ABD ile İran arasında sekiz aydır devam eden savaşı sonlandırma arayışında diplomatik trafik yoğunlaştı. Katar’dan bir heyet, olası anlaşmayı değerlendirmek üzere pazartesi gecesi Tahran’a gitti.
Tahran’da anlaşma taslağı ele alınacak
Katar’ın arabuluculuğunda yürütülen temaslar kapsamında Katarlı yetkililerin, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüşmesi bekleniyor. Reuters’a konuşan ve müzakereler hakkında bilgi sahibi olan bir yetkili, son sekiz gündür görüşülen ABD-İran anlaşma taslağının bir versiyonunun masaya yatırılacağını söyledi.
Yetkili, görüşmelerin içeriğine dair başka ayrıntı vermedi.
Trump: İran anlaşma istiyor
ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada Tahran’ın savaşı bitirecek bir mutabakata ulaşmak istediğini belirtti.
Washington ile Tahran arasında uzlaşma sağlanabileceğini ifade eden Trump, “İran anlaşma yapmak istiyor. Bu gerçekleşebilir.” dedi.
Trump, olası anlaşmanın şartları veya müzakerelerin mevcut aşaması hakkında ayrıntı paylaşmadı. İran’la savaşı kazandıklarını savunan ABD Başkanı, Hürmüz Boğazı’nın ABD’nin kontrolünde olduğunu ileri sürdü. Trump, ”Petrol fiyatları rekor hızla düşüyor. İran konusunda her şey yolunda gidiyor. Petrol fiyatlarının düşmesinin sebebi bu olabilir.” ifadelerini kullandı.
Hürmüz Boğazı ve deniz ablukası gündemde
Görüşmelerin başlıca konuları arasında, küresel petrol ticareti bakımından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden faaliyete açılması ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması bulunuyor.
İran, eylül ayında açıkladığı yedi aşamalı planla ABD’den ablukanın sona erdirilmesini, petrol ihracatına yönelik yaptırımların hafifletilmesini ve Tahran’ın taleplerinin karşılanmasını istiyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, pazartesi günü yaptığı açıklamada, abluka kaldırılmadan ve İran’ın talepleri karşılanmadan nihai anlaşmaya ulaşılamayacağını söyledi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de daha önce, uzlaşma sağlanması halinde Hürmüz Boğazı’nın başlangıçta planlanan yedi gün yerine iki gün içinde açılabileceğini belirtmişti.
Doha temaslarında uzlaşma sağlanamadı
İranlı müzakereciler, geçen hafta Katar’ın başkenti Doha’da arabulucularla üç gün süren görüşmeler yaptı. İran heyeti pazar günü Katar’dan ayrıldı. Ancak görüşmelerle ilgili bilgi sahibi bir yetkili, bu ayrılığın müzakerelerdeki bir anlaşmazlıktan kaynaklanmadığını açıkladı.
Tahran yönetimi de pazartesi günü yaptığı açıklamada, ABD ile arabulucular aracılığıyla sürdürülen yoğun temasların devam ettiğini duyurdu.
Washington ve Tahran arasındaki temel anlaşmazlıklardan biri, tarafların atacağı adımların sıralaması. ABD, nükleer meselenin anlaşmanın ilk aşamasında ele alınmasını talep ederken İran, önceliğin abluka ve ekonomik kısıtlamaların kaldırılmasına verilmesini istiyor.
Temaslar ABD ara seçimleri öncesinde başladı
Yeni diplomatik girişim, ABD’de 3 Kasım Salı günü yapılacak ara seçimlerin hemen öncesine denk geldi.
Trump, seçimlerden önce İran’a yeni saldırı yapılmayacağını söylemiş, ancak seçim sonrasında askeri operasyonların yeniden başlatılabileceği ihtimalini açık bırakmıştı.
Yaklaşık sekiz aydır süren ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş, Ortadoğu’da kapsamlı güvenlik sorunlarına neden oldu. Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşımının aksaması da küresel enerji piyasalarını olumsuz etkiledi.
Taraflar diplomatik çözüm için temaslarını sürdürse de henüz nihai bir anlaşma yapılmadı.
