Milli İstihbarat Akademisi (MİA), Türkiye’nin füzyon teknolojilerinde yetkinlik kazanmasını hedefleyen ve 2027-2035 dönemini kapsayan üç aşamalı stratejik yol haritası hazırladı.
Füzyon enerjisinin geleceği raporda incelendi
“Füzyon Enerjisi ve Türkiye İçin Stratejik Yol Haritası” başlıklı çalışmada; nükleer füzyondaki bilimsel ve teknolojik ilerlemeler, küresel rekabetin yönü ve bu enerji kaynağının gelecekte enerji güvenliğine olası etkileri ele alındı.
Raporda, Türkiye’nin teknolojik özerkliğini artırmasına yönelik seçenekler değerlendirilirken, füzyon enerjisinin uzun vadeli enerji alternatiflerinden biri olarak görülmesi gerektiği belirtildi.
Jeopolitik gelişmeler füzyonu yeniden gündeme taşıdı
Hafif atom çekirdeklerinin birleşmesi sonucunda açığa çıkan enerjinin kontrollü biçimde kullanılmasına dayanan nükleer füzyon, uzun süredir araştırılıyor. Teknolojideki mühendislik ilerlemeleri, yükselen elektrik talebi ve enerji güvenliğini etkileyen jeopolitik gelişmeler nedeniyle alan son dönemde yeniden önem kazandı.
Milli İstihbarat Akademisi Başkanı Prof. Dr. Talha Köse, raporun ön sözünde Rusya-Ukrayna ve ABD/İsrail-İran savaşlarının, enerji arz güvenliğinin ülkelerin ekonomik dayanıklılığı ve hareket alanı bakımından önemini gösterdiğini ifade etti.
Köse ayrıca yapay zeka ile veri merkezlerinin artan elektrik ihtiyacının, kesintisiz enerji arzını daha kritik hale getirdiğine dikkat çekti. Türkiye’nin füzyonun ticari geleceğinin netleşmesini beklemeden gelişen teknolojilerde şimdiden uzmanlaşması gerektiğini vurguladı.
Öncelik yerli kapasitenin geliştirilmesi
Çalışmada, gelişmekte olan füzyon teknolojileri ile uluslararası tedarik zincirlerine katılımın, Türkiye’nin enerji bağımsızlığı hedefi ve teknolojik özerkliği açısından önem taşıdığı kaydedildi.
Türkiye’nin bu alandaki başarısının belirli bir tarihte ulusal reaktör kurmasıyla ölçülmemesi gerektiği belirtilen raporda, temel ölçütün kritik teknolojileri geliştirme ve küresel füzyon ekosistemine katkı sunma kapasitesi olduğu aktarıldı.
Bugünden oluşturulacak bilimsel ve endüstriyel birikimin, uzun vadeli enerji güvenliğine katkı sağlayacağı; Türkiye’nin teknolojik bağımsızlığını güçlendirerek uluslararası rekabetteki stratejik hareket alanını genişleteceği değerlendirildi.
Üç döneme ayrılan füzyon planı
MİA’nın önerdiği yol haritası üç aşamadan oluşuyor. 2027-2028 döneminde araştırma altyapıları, insan kaynağı ve sanayi kapasitesinin envanterinin hazırlanması, ayrıca Ulusal Füzyon Programı Koordinasyon Birimi’nin kurulması planlanıyor.
2029-2031 yıllarında öncelikli teknoloji alanlarında yetkinlik oluşturulması, 2032-2035 döneminde ise ortaya çıkarılan prototiplerin ürünlere ve uluslararası tedarik kapasitesine dönüştürülmesi öneriliyor.
Büyük ölçekli pilot projelerle reaktör yatırımlarının 2035 sonrasında, teknik ve ekonomik şartlar dikkate alınarak ele alınması gerektiği ifade edildi.
Küresel füzyon finansmanı 14,24 milyar dolara çıktı
Rapora göre özel füzyon şirketlerinin açıkladığı toplam finansman 2026 itibarıyla 14,24 milyar dolara ulaştı. Son 12 ayda sağlanan yeni kaynağın miktarı ise 4,48 milyar dolar oldu.
ABD, Çin, Birleşik Krallık, Almanya, Japonya ve Güney Kore’nin füzyon teknolojileri konusunda farklı stratejiler izlediği belirtilen çalışmada, küresel yarışın yalnızca füzyon santrali kurma hedefinden ibaret olmadığı vurgulandı.
Rekabetin; kritik teknolojilerin geliştirilmesi, araştırma altyapılarına erişim, teknik standartların oluşturulması ve tedarik zincirlerinde etkinlik sağlanması eksenlerinde ilerlediği kaydedildi.
