Kaliforniya’da milyarderlerin varlıklarından tek seferlik yüzde 5 vergi alınmasını amaçlayan yasa teklifi, ABD medyasının projeksiyonlarına göre seçmenlerin onayını alamadı.
Vergi teklifinin reddedileceği erken belli oldu
Küresel servet eşitsizliğine yönelik tepkilere rağmen seçmenlerin düzenlemeyi reddettiği öngörülürken, CNN ve CBS News oy verme işleminden yaklaşık bir hafta sonra teklifin sandıktan geçmeyeceğini duyurdu.
ABD’nin en kalabalık eyaleti Kaliforniya’da oy sayımı yavaş ilerliyor. Geçen hafta çarşamba günü oyların yaklaşık yüzde 60’ı sayıldığında “Hayır” oylarının yüzde 44,4’e karşı yüzde 55,6 oranıyla önde olması, teklifin reddedileceğine ilişkin ilk işaret olarak değerlendirildi.
Kaliforniya seçmenleri içinde bulunulan on yılda servet vergisini üç kez oylamış ve her seferinde düzenlemeyi reddetmişti.
Sağlık hizmetleri için 100 milyar dolar hedefi
Teklif, 250 milyarderin varlıklarından tek seferlik yüzde 5 kesinti yapılmasını öngörüyordu. İkinci bir kaynakta ise eyaletteki yaklaşık 200 milyarderin toplam net servetlerinin yüzde 5’ini ödemeye zorlanacağı belirtildi.
Seçmenlerin onayından geçse bile hukuki davalara konu olabileceği ifade edilen düzenleme; maaş gelirlerini değil, Ocak 2026 itibarıyla milyarderlerin sahip olduğu hisse senedi, tahvil ve ticari varlıkları kapsıyordu.
Teklifin savunucuları, vergiyle yaklaşık 100 milyar dolar gelir sağlanacağını hesaplamıştı. Kaynağın büyük bölümü, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen yıl yasalaşan “Tek Büyük Güzel Yasa Tasarısı” (One Big Beautiful Bill) ile getirilen vergi indirimlerinin yol açtığı federal bütçe kesintilerini telafi etmek amacıyla kamu sağlık programlarına aktarılacaktı.
Varlıklı kişiler ve şirketlerin çıkarlarına büyük ölçüde hizmet ettiği belirtilen bu vergi indirimleri, ABD Senatosu’nda yalnızca Cumhuriyetçilerin oylarıyla kabul edilmişti.
Sonuç Demokrat Parti’nin sol kanadını da etkiledi
ABD Senatörü Bernie Sanders ve diğer ilerici siyasetçiler, milyarder vergisini ekonomik eşitsizliğe çözüm ve ülkenin geri kalanı için örnek olabilecek bir model olarak desteklemişti.
Servet vergisi taraftarları, gelir eşitsizliğiyle mücadelede küresel çabaların önemli bir unsuru sayılan teklifin, kayıtlı seçmenler arasında Demokratların Cumhuriyetçilere neredeyse ikiye bir üstünlük kurduğu Kaliforniya’da kabul edilmesini bekliyordu.
Tek başına bir ülke olsaydı dünyanın en büyük dördüncü ekonomisi konumunda bulunacak Kaliforniya’da geniş tanıtımlarla duyurulan düzenleme, zenginler ile yoksullar arasındaki derin uçurumun bulunduğu eyalette seçmenlerin önüne getirildi.
Demokratlar, geçen haftaki ara seçimlerde Donald Trump ve politikalarına karşı ülke genelinde önemli zaferler kazandı; Kongre’nin her iki kanadında da net çoğunluğu elde ederek Trump’ın Cumhuriyetçilerine ağır bir yenilgi yaşattı.
Ancak ara seçimlerde seçmenlere sunulan çok sayıdaki tekliften biri olan milyarder vergisinin reddedilmesi, Demokrat Parti’nin sol kanadı açısından darbe olarak değerlendirildi.
Joseph E. Stiglitz: Önemli değişimler düz ilerlemez
Nobel ödüllü ekonomist Joseph E. Stiglitz, projeksiyonlar açıklanmadan önce Fransız haber ajansı AFP’ye değerlendirmelerde bulundu.
Stiglitz, “Önemli değişimler nadiren düz bir çizgide ilerler” dedi.
