İran savaşının enerji arzında yarattığı kesintiler, üçüncü çeyrekte Shell ile TotalEnergies’in net kârlarını rekor düzeylere taşıdı. Shell’in kârı 12,1 milyar dolara, TotalEnergies’in kârı ise 8,3 milyar dolara ulaştı.
Enerji şirketlerinin bilançoları büyüdü
Petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki yükseliş dünya genelinde hayat pahalılığını artırırken, Shell ve TotalEnergies üçüncü çeyrek sonuçlarında güçlü artışlar bildirdi. İspanyol enerji şirketi Repsol de yılın ilk dokuz ayındaki net kârını dört katına çıkardı.
İngiliz enerji şirketi Shell, temmuz-eylül döneminde vergi sonrası kârının geçen yılın aynı dönemine göre iki katından fazla yükselerek 12,1 milyar dolara çıktığını açıkladı. Şirketin geliri de sert artışla 92,8 milyar dolara yükseldi. Shell, yüksek doğalgaz fiyatlarının sonuçları desteklediğini belirtti.
Fransız enerji devi TotalEnergies, aynı dönemde 8,3 milyar dolarlık net kâr elde ederek yeni bir rekor kırdı. Repsol ise ilk dokuz aydaki net kârını dört kat artırıp 5 milyar euroya (5,6 milyar dolar) çıkardı.
İngiliz BP ile ABD’li Chevron ve ExxonMobil’in üçüncü çeyrek bilançolarını cuma günü açıklaması bekleniyor.
Shell ve TotalEnergies, artan kârlarını hissedar ödemelerini yükseltmek için kullandı. İki şirket, 2026’nın ilk iki çeyreğinde de yüksek kâr artışları açıklamıştı.
Ukrayna savaşına ilişkin gelişmeler nedeniyle petrol ve doğalgaz vadeli işlemlerinin sert yükselişler ve düşüşler yaşaması, şirketlerin ticaret faaliyetlerinden de gelir elde etmesini sağladı.
Rafineri marjları 2022 rekorunu aştı
Enerji şirketlerinin kazançlarındaki ana belirleyici, Ortadoğu’da petrol ve doğalgaz arzında meydana gelen kesintiler oldu. Bölgede işlenmiş ürünlerin üretimi ve ihracatı ciddi aksamalar yaşarken, çatışmalardan uzak rafineriler daralan küresel arzdan faydalandı.
Lojistik sorunlar yakıt tedarikinin alternatif güzergâhlara kaydırılmasını güçleştirdi. Bu durum ham petrol ile işlenmiş ürün fiyatları arasındaki farkın daha da açılmasına yol açtı.
Ukrayna’nın Rus enerji altyapısına yönelik insansız hava aracı saldırıları da Rusya’yı, özellikle benzin ve dizel olmak üzere bazı ürünlerin ihracatını yasaklamaya itti.
Arz sıkışıklığı, ham petrol fiyatı ile elde edilen yakıtların fiyatı arasındaki farkı gösteren rafineri marjlarını rekor seviyeye taşıdı. Bloomberg’ün verilerine göre nisan-haziran döneminde varil başına 24 dolar olan kâr marjı, üçüncü çeyrekte 42 dolara çıktı. Böylece Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya askeri müdahalesi sonrasında kırılan önceki rekor geride kaldı.
Shell CEO’su Wael Sawan, yaptığı açıklamada, “küresel enerji sisteminde ağır kesintilerin sürdüğü bir çeyrekte elde edilen çok güçlü sonuçları” övdü.
TotalEnergies CEO’su Patrick Pouyanne de yazılı açıklamasında şirketinin “tarihi düzeydeki rafineri marjları ve yükselişteki doğalgaz piyasasıyla öne çıkan yüksek fiyat ortamından” yararlandığını ifade etti.
AFP’ye konuşan AJ Bell Yatırım Direktörü Russ Mould, mevcut durumu 2022 ile karşılaştırdı. Mould, “Kârlar en son 2022’de, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali kendi enerji şokunu yarattığında bu seviyelerdeydi. Mevcut son derece elverişli piyasa koşulları sonsuza dek sürmeyebilir ama Shell bu kazancı hissedarlarıyla paylaşma yoluna gitti” değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa’da yüksek fiyatlara tepki artıyor
Şirketlerin bilançoları hissedarları memnun ederken, enerji devleri eleştirilerin de odağında kaldı. Eleştirilerde, yükselen enerji faturaları ve akaryakıt fiyatlarının küresel enflasyonu beslediği, bunun hanehalkı ve işletmeler üzerindeki yükü artırdığı vurgulanıyor.
Avrupa ülkeleri hayat pahalılığına yönelik büyüyen tepkiyle mücadele ederken, Fransa’nın farklı bölgelerinde bu ay haftalar süren protestolar düzenlendi.
Fransız hükümeti perşembe günü TotalEnergies’e çağrı yaptı. Hükümet, stratejik dizel rezervlerinin piyasaya sunulmasından doğan tasarrufun tüketiciye aktarılmasını ve şirketin bu konuda “örnek olmasını” istedi.
Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon, BFM televizyonunda, “Total’den piyasaya sürülen bu varillerin faydasını -fiyatları düşürerek- tüketiciye yansıtmasını ve tavan fiyat uygulamasını gerektiği sürece sürdürmesini istiyoruz” dedi.
Fransız hükümeti, bu ay dağıtıcılara 10 milyon varil dizel açılmasının pompa fiyatlarını litre başına 12 ila 18 sent azaltmasını bekliyordu. Ancak TotalEnergies CEO’su Pouyanne, tüketiciye yansıyacak indirimin litre başına 8 ila 12 sent arasında kalacağını tahmin etti.
TotalEnergies, Ortadoğu’daki çatışmalardan kazanç sağlamakla suçlanırken Sözcü Bregeon, “‘Total’i günah keçisi ilan etme’ hatasına düşülmemesi gerektiğini” belirtti.
İngiltere’de Greenpeace kıdemli iklim kampanyacısı Philip Evans ise hükümete çağrıda bulunarak şirketlerin “yol açtıkları tarif edilemez yıkım nedeniyle vergilendirilmesini” istedi.
Evans, “Hem İngiltere’de hem de dünya genelinde neredeyse aralıksız süren iklim felaketlerinin ortasında, bu kârlar salt açgözlülüğün ötesine geçiyor; bunlar bariz biçimde kötücül” ifadelerini kullandı.
