Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES), Bursa İl Sağlık Müdürlüğü önünde düzenlediği açıklamada 2027 yılı sağlık bütçesine tepki göstererek, sağlık hizmetlerine ayrılan payın en az yüzde 10’a yükseltilmesini istedi.
SES: Kamusal sağlık hizmetleri geri plana itiliyor
SES Merkez Yönetim Kurulu, şehir hastaneleri ile faiz ödemelerinin önceliklendirildiğini, halkın sağlık hakkı yerine borçlanma, faiz giderleri ve sağlık hizmetlerinin ticarileştirilmesine ağırlık verildiğini savundu. Sendika, sağlık hizmetlerinin piyasa alanı değil, temel bir insan hakkı olduğunu vurguladı.
Açıklamada bütçelerin yalnızca ekonomik belgeler olmadığı, siyasal iktidarın toplumsal ihtiyaçlara ve kamu hizmetlerine yönelik tercihlerini gösterdiği belirtildi. Halkın vergileriyle oluşturulan kaynakların kullanımının şeffaf ve denetlenebilir olması gerektiği ifade edildi.
Sağlık bütçesinin payı yüzde 10’a çıkarılmalı
SES, 27,3 trilyon TL büyüklüğündeki merkezi bütçede Sağlık Bakanlığına ayrılan payın yüzde 7,2’de kaldığına, faiz giderlerinin payının ise yüzde 14,6 olduğuna dikkat çekti. Bakanlık bütçesindeki yüzde 33’lük artışın enflasyon karşısında reel bir iyileşme yaratmadığı belirtilerek sağlık hizmetlerine daha fazla kaynak ayrılması talep edildi.
Türkiye’de sağlık harcamalarının GSYH içindeki payının yüzde 5’in altında olduğu, OECD ortalamasının ise yüzde 9,3 seviyesinde bulunduğu hatırlatıldı.
Koruyucu sağlık hizmetlerine daha fazla kaynak talebi
2027 bütçesinde koruyucu sağlık hizmetleri için 585 milyar TL, tedavi edici sağlık hizmetleri için yaklaşık 1 trilyon 359 milyar TL ayrıldığını belirten SES, kaynakların yüzde 70’inin tedavi hizmetlerine yöneldiğini bildirdi.
Aşıya erişimdeki sorunlar, kızamık vakalarındaki artış, HPV aşısının ulusal aşı programına dahil edilmemesi ve çocuklarda yetersiz beslenme de açıklamada gündeme getirildi. Sendika; koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesini, ücretsiz okul yemeği programlarının uygulanmasını ve birinci basamak sağlık hizmetlerine yeterli kaynak aktarılmasını istedi.
Artan hasta yükü ve sağlık çalışanı açığı
Türkiye’de 2025 yılında hekime başvuru sayısının 1 milyar 138 milyonu geçtiğini ve kişi başına başvuru sayısının 13,2’ye yükseldiğini aktaran SES, sağlık emekçisi sayısının yetersiz kaldığını belirtti.
OECD verilerine göre Türkiye’de bin kişiye 2,4 hekim ve 2,9 hemşire düşerken, OECD ortalamasının sırasıyla 3,9 ve 9,2 olduğu ifade edildi. Artan hasta yoğunluğunun muayene sürelerini kısalttığı, randevu problemlerine ve hizmet kalitesinde gerilemeye yol açtığı belirtilerek sağlık çalışanları için güvenceli istihdam ve insanca çalışma koşulları talep edildi.
Şehir hastaneleri için 160,6 milyar TL öngörülüyor
Kamu-Özel İşbirliği modeliyle inşa edilen şehir hastanelerinin bütçeye yükünü de eleştiren SES, 2027’de 18 şehir hastanesi için yaklaşık 160,6 milyar TL kira ve hizmet alımı ödemesi yapılmasının planlandığını hatırlattı.
Bu kaynağın kamu hastanelerinin güçlendirilmesi, sağlık çalışanı istihdamı ve ücretsiz sağlık hizmetlerinin geliştirilmesinde kullanılabileceği belirtilerek şehir hastanelerindeki KÖİ modelinin sona erdirilmesi istendi.
Özelleştirme ve bölgesel eşitsizlikler gündemde
Açıklamada özel hastanelerin sağlık sistemi içindeki payının artması, yurttaşların cepten yaptığı sağlık harcamalarının yükselmesi ve hizmetlere erişimdeki eşitsizlikler de eleştirildi.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde hekim ve hemşire eksikliğinin daha belirgin olduğu, bebek ölüm hızlarında bölgesel farklılıklar bulunduğu ifade edildi. Kadınların, çocukların, yaşlıların ve engellilerin ihtiyaçlarının bütçe planlamasında yeterince karşılanmadığı belirtilerek toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme ile kamusal kreşlerin yaygınlaştırılması talep edildi.
SES’in 15 maddelik talep listesi
SES Merkez Yönetim Kurulu, 2027 bütçesine ilişkin 15 maddelik taleplerini de açıkladı. Listede sağlık bütçesinin merkezi bütçedeki payının en az yüzde 10’a çıkarılması, koruyucu sağlık hizmetlerinin payının yüzde 40’a yaklaştırılması, katkı ve katılım paylarının kaldırılması, sağlık çalışanlarının kadrolu ve güvenceli istihdam edilmesi ve emekliliğe yansıyan tek kalem ücret sistemine geçilmesi yer aldı.
Sendika ayrıca şehir hastanelerinin kamulaştırılmasını, kamu harcamalarının demokratik denetime açılmasını, sağlık alanındaki bölgesel eşitsizliklerin giderilmesini, anadilinde sağlık hizmeti sunulmasını, kadınların üreme sağlığı hizmetlerine erişiminin güçlendirilmesini ve sağlık politikalarının oluşturulmasına halk ile sağlık emekçilerinin katılmasını istedi.
Açıklama, sağlık hizmetlerinin piyasa ve kâr odaklı değil, kamu yararı temelinde örgütlenmesi gerektiği vurgusuyla sona erdi. SES, sağlık bütçesinde önceliğin hastalıkları tedavi etmekten önce önlemek ve herkes için sağlıklı yaşam koşullarını güvence altına almak olması gerektiğini belirterek, “Sağlık bir piyasa alanı değil, kamusal sorumluluk ve temel insan hakkıdır” mesajını verdi.
