Tokyo’ya yedek bir idari merkez kurmayı öngören yasa, bölgeler arasındaki yarışın kızışmasına yol açtı ve uzmanlar sürecin adil ve şeffaf işlemesini istiyor.
Yasanın kapsamı ve yürürlüğe giriş takvimi
Liberal Demokrat Parti ile Osaka merkezli Japonya İnovasyon Partisi (JIP) arasındaki koalisyon protokolünün temel maddelerinden biri olan yasa, 24 Temmuz’da parlamentodan geçti. Ekim ayı sonunda yürürlüğe girecek düzenleme, nüfus ve ekonomik büyüklük şartlarını karşılayan eyaletlerin başvuru üzerine başbakana bir veya birden fazla yedek başkent belirleme yetkisi tanıyor. Seçilen merkezlere vergi teşvikleri sağlanacak.
Siyasi bağlam ve eleştiriler
Kyodo ajansına göre uzmanlar, yasanın Osaka’ya ayrıcalık tanıma amacıyla aceleye getirildiği yönünde eleştirilerde bulunuyor. JIP lideri ve Osaka Valisi Hirofumi Yoshimura, uzun süredir savunduğu “Osaka metropol planı” için bu konuyu gelecek ilkbaharda valilik seçimiyle birlikte üçüncü kez referanduma götürmeyi planlıyor; 2015 ve 2020 yıllarındaki referandumlarda reddedildiği planla ilgili çabalar sürüyor.
Adaylar ve ilginin yönü
Kyushu Üniversitesi Hukuk Fakültesinden Prof. Akifumi Shimada, yasanın Osaka metropol planına doğrudan bağlı olduğunu ve siyasi dinamiklerin süreci etkilediğini belirtti. Shimada, aday bölgelerin tekliflerinin ve inceleme sonuçlarının kamuoyuna açıklanması ve değerlendirmenin bağımsız kurullarca yapılması gerektiğini önerdi. Seçim sürecindeki belirsizliğe rağmen Fukuoka, Hokkaido ve Hiroşima gibi büyük eyaletler şimdiden adaylık ilgisi gösterdi. Aichi Valisi Hideaki Omura, eyaletin sanayi gücünü öne sürerek Japonya’nın ekonomik büyüme motoru olduğunu vurguladı. Gunma Valisi Ichita Yamamoto ise eyaletinin doğal afet riskinin düşük olması ve Tokyo’ya ulaşım kolaylığı nedeniyle acil durumlarda kurtarma ve toparlanma üssü olabileceğini savundu.
Görüşler ve sonuç
Mukogawa Kadın Üniversitesinden Prof. Kentaro Kanasaki ile Shimada, yasanın iki farklı hedefi birbirine karıştırdığı görüşünde birleşiyor. Uzmanlara göre, afet anında Tokyo’nun idari işlevlerini yedekleyecek merkez ile ekonomik büyümeyi sırtlayacak sanayi odakları aynı nitelikleri taşımıyor. Net kriterler belirlenmezse projenin Tokyo’daki aşırı yığılmayı çözmek yerine yalnızca birkaç yeni merkez yaratarak bölgesel eşitsizlikleri derinleştirebileceği uyarısını yapıyorlar.
