düşürdü. Burnham’ın da toplantıya katılması planlanıyor.
Charles’ın liderliğindeki 56 üyeli İngiliz Milletler Topluluğu, ağırlıklı olarak eski İngiliz sömürgelerinden oluşuyor. İngiltere’nin köle ticaretindeki merkezi rolü ve eski tebaasına yaklaşımı, örgüt içinde uzun süredir tartışılıyor.
Kral, ziyaretinin ilk durağında salı günü Bahamalar’da “geçmişteki büyük acıları” kabul etti.
İngiltere bugüne kadar özür dilemedi
İngiltere, kölelik nedeniyle şimdiye kadar resmi özür dilemedi ve tazminat ödeme taahhüdünde bulunmadı. Yüzyıllar boyunca sömürgecilik ve köle ticaretinden kazanç sağlayan ülke, aynı zamanda köle ticaretinin kaldırılmasına öncülük ettiğini savunuyor.
İngiltere Parlamentosu, 1833 yılında Britanya İmparatorluğu’nun büyük bölümünde köleliği sona erdiren yasayı kabul etmişti.
Karayip ülkelerine kölelik tazminatı verilmesini isteyen The Repair Campaign’in kurucusu Denis O’Brien, İngiliz hükümetine “lafı dolandırmayı bırakıp hemen şimdi tam ve resmi bir özür dilemesi gerektiğini” söyledi.
O’Brien, bunun “onarıcı adalete doğru atılmış kayda değer ve sembolik bir ilk adım” olacağını ifade etti. Burnham’ın yazısını “hayal kırıklığı” olarak nitelendiren O’Brien, makalenin “özür talebini bastırmayacağı” öngörüsünde bulundu.
