Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Valday Tartışma Kulübü’nün 23. yıllık toplantısında Batı başkentlerinin tek taraflı askeri hamlelerle küresel güvenlik düzenini sarstığını savundu.
Putin’den Sovyetler Birliği değerlendirmesi
Rusya merkezli düşünce kuruluşu Valday Tartışma Kulübü’nün genel kurulunda konuşan Putin; uluslararası güvenlik mimarisini, yapay zeka teknolojilerini, Avrasya vizyonunu ve Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra yaşanan jeopolitik kırılmaları değerlendirdi.
1990 yılındaki diplomatik temaslardan günümüzdeki askeri çatışmalara kadar farklı başlıklara değinen Putin, Batı ülkelerinin tek taraflı adımlarla İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşturulan dengeyi ortadan kaldırdığını söyledi.
Sovyetler Birliği’nin son dönem yöneticilerini eleştiren Putin, “Son Sovyet yıllarında ülkenin dümeninde yer alan insanların saflığına, basmakalıp düşüncelerine, idealizmine ve muhtemelen dikkatsizliğine dikkat çekmek isterim. Batılı ortaklara körü körüne güvendiler. Muhatabınızın sözüne güvendiğiniz centilmenlik anlaşmalarının yeterli geleceğinden emindiler; bu durum Sovyetler Birliği’ne acımasız bir oyun oynadı” dedi.
Bu tutumun sonuçlarına ilişkin Putin, “Geçmişe dönüp bakıldığında bunun Sovyetler Birliği tarihi ve uzun vadeli dünya istikrarı için ne kadar yıkıcı bir rol oynadığı açıkça görülüyor. Sovyet liderleri Batı’nın kendilerini sevmesini istiyordu, Batılı liderler ise dünyayı kendi zevklerine göre yeniden biçimlendirmeyi ve Sovyet mirasının payını kesmeyi arzuluyordu. Ne kadar büyük olursa o kadar iyiydi ve işlerin nasıl sonuçlandığını görüyoruz” ifadelerini kullandı.
Sovyetler Birliği’nin çöküşünü iç dengesizliklerin yanı sıra yönetim hataları, dar ideolojik kalıplar ve sorunların küçümsenmesiyle açıklayan Putin, “Sovyetler Birliği’nin çöküşü iç dengesizliklerin bir birleşiminden kaynaklandı, bu konuda dürüst olmalıyız. Ülke yönetiminin ardışık nesilleri tarafından yapılan hatalar, ileri görüşlülükten yoksunluk, pragmatizm yerine dar görüşlü ve hatalı ideolojik kalıplar, profesyonellikten uzak yaklaşımlar ve bariz sorunların küçümsenmesi etkili oldu. Bütün bunlar Sovyetler Birliği’nin iç ve dış konumunu adım adım aşındırdı ve çöküşünü getirdi” diye konuştu.
Günümüzdeki çatışmaların geçmişteki değişimleri değerlendiremeyen siyasetçilerin yaklaşımıyla bağlantılı olduğunu belirten Putin, “Sonuç olarak, dünyayı büyük ölçüde içine çeken süregiden çatışmalar ve şoklar, 20. yüzyılın sonundaki hem Batı’daki hem de Doğu’daki siyasetçilerin karşı karşıya kaldıkları anıtsal değişimlere ciddi ve derinlemesine bakma konusundaki isteksizliklerinin veya yetersizliklerinin meyvesidir. Bu suçu başkasına atmak değildir, bu bir gerçektir” dedi.
Egon Bahr’ın 1990 uyarısı
Putin, bazı Avrupalı liderlerin o dönemdeki riskleri doğru analiz ettiğini belirterek Almanya Sosyal Demokrat Partisi yönetim kurulu üyesi Egon Bahr’ın temaslarını hatırlattı.
Bahr’ın Haziran ve Şubat 1990’da Bonn ve Moskova’da Sovyet liderliğiyle yaptığı görüşmelere ilişkin arşiv kayıtlarını okurken şaşırdığını söyleyen Putin, Alman siyasetçinin öngörülerinin gerçekleştiğini ifade etti.
Bahr’ın kaygılarını aktaran Putin, “Bahr’ın en çok endişe duyduğu konu, Almanya birleştikten sonra bile Avrupa’daki cepheleşmenin devam etmesi tehdidiydi ve NATO içinde tüm Avrupa’yı kapsayan işbirliği yoluna girmekten ve bu cepheleşmeye son vermekten çok uzak olan çevrelerin konumlarının güçlenecek olmasıydı” dedi.
