ABD’de seçmenler, Başkan Donald Trump yönetiminin Kongredeki gücünü ve siyasi dengeleri belirleyecek ara seçimler için sandık başına gitmeye başladı.
Temsilciler Meclisi ve Senato için oy kullanılıyor
Seçimlerde 435 sandalyeli Temsilciler Meclisinin tamamı ile 100 üyeli Senatonun 35 sandalyesi için tercih yapılacak. Ayrıca eyaletlerde valilik ve çeşitli yerel görevler için de oy veriliyor.
Connecticut, Indiana, Kentucky, Maine, New Hampshire, New Jersey, New York ve Virginia’da oy verme işlemi yerel saatle 06.00’da (TSİ 14.00) başladı. Diğer eyaletlerde ise sandıklar saat farklarına bağlı olarak farklı zamanlarda açılacak.
Erken oy kullananların sayısı 50 milyona ulaştı
Seçim günü bugün sona erse de erken oy verme süreci 18 Eylül’de başlamıştı. İlk sandıklar Virginia, Minnesota ve South Dakota eyaletlerinde kurulurken, daha sonra diğer eyaletlerde de erken oy merkezleri açıldı.
Yaklaşık 210 milyon kayıtlı seçmenin bulunduğu ülkede, şimdiye kadar erken oy kullananların sayısının 50 milyona ulaştığı tahmin ediliyor.
İlk sandıklar Indiana ve Kentucky’de kapanacak
İlk sandıkların Indiana ve Kentucky’de yerel saatle 18.00’de (TSİ 02.00) kapanması bekleniyor. Ardından her eyalet kendi belirlediği saatte oy verme işlemini tamamlayacak. En son sandıkların Alaska’da 4 Kasım 01.00’de (TSİ 09.00) kapanacağı öngörülüyor.
Temsilciler Meclisi’nde çoğunluk yarışı
Cumhuriyetçiler, 2024 seçimlerinin ardından Temsilciler Meclisi’ndeki çoğunluklarını korudu. Ancak iki yıl içinde yaşanan istifalar ve boşalan sandalyeler, partiler arasındaki farkı azalttı.
1 Kasım itibarıyla Meclis’te 218 Cumhuriyetçi, 214 Demokrat ve bir bağımsız üye bulunuyor; iki sandalye boş durumda. Salt çoğunluk için 218 sandalye gerektiğinden, Demokratların çoğunluğu alabilmesi için mevcut sayılarına en az 4 sandalye eklemesi gerekiyor.
Meclis çoğunluğu; Meclis Başkanının seçilmesi, yasama takviminin hazırlanması, bütçe müzakereleri ve Kongre komitelerinin yönetimi açısından belirleyici. Demokratların çoğunluğu kazanması halinde, Trump’ın azline yönelik süreç de dahil olmak üzere birçok önemli başlığın Meclis gündemine taşınması bekleniyor.
Senato’da kritik eyaletler
Cumhuriyetçiler Senato’da 53 sandalyeye sahip. Demokratların, kendileriyle birlikte hareket eden 2 bağımsız üyeyle toplam sandalye sayısı 47.
Bu dağılıma göre Demokratların Senato çoğunluğunu elde edebilmesi için Cumhuriyetçilerden net 4 sandalye kazanması gerekiyor. Georgia, Michigan, Maine, Alaska, Kuzey Carolina, Ohio ve Iowa’daki yarışlar özellikle izleniyor.
Demokratlar, 2024 başkanlık seçimlerinde Trump’ın kazandığı Georgia ve Michigan’daki sandalyelerini korumaya çalışacak. Cumhuriyetçiler ise Demokrat başkan adayı Kamala Harris’in kazandığı Maine’deki sandalyelerini savunacak.
Senato; Yüksek Mahkeme üyeleri dahil federal yargıçlar ile üst düzey yöneticilerin onaylanması ve uluslararası anlaşmaların değerlendirilmesi gibi yetkileri nedeniyle başkanlık yönetimi için büyük önem taşıyor.
Ancak Senato çoğunluğu, her yasa teklifinin kabul edilmesini tek başına sağlamıyor. Birçok düzenlemede görüşmelerin sonlandırılması için 60 senatörün desteği gerekiyor. Bu sayıya ulaşmanın güç olması nedeniyle, “filibuster” adı verilen yöntemle tek bir senatör dahi uzun süre konuşarak yasama sürecini yavaşlatabiliyor.
ABD’de oy verme süreci eyaletlere göre değişiyor
Seçimler federal düzeyde yapılmasına karşın oy kullanma ve sayım işlemleri büyük ölçüde eyaletlerin sorumluluğunda yürütülüyor. Seçmenler eyalet kurallarına göre seçim günü, erken oy verme döneminde veya posta yoluyla tercihlerini kullanabiliyor.
Bazı eyaletlerde oy pusulaları seçmenlere otomatik gönderilirken, bazı yerlerde posta yoluyla oy kullanmak için önceden başvuru yapılması gerekiyor. Kimlik gösterme şartı, seçmen kayıt tarihleri ve posta oylarının kabulü için son günler de eyaletler arasında farklılık gösteriyor.
Trump’ın seçim sistemiyle ilgili başlıca itirazları arasında bulunan “posta yoluyla oy kullanma” ve “kimlik kartı gösterme zorunluluğu olmadan oy kullanma” uygulamaları, ABD kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor.
Ülkede tek bir sandık kapanış saati bulunmadığı için sonuçlar doğudan batıya farklı zamanlarda açıklanmaya başlayacak. Rekabetin çok yakın olduğu eyaletlerde posta oylarının sayımı ve itirazlar nedeniyle kesin sonuçların duyurulması birkaç gün sürebilecek.
Bu yıl Kongre ara seçimlerine katılımın, son dönemdeki diğer seçimlerde olduğu gibi yüksek olması bekleniyor. Trump’ı destekleyenlerle ona karşı çıkanlar arasındaki siyasi ve sosyolojik ayrışmanın büyüdüğünü gösteren gelişmelerin, seçmenleri sandığa yönelttiği değerlendiriliyor.
ABD medyasındaki son analizlere göre 47 eyalet ve başkent Washington’da 43 milyondan fazla seçmen erken oy kullandı ya da posta yoluyla oyunu gönderdi. Bu rakam, 2022 ara seçimlerinin aynı dönemine göre yaklaşık 10 milyon daha fazla.
