Antalya’nın Akseki ilçesinde Toros Dağları’nda doğal olarak yetişen ve yörede “çöğre” adıyla bilinen menengiç, bu yılki bolluğuyla orman köylülerine önemli kazanç sağlıyor.
Menengiçte kilogram fiyatı 300 liraya ulaşıyor
Ekim ayında olgunlaşan menengiç meyveleri dağlardan toplanarak kurutuluyor ve kış aylarında kuruyemiş olarak tüketiliyor. Meyvelerin bir bölümü kahve ile yöresel yiyeceklerin hazırlanmasında kullanılırken, bir bölümünden yağ çıkarılıyor.
Menengiçin kilogramı 250-300 liradan, elde edilen yağın litresi ise bin 200 liradan satılıyor. Yağ çıkarıldıktan sonra kalan posa da hayvan yemi olarak değerlendirilerek ekonomik katkı sağlıyor.
Günde 30-50 kilogram arasında toplanıyor
Akseki’nin Çukurköy Mahallesi’nde yaşayan Hülya Kara, orman köylüleri olarak dağların sunduğu doğal ürünlerden yararlanmaya çalıştıklarını belirtti. Ekim ayında toplamaya başladıkları menengiçin zahmetli bir süreçten geçtiğini anlatan Kara, “Orman köylüsü olduğumuz için dağların bütün zenginliğinden yararlanmaya çalışıyoruz. Yöremizde çöğre olarak bilinen menengiç toplama zamanı geldi. Ekim ayında olgunlaşınca toplamaya başlıyoruz. Bir günde 35-40 kilogram topluyoruz. Toplaması oldukça zor. Topladıktan sonra temizleyip yıkıyoruz ve kurutuyoruz. Herkes bunun kıymetini bilmez. Bizim yörede birçok insan topluyor” dedi.
Alaçeşme Mahallesi’nde yaşayan Ayşe Güven ise bu yıl menengiç ağaçlarının meyve açısından oldukça verimli olduğunu söyledi. Güven, “Özel sepetimizle dağlara çıkıp günde 30-40 kilogram menengiç topluyoruz. Bu yıl oldukça bol. Akseki’de, Toros Dağları’nda doğal ortamında yetişiyor. Bu yıl meyvesi çok fazla. Allah’ım bol verdi. Maşallah, ağaçlarda oldukça bol meyve var. Bunun yağını çıkarıyoruz. Hem yağ olarak kullanıyoruz hem de kışın kuruyemiş olarak tüketiyoruz. Menengiç oldukça yağlı bir meyve” diye konuştu.
“Çöğre ağacı” türküsüyle de anılıyor
Toros Dağları’nda yetişen 30’dan fazla bitkiden yağ elde eden Abdullah Güven, menengiç toplama döneminin başladığını, kendi topladığı ürünlerin yanı sıra köylülerin getirdiği meyvelerden de yağ çıkardığını ifade etti. Bu yıl yağışların etkisiyle menengiç üretiminin arttığını belirten Güven, “Ben bitkilerden yağ çıkarma işi yapıyorum. Yörede çöğre olarak bilinen melengiç meyvesinin toplama zamanı geldi.
Toros Dağları’nda doğal ortamında kendiliğinden yetişen bu meyve, bu yıl yağışlı havalar nedeniyle bol miktarda oldu. Kendim de toplayıp yağını çıkarıyorum. Köylülerin getirdikleri melengiçlerden de yağ elde ediyorum” dedi.
Menengicin yörede uzun yıllardır bilindiğini aktaran Güven, “Hatta bu meyve için eskiden ‘Çöğre ağacı’ diye türkü bile yapılmış” ifadelerini kullandı.
Yaklaşık 3 kilogram menengiçten 1 kilogram yağ elde edildiğini belirten Güven, meyvenin yağ oranının yüksek olduğunu söyledi. Menengicin farklı bölgelerde bıttım, yaban fıstığı ve çitlembik adlarıyla da bilindiğini kaydeden Güven, kurutulan meyvelerin kahve yapımında ve çeşitli yiyeceklerde kullanıldığını anlattı.
Yağdan sonra kalan posa da satılıyor
Abdullah Güven, yağ çıkarma işleminden sonra kalan posanın da ekonomik değer taşıdığını belirterek, “Menengiçin yağını çıkardıktan sonra kalan posasını da değerlendiriyoruz. Posasını hayvan yemi olarak satıyoruz. Böylece meyvenin yalnızca yağından değil, geriye kalan kısmından da yararlanıyoruz. Ayrıca menengiç kahvesi de yapıyoruz” dedi.
Menengiçin kurutulmadan önce hazırlanma sürecini de anlatan Güven, “Bu bitki toplandıktan sonra eve getiriliyor, temizleniyor, suyla çalkalanıp süzülüyor. Daha sonra tuzlanarak serilip kurutuluyor. Tuzlanmazsa bu meyve bozulur. Eskiden atalarımız menengiçi çok kullanırdı” diye konuştu.
Sonbaharda aile bütçesine katkı sağlıyor
Akseki ve çevresindeki dağlık bölgelerde kendiliğinden yetişen menengiç, sonbahar döneminde orman köylülerinin önemli geçim kaynaklarından biri oluyor. Toplanan ürünlerin bir kısmı kurutularak kışın tüketiliyor; kalan bölüm ise kahve, yöresel yiyecek ve yağ üretiminde değerlendiriliyor.
Litresi bin 200 liraya satılan menengiç yağı ile kilogramı 250-300 lira arasındaki meyve, Akseki’deki köylüler için önemli bir ekonomik değer oluşturuyor. Yağ üretimi sonrasında ortaya çıkan posa da hayvan yemi olarak kullanılarak ürünün tamamının değerlendirilmesi sağlanıyor.