Vladimir Putin, Egon Bahr’ın 1990 müzakerelerindeki şu sözlerini de aktardı:
“Avrupa’nın düşman bloklara bölünmüşlüğünü aşmak için kararlı adımlar atılmadığı takdirde, gelişmeler Sovyetler Birliği’ni uluslararası tecride mahkum edecek çok elverişsiz bir yöne evrilebilir.”
Bahr’ın çözüm önerisinin ABD ve Sovyetler Birliği’nin katılımıyla geniş yetkilere sahip bir Avrupa Konseyi kurulması olduğunu belirten Putin, bu yapının Orta ve Doğu Avrupa’nın neredeyse tamamını kapsamasının planlandığını söyledi. Putin, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Batı’nın Avrupa çapında işbirliği yerine Bahr’ın uzak durulmasını istediği güçlerin zaferine tanıklık ettiğini savundu.
Rusya’ya yönelik politikaya eleştiri
Rusya’nın Batı medeniyetinin parçası olma çabalarına rağmen tecrit edilmeye çalışıldığını öne süren Putin, “Rusya’nın sözde Batı medeniyetinin bir parçası olma yönündeki uzun yıllara yayılan çabalarına rağmen, pratikte bu çevrelerin Rusya’yı tecrit etmek ve Rusya Federasyonu’nun dağıtılmasını tamamlamak için ellerinden geleni yaptıklarını vurgulamak isterim. Çünkü Rusya içinde meydana gelen tüm değişikliklere karşın onu tarihsel Rus İmparatorluğu’nun kilit bir parçası olarak gördüler. Hâlâ farklı etkinliklerde, farklı toplantılarda ‘Rusya’nın dağıtılmasını tamamlamalıyız’ diyorlar. Bütün bunlar Avrupa’nın ve dünyanın karşı karşıya kaldığı mevcut tehlikeli durumu yarattı” ifadelerini kullandı.
Putin’den nükleer silah uyarısı
Tarihsel mirasın devletlerin varlığı açısından önem taşıdığını vurgulayan Putin, “Büyük ve benzersiz bir ülke inşa eden atalarımızın mirası güçlendirilmeli ve zenginleştirilmelidir. Tarihsel temel olmadan, geleneklere saygı duyulmadan hiçbir toplum varlığını sürdüremez. Ancak bunun tersi de aynı derecede geçerlidir: Gelecek olmadan geçmiş anlamını yitirir” dedi.
Belirsizliklere karşın bir gelecek planı oluşturulması gerektiğini belirten Putin, “Gelecek söz konusu olduğunda, pek çok unsur değişken ve belirsiz olduğu için geleceğin büyük bölümü gerçekten belirsizlikle örtülüdür. Rusya kendisi için böyle bir yol haritası inşa ediyor ancak dünya için de benzer bir yol haritası üzerinde diğer ülkelerle ve halklarla birlikte çalışmaya hazırdır” ifadelerini kullandı.
Küresel gerilimin tehlikeli seviyeye ulaştığını söyleyen Putin, “Gerilimi tırmandırma mantığının kibir ve kendine aşırı güvenden kaynaklandığı ve bizi uçurumun kenarına iten şeyin bu olduğu ortaya çıkacaktır. Şu anda dünyanın önde gelen ülkelerinin elinde tüm yaşamı silebilecek ya da en azından yeryüzünü felaket boyutundaki sonuçlara sürükleyebilecek silahlar yer alıyor. Bu silahların asla kullanılmayacağından emin olabilir miyiz? Ne yazık ki emin olamayız” değerlendirmesinde bulundu.
Tiyatrodaki klasik kuralı hatırlatan Putin, “Bilirsiniz, meşhur bir söz vardır: Oyunun başında duvarda asılı bir silah varsa, oyunun sonunda mutlaka ateş alır. Dolayısıyla karşı eylemler ne kadar uzlaşmaz olursa, stratejik yenilgi hedefi ne kadar açıkça ilan edilirse, çatışmanın en şiddetli aşamaya girme olasılığı o kadar artar. Çünkü hayatta kalma mücadelesi sadece doğada değil, insanların bağımsızlıklarını, haysiyetlerini ve varlıklarını kaybetme ihtimaliyle karşı karşıya kaldıkları toplumsal alanlarda da cereyan eder” dedi.
Yapay zekanın askeri kullanımına dikkat çekti
Putin, teknolojik ilerlemelerin güvenlik dengelerine etkisini değerlendirirken özellikle yapay zekanın askeri alandaki kullanımına odaklandı.
Dünyada yapay zeka araştırmalarının insan denetiminden çıkmasını önlemek amacıyla çalışmaların yavaşlatılmasının tartışıldığını belirten Putin, teknik ilerlemeni
