Yaklaşık 9 milyon kişinin bulunduğu Küba’da ulusal elektrik şebekesinin tamamen devre dışı kalması, ülke genelinde yaşamı durma noktasına getirdi.
Şebeke yeniden çalıştırılmaya başlandı
Küba Enerji ve Maden Bakanlığı, ülke çapındaki elektrik sisteminde kesinti yaşandığını açıkladı. Bakanlık, “Elektrik şebekesinde tam bir kesinti meydana gelmiştir. Sistemin yeniden devreye alınmasına yönelik protokoller uygulanmaya başlandı.” ifadelerini kullandı.
Uluslararası kaynaklara göre kesinti nedeniyle su temini, ulaşım, iletişim ve gıdaların soğukta korunması gibi temel hizmetler de olumsuz etkilendi.
Bu yılki yedinci büyük kesinti
Son arıza, Küba’da 2026 yılı içinde meydana gelen yedinci ülke çapındaki elektrik kesintisi oldu. Ülkede mart ayında iki kez tam şebeke çöküşü yaşanmış, temmuzda dokuz gün içinde üç büyük kesinti meydana gelmişti. Elektrik sistemi 3 Ağustos’ta yeniden devre dışı kalmış ve bu olay yılın altıncı ülke çapındaki kesintisi olarak duyurulmuştu.
Ulusal şebekenin faal olduğu zamanlarda da üretimin talebi karşılayamaması sebebiyle birçok bölgede dönüşümlü elektrik kesintileri uygulanıyor. Milyonlarca kişi bazı günler uzun saatler boyunca elektriksiz kalıyor.
Eski santraller ve yakıt sıkıntısı sistemi zorluyor
Küba’daki elektrik üretiminin büyük kısmı petrol ve türevleriyle çalışan eski termik santrallerden sağlanıyor. Uzun süredir yeterli bakım görmeyen tesislerdeki teknik arızalar, yedek parça eksikliği ve yakıt sıkıntısı, sistemi küçük sorunlara karşı dahi kırılganlaştırıyor.
Ülkenin en büyük santrallerinden Antonio Guiteras Termik Santrali’nde yaşanan arızalar, geçmişte çok sayıda geniş çaplı kesintiye neden oldu. Bir santralin beklenmedik şekilde devreden çıkması, üretim ve tüketim dengesini bozarak şebekede zincirleme çökmeye yol açabiliyor.
Havana ve Washington krizin nedeninde anlaşamıyor
Havana yönetimi, elektrik altyapısının yenilenememesinin başlıca nedenleri arasında ABD’nin uzun yıllardır sürdürdüğü ekonomik yaptırımları gösteriyor. Washington ise sorunun temelinde Küba hükümetinin ekonomi politikalarının, yatırım yetersizliğinin ve merkezi planlama sisteminin bulunduğunu savunuyor.
Trump yönetiminin petrol baskısı arttı
Küba’nın enerji krizi, Donald Trump yönetiminin 2026’nın başından itibaren petrol tedarikine yönelik baskıyı artırmasıyla daha da ağırlaştı.
Küba’nın en önemli yakıt tedarikçisi Venezuela’dan sevkiyatlar ocak ayında durdu. Trump, ardından Küba’ya petrol gönderen ülkelerin ABD’ye yaptığı ihracata ek gümrük vergileri getirilebileceği uyarısında bulundu.
Trump, şubat ayında Meksika’nın da Küba’ya petrol sevkiyatını sonlandıracağını açıkladı. Meksika yönetimi gönderimleri insani yardım olarak nitelendirse de ABD ile gerilim yaşamamak için teslimatları durdurdu. Böylece Küba’nın elektrik üretimi, ulaşım ve sanayide kullandığı dış yakıt kaynaklarının büyük bölümü kesildi.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’nin görevlendirdiği uzmanlar, mayıs ayında ABD’nin yakıt kısıtlamalarını ‘enerji yoksunluğu’ şeklinde tanımladı. Uzmanlar, bu önlemlerin sağlık, ulaşım, su ve elektrik gibi temel hizmetleri tehdit ettiğini bildirdi.
ABD yaptırım listesini genişletiyor
Trump, 1 Mayıs’ta imzaladığı kararnameyle Küba’ya yönelik yaptırımların kapsamını büyüttü. Düzenleme, Küba’nın enerji, savunma, madencilik, finans ve güvenlik alanlarında çalışan yabancı kişi ve şirketlere ikincil yaptırım uygulanabilmesine imkan tanıdı.
Karar sonrasında bazı uluslararası taşımacılık şirketleri Küba seferlerine ilişkin rezervasyonları askıya aldı. Bu gelişme, yakıtın yanı sıra santraller için gerekli yedek parça ve diğer malzemelerin ülkeye gönderilmesini de güçleştirdi.
ABD, son elektrik kesintisinden bir gün önce Küba’nın nikel sektörü ve askeri kuruluşlarıyla bağlantılı 11 kurum ve yetkiliyi yaptırım kapsamına aldı. Listede nikel kaynaklarıyla ilişkili dört kamu kuruluşu, askeri araştırmalar ve silah sistemleri üzerinde çalışan dört işletme ile üç askeri yetkili yer aldı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, bu yapıların Küba halkı zarar görürken ülke yönetimindeki seçkinleri zenginleştirdiğini savundu. Küba Dışişleri Bakanı Bruno Rodriguez ise yaptırımların ülkedeki kıtlığı derinleştirdiğini ve insan ölümlerine neden olduğunu söyledi.
Yeni yaptırımların son şebeke çöküşünü doğrudan başlattığını gösteren bir bulgu bulunmuyor. Bununla birlikte azalan petrol ithalatı, yedek parça tedarikindeki sorunlar ve ekonomik kısıtlamalar, elektrik sisteminin arızalara dayanıklılığını azaltıyor.
Trump: Küba sırada
Trump, mart ayında Küba’nın çöküşün eşiğinde olduğunu ileri sürerek Washington’ın ülkeye ilişkin yakında adım atacağını belirtmişti.
ABD Başkanı sonraki bir konuşmasında ”Küba sırada” dedi ancak olası adımlarla ilgili ayrıntı paylaşmadı. Trump ayrıca Küba yönetiminin ABD ile anlaşmaya mecbur kalacağını savundu.
Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel ise Washington’ı ülke ekonomisini boğarak halkı teslim olmaya zorlamakla suçladı. Havana yönetimi, ABD ile görüşmeye hazır olduğunu ancak ülkenin siyasi sistemi ve iç işlerinin müzakere edilemeyeceğini ifade ediyor.
