ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Washington’daki görüşmelerinde ticaret, güvenlik ve yapay zeka alanlarında işbirliğini geliştirme mesajı verdi.
İki lider Washington’da buluştu
Trump ve Şi, iki ülke arasındaki ticaret, teknoloji ve güvenlik gerilimlerinin devam ettiği bir dönemde Beyaz Saray’da bir araya geldi. Trump, görüşmenin başında güvenlik, teknoloji ve yapay zeka konularını ele alacaklarını söyledi.
Çin’le ilişkilerde önemli ilerlemeler sağlandığını savunan Trump, Pekin’le “daha dengeli bir ticaret ilişkisi” kurmak için çalıştıklarını belirtti. Şi ile aralarında “gerçekten büyük bir dostluk” oluştuğunu ifade eden Trump, iki ülkenin daha iyi bir gelecek için birlikte çalışmayı sürdüreceğini kaydetti.
Bu görüşme, Trump ile Şi’nin bu yıl gerçekleştirdiği ikinci yüz yüze buluşma oldu. Şi’nin 23-25 Eylül tarihlerini kapsayan ABD ziyareti, Trump’ın mayıs ayında Pekin’e yaptığı ziyaretin ardından gerçekleşti. Son aylardaki Washington-Pekin temaslarında ticaret, yapay zeka, nadir toprak elementleri ve güvenlik başlıkları öne çıktı.
Şi’den çatışma yerine işbirliği çağrısı
Şi, ABD ile Çin’in “iki büyük ülke ve iki büyük halk” olduğunu söyleyerek ilişkilerin çatışma değil işbirliği temelinde yürütülmesi gerektiğini vurguladı.
“Barış içinde bir arada yaşamamız gerekiyor.” diyen Şi, iki ülke arasındaki rekabetin sınırları belirlenmiş ve olumlu sonuçlar doğuran bir nitelik taşıması gerektiğini ifade etti.
Trump’la birlikte Çin-ABD ilişkilerini doğru yönde ilerletmeye hazır olduğunu belirten Şi, samimi, kapsamlı ve sürekli diyaloğun karşılıklı anlayış ile güveni güçlendirebileceğini söyledi. Çin lideri, diplomasi, ticaret, ekonomi ve kolluk kuvvetleri alanlarındaki temasların artırılmasını istedi.
Ordular arasında düzenli temas önerisi
Şi’nin gündeme getirdiği başlıklardan biri de askeri ilişkiler oldu. Çin lideri, ABD ve Çin ordularının düzenli diyaloğu sürdürmesi gerektiğini dile getirdi. Pekin, zirve öncesinde de iki ülkenin askeri ilişkilerinin istikrarlı ve sürdürülebilir tutulması çağrısında bulunmuştu.
Güvenlik gündeminin en hassas konularından biri Tayvan olmayı sürdürüyor. Çin, Tayvan’ı kendi topraklarının parçası kabul ederken ABD’nin Taipei’ye silah satışlarına karşı çıkıyor. Washington yönetiminin geçen yıl Tayvan için 11 milyar dolarlık silah paketini onayladığı, yaklaşık 14 milyar dolarlık ikinci paketin ise henüz sonuçlandırılmadığı belirtiliyor.
Yapay zeka ve ekonomik ilişkiler masada
Trump ve Şi’nin açıklamalarında yapay zeka da geniş yer buldu. Şi, ABD ile Çin’in iki büyük yapay zeka gücü olduğunu belirterek, bu teknolojiyi insanlığın yararına geliştirme ve yönetme konusunda iki ülkenin hem kapasiteye hem de sorumluluğa sahip olduğunu söyledi. Trump da görüşmede yapay zekanın ele alınacağını doğruladı.
İki ülkenin ekonomi heyetleri, zirveden önce New York’ta yaptıkları görüşmelerde yapay zeka, ticaret, nadir toprak elementleri ve ekonomik ilişkileri değerlendirmişti. Reuters’a göre taraflar, yapay zekadan kaynaklanan ortak riskleri yönetmek ve iletişim kanalları oluşturmak için de çalışmalar yürütüyor.
Şi: Çin, ABD şirketlerine açık
Ekonomik ilişkiler konusunda Çin’in Amerikan şirketlerine açık olduğunu söyleyen Şi, ABD firmalarını Çin’e yatırım yapmaya çağırdı. Çinli şirketlerin de ABD’de adil muamele görmesini umduğunu dile getirdi.
Trump, iki ülke arasında daha dengeli bir ticaret ilişkisi oluşturmak üzere çalıştıklarını yineledi. Washington ile Pekin arasında 2025’te varılan ticaret ateşkesi, karşılıklı gümrük vergilerinin yüzde 100’ün üzerine çıkarılması tehdidiyle büyüyen ticaret savaşının daha da tırmanmasını önlemişti.
Reuters’a göre mevcut düzenlemenin uzatılması, zirvenin ekonomik açıdan en kritik başlıkları arasında yer alıyor. Çin’in küresel ticaret fazlasının ikinci yıl arka arkaya 1 trilyon doları aşma ihtimali de görüşmelerin arka planındaki önemli unsurlardan biri.
Uyuşturucuyla mücadele ve halklar arası temas
Şi, Çin’in ABD ile uyuşturucuyla mücadele ve kolluk kuvvetleri arasındaki işbirliğini artırmaya hazır olduğunu da açıkladı. Fentanil ile bu uyuşturucunun üretiminde kullanılan öncül kimyasallar, Washington ve Pekin arasındaki görüşmelerde uzun süredir önemli bir gündem maddesi.
Çin lideri, halklar arasındaki bağları güçlendirmek amacıyla önümüzdeki beş yıl içinde 100 bin ABD’li genci Çin’i ziyaret etmeye davet edeceklerini söyledi. Ayrıca iki ülke arasındaki doğrudan uçuşların artırılabileceği mesajını verdi.
Ziyarette sembolik bir “panda diplomasisi” adımı da duyuruldu. Şi, iki pandanın Atlanta’daki hayvanat bahçesine gönderileceğini açıkladı. Konuşmasında ABD’nin kuruluşunun 250’nci yıl dönümü nedeniyle Amerikan halkını kutladı.