Ekonomist ayrıca, “Yasa teklifi, ABD’de ilk kez milyarder servetine yönelik bir vergiyi oy pusulasına taşıdı” ifadesini kullandı.
Senato Finans Komisyonu Başkanlığı görevini devralmaya hazırlanan Ron Wyden da ultra zenginlerin vergilendirilmesinin Demokrat Parti’nin temel hedeflerinden biri olmayı sürdüreceği mesajını verdi.
Wyden, komisyonun önceliklerini açıkladığı 4 Kasım tarihli beyanında, “Komisyon, milyarderlerin adil paylarını ödemesini sağlamak ve vergi hilekarlarından hesap sormak için çabalarını iki katına çıkaracak” dedi.
Gavin Newsom ve milyarderler düzenlemeye karşı çıktı
Görev süresi sona yaklaşan ve 2028’de Demokrat Parti’nin başkan adayı olmak için Beyaz Saray yarışına girmesi beklenen Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, oylamada “hayır” diyeceğini açıklamıştı.
Newsom, teklifin yükselme hedefindeki ileri teknoloji girişimcileri için olumsuz bir ortam oluşturacağını ve uzun vadede ters sonuç vereceğini savundu.
Valinin itirazı ve parti liderleri arasındaki görüş ayrılıkları, başlangıçta teklife verilen desteğin oylama öncesinde azalmasına neden oldu.
Düzenlemeye karşı çıkanlar, verginin ultra zenginleri eyaletten ayrılmaya yönelteceğini, bu kişilerin gelir vergilerini ve istihdam sağlayan işletmelerini de götüreceğini, girişimcilerin yeni şirketlerini Kaliforniya’da kurmaktan vazgeçebileceğini ileri sürdü.
İşçi sendikaları da teklif konusunda iki farklı gruba ayrıldı.
Aralarında Google’ın kurucu ortağı Sergey Brin’in de bulunduğu en az 12 milyarder, Daha İyi Bir Kaliforniya İnşa Etmek (Building a Better California) adlı siyasi eylem komitesine toplam 269 milyon dolar bağışladı.
Komite, yasa teklifine karşı yürütülen kampanyalara 300 milyon dolardan fazla kaynak aktardı.
Milyarderlerin çeyrek milyar dolardan fazla katkısıyla hazırlanan reklamlar, düzenlemeyi tüm Kaliforniyalılar için daha sert vergilendirmenin önünü açacak bir adım ve emeklilik hesapları açısından tehdit olarak gösterdi.
“Hayır” kampanyası, milyarderlerin eyaleti terk etmesi durumunda gelecekteki vergi gelirlerinin kaybedileceği uyarısını içeren reklamları oylama öncesinde Kaliforniya televizyonlarında aralıksız yayımladı.
Benzin fiyatlarının artması ve geçim sıkıntısına ilişkin kaygıların ülke genelinde karamsar bir ekonomik atmosfer oluşturduğu dönemde bu söylemlerin seçmenler üzerinde etkili olmuş olabileceği değerlendiriliyor.
Mark Zuckerberg Silikon Vadisi’nde kalmayı kabul etmişti
Geçen ay yayımlanan bilgilere göre, sosyal medya devi Meta’nın CEO’su Mark Zuckerberg, yönetim kuruluyla yaptığı anlaşma kapsamında Silikon Vadisi’nde 8 yıl daha yaşamayı kabul etmişti.
Zuckerberg gibi birçok zengin isim, Meta örneğinde olduğu gibi yıllık 1 dolar seviyesindeki sembolik maaşları tercih ediyor; hisselerini teminat göstererek borçlanıp mevcut sistemde yüksek vergi ödemelerinden kaçınıyor.
Ancak bildirimde, Kaliforniya seçmenlerinin oylayacağı vergi düzenlemesinin kabul edilmesi durumunda Zuckerberg’in milyarlarca dolarlık tek seferlik vergi yükümlülüğüyle karşılaşabileceği belirtilmişti.
Zuckerberg, 9 Eylül’de Meta yönetim kurulu üyeleriyle katıldığı akşam yemeğinde, yasa teklifi nedeniyle Kaliforniya’dan ayrılmayı düşündüğünü söylemişti.
Meta yöneticisi, yemekten dört gün sonra eyalete bağlı Palo Alto’daki evini satışa çıkarmayı planladığını yönet
