Rusya, ABD ve Ukrayna heyetleri, Ukrayna’daki savaşı sona erdirme ve Avrupa güvenliğini yeniden şekillendirme hedefiyle 9 ay sonra Abu Dabi’de doğrudan temas kurdu.
Görüşmeler 11 Kasım’da sürecek
Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de başlayan üçlü müzakerelerin ilk gün oturumu yaklaşık 4 saat sürdü. Rus devlet ajansı RİA Novosti’ye konuşan bir müzakere grubu kaynağı, görüşmelerin 11 Kasım Çarşamba günü devam edeceğini bildirdi.
ABD arabuluculuğunda 9 aydır gerçekleştirilen ilk doğrudan temas olan toplantılarda, Ukrayna ve Rusya heyetlerinin Rusça iletişim kurduğu aktarıldı. Kaynağa göre 10-11 Kasım tarihlerindeki görüşmeler, yeni bir kıtasal güvenlik sisteminin temel unsurlarına odaklanacak; Ukrayna meselesi ise daha geniş kapsamlı gündemin yalnızca bir bölümünü oluşturacak.
Rus heyetinden bir kaynak da müzakerelerin merkezinde, savaş sonrası Avrupa için yeni güvenlik mimarisinin ana unsurlarını belirleme hedefinin bulunduğunu söyledi.
Kushner: Trump iki tarafı da güçlendiren çözüm istiyor
Taraflar, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen hafta Ukrayna’daki savaşı sona erdirecek ve Avrupa güvenliğini güvence altına alacak kapsamlı bir anlaşmanın mümkün olduğunu açıklamasının ardından Abu Dabi’de bir araya geldi.
Toplantının açılışında konuşan Trump’ın damadı ve Özel Temsilcisi Jared Kushner, her iki tarafla yürütülen temasların görüş ayrılıklarını ortaya koyup azalttığını, bu farkları gidermek için ABD’nin iyi fikirleri bulunduğunu belirtti.
Trump’ın barış konusundaki kararlılığını vurgulayan Kushner, “Başkan, hem savaşı sona erdirecek hem de her iki tarafın tam potansiyelini hayata geçirmesini sağlayarak onları çok daha güçlü bir konumda bırakacak bir çözüm bulmamız için ekstra çaba göstermemizi bizzat istedi” dedi.
Ukrayna’nın başmüzakerecisi Rüstem Umerov da Kiev’in güvenlik garantileri almayı ve kalıcı barışa ulaşmayı hedeflediğini söyledi.
Lavrov’dan Avrupa güvenliği vurgusu
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Moskova’nın savaşın ayrıntılarına geçmeden önce kapsamlı bir Avrupa güvenlik çerçevesinin ele alınmasını istediğini açıkladı.
Moskova’da gazetecilere konuşan Lavrov, “Gelecekteki güvenlik mimarisine ilişkin net parametrelerin tanımlanması ve ancak bundan sonra fiili Rusya-Ukrayna ihtilafının çözümüne geçilmesi fikri tamamen makuldür.” ifadelerini kullandı.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise pazartesi günü, daha geniş güvenlik görüşmelerinin ancak Ukrayna’da ateşkes sağlanmasının ardından yapılabileceğini belirterek farklı bir yaklaşım ortaya koydu.
Lavrov, Avrupalıların Ukrayna’ya nefes alma alanı kazandırmaya çalıştığını savundu ve ateşkes önerisini yeniden reddetti.
Görüşmeler öncesinde Ukrayna heyeti; Avrupa, NATO ve AB temsilcileriyle birlikte ABD’li temsilciler Jared Kushner ve Steve Witkoff ile ayrı bir toplantı gerçekleştirdi. Fransa da Avrupa güvenliği ele alınmadan Ukrayna’da kalıcı barış kurulamayacağını ve bunun Avrupalıların katılımını gerektirdiğini açıkladı.
Kiev, toprak tavizi iddialarını reddetti
Rusya, Ukraynalılar ve Amerikalılarla yapılan toplantıya Avrupalıların dahil edilmediğini açıkça belirtmişti. Görüşmeler öncesinde konuşan Donald Trump, Washington’ın savaşın sona erdirilmesi yönünde çok güçlü bir eğilim gözlemlediğini ve iki tarafın da savaşmaktan yorulduğunu dile getirdi.
Trump, geçen hafta Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in temsilcisiyle Beyaz Saray’da basına kapalı bir görüşme yaptıktan sonra yakın zamanda barış anlaşmasına ulaşılabileceğini öngördü.
Washington’ın aylar boyunca İran’daki savaşa odaklanmasının ardından, barış müzakereleri son haftalarda yeniden ivme kazandı. Rusya’nın Ukrayna’ya askeri müdahalesinin üzerinden 4,5 yıldan fazla süre geçerken ve Rus kuvvetleri ülkenin yaklaşık beşte birini kontrol ederken, nihai anlaşmanın şartlarında taraflar arasındaki görüş ayrılığı sürüyor.
Kamuoyuna yansıyan açıklamalarda, Vladimir Putin’in barış anlaşması öncesinde Ukrayna’nın doğudaki Donbas bölgesinin tamamından çekilmesi talebinden vazgeçtiğine ilişkin herhangi bir işaret bulunmadı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise askerlerinin savunma sırasında hayatını kaybettiği toprakları vermeyi kabul etmedi.
Rus birliklerinin cephe hattındaki ilerleyişi bu yıl neredeyse tamamen dururken Moskova, Ukrayna şehirleri ve enerji tesislerine saldırılarını sürdürdü. Ukrayna da Rusya’nın iç kesimlerindeki petrol rafinerileri ile diğer altyapı hedeflerine yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı.
Zelenskiy, dün akşam yayımladığı görüntülü mesajında, Ukrayna ordusunun sahadaki performansının müzakerelerde Kiev’in ağırlığını artırdığını savundu. Buna, Donbas’ın kömür madenciliği bölgesi Donetsk’te son dönemde bazı toprakların geri alınmasını da örnek gösterdi.
Zelenskiy, “Ukrayna güçleri şu anda Ukrayna’nın müzakere pozisyonunu gerçekten güçlendiriyor” değerlendirmesinde bulundu.
Rusya’nın rekor kayıplar verdiğini öne süren ve Moskova’nın reddettiği bu iddiayı yineleyen Zelenskiy, Washington’a Kremlin’i savaşı sona erdirmeye ikna etmesi çağrısı yaptı.
Reuters’a konuşan ABD’li bir yetkili, Amerikalı müzakerecilerin Zelenskiy ve Putin’in toprak konusunda karşılıklı tavizlerle uzlaşabileceğine inandığını söyledi. Masadaki öneriye göre Ukrayna, savaşın sona ermesini, güvenlik garantilerini ve AB’ye katılım için bir yol haritasını elde edecek.
Üst düzey bir Ukraynalı yetkili ise hükümetin bu tür tavizleri değerlendireceği iddiasını kesin biçimde yalanladı. Yetkili, toprak meselesinin yalnızca liderler seviyesinde ve Ukrayna için uygun güvenlik garantileri çerçevesinde ele alınabileceğini belirtti.
