İsrail’de 27 Ekim Salı günü gerçekleştirilen genel seçimlerin ardından yayımlanan sandık çıkış anketleri, Gadi Eisenkot’un öncülük ettiği muhalefet bloğunun sandalye sayısında öne geçtiğini, ancak hükümet kurmak için gereken çoğunluğa ulaşılamadığını ortaya koydu.
Anketlerde iki blok da 61 sandalyeye ulaşamadı
Başbakan Binyamin Netanyahu’nun liderliğindeki Likud Partisi anketlerde ilk sırada yer aldı. Buna karşın Eisenkot’un muhalefet bloğu, toplam milletvekili sayısında iktidar ittifakını geride bıraktı.
120 sandalyeli Knesset’te hükümet kurabilmek için 61 milletvekili gerekiyor. Eisenkot’un bloğunun 52 ila 53, Netanyahu’nun sağcı ve aşırı sağcı partilerden oluşan ittifakının ise yaklaşık 50 sandalye elde etmesi bekleniyor. Herhangi bir bloğa dahil olmayan Arap partilerinin 17 ila 18 milletvekilliği kazanacağı öngörülüyor.
Likud birinci parti konumunu korudu
Kanal 12’nin sandık çıkış anketinde Likud 24, Eisenkot’un Yaşar (Yashar) Partisi 22 sandalye aldı. Kamu yayıncısı Kanal 11’in tahmininde ise Likud 25, Yaşar 21 sandalyeye ulaştı.
Netanyahu yanlısı Kanal 14’ün yayımladığı anket diğerlerinden ayrılarak iktidar bloğunun 60 sandalye kazanabileceğini gösterdi.
Muhalefet lideri Yair Lapid, sonuçların ardından Netanyahu’nun ağır yenilgi aldığını savundu. Lapid, “Kimsenin kafanızı karıştırmasına izin vermeyin. Netanyahu bloğu ağır bir yenilgiye uğradı. Bu tam bir çöküş ve halk onlara evlerine dönmelerini söyledi.” ifadelerini kullandı.
Arap partileri kilit konuma geldi
Seçimin öne çıkan gelişmelerinden biri, İsrail’deki Filistinli seçmenlerin yüksek katılımı oldu. Arap partilerinin oluşturduğu Ortak Liste’nin seçim merkezinde, sandık çıkış anketlerinin açıklanması alkışlarla karşılandı.
Arap partilerinin toplam 17 ila 18 sandalye kazanmasının, yeni parlamentonun şekillenmesinde önemli bir siyasi ağırlık oluşturması bekleniyor. Ancak Eisenkot’un ittifakındaki bazı partilerin Arap partileriyle koalisyona karşı çıkması, hükümet kurma sürecinin önündeki başlıca engellerden biri olarak görülüyor.
Koalisyon görüşmeleri uzayabilir
Kesin sonuçların açıklanmasının birkaç gün sürebileceği belirtiliyor. Parlamentoya girmeyi başaran küçük partilerin yeni hükümetin kurulmasında belirleyici rol üstlenmesi bekleniyor.
İsrail’de bugüne kadar hiçbir parti 120 sandalyeli parlamentoda tek başına 61 milletvekilliğine ulaşamadı. Hükümetler bu nedenle çoğunlukla birden fazla partinin kurduğu koalisyonlarla oluşturuluyor.
Netanyahu veya Eisenkot’un çoğunluğu sağlayacak bir ittifak kuramaması durumunda koalisyon müzakerelerinin uzaması ve ülkenin yeniden seçime gitmesi gündeme gelebilir.
Seçim, savaşların ardından yapıldı
Oylama, Hamas öncülüğünde 7 Ekim 2023’te gerçekleştirilen saldırıların ardından Gazze, Lübnan ve İran’da yaşanan savaşlar sonrasındaki ilk genel seçim oldu. Seçmenlerin yoğun ilgi gösterdiği seçimde katılım rekor seviyeye ulaştı.
Netanyahu’nun sağcı koalisyonunun politikaları İsrail’de derin ayrılıklara neden olurken, ülkenin uluslararası alanda giderek yalnızlaşmasına da yol açtı. Netanyahu ise kampanya boyunca kendisini İsrail’in güvenlik tehditleriyle mücadele edebilecek en güçlü lider olarak tanıttı.
Netanyahu ve Eisenkot’un siyasi geçmişi
Son 30 yılın yaklaşık 19 yılında başbakanlık yapan 77 yaşındaki Netanyahu, siyasi kariyeri boyunca çok sayıda krizi aşarak iktidarını korudu. Ancak seçime, uzun süredir devam eden yolsuzluk suçlamaları ve 7 Ekim saldırıları öncesindeki güvenlik zafiyeti eleştirileri altında girdi.
Hamas öncülüğündeki saldırılarda yaklaşık 1.200 kişi hayatını kaybetmiş, 251 kişi rehin alınmıştı. Yolsuzluk suçlamalarını reddeden Netanyahu, saldırıların önlenememesindeki sorumluluğu nedeniyle de eleştiriliyor.
Netanyahu’nun en güçlü rakibi olarak görülen 66 yaşındaki Gadi Eisenkot, İsrail ordusunun eski Genelkurmay Başkanı. Gazze’deki savaşta bir oğlunu ve iki yeğenini kaybeden Eisenkot, kampanyasını büyük ölçüde güvenlik politikaları üzerine kurdu ve iç siyasette merkezde konumlandı.
Dört yıl önce siyasete giren Eisenkot, 7 Ekim saldırılarının ardından Netanyahu’nun kurduğu savaş kabinesine katıldı. Ancak sekiz ay sonra Netanyahu’nun liderliğini eleştirerek kabineden ayrıldı.
Sandık çıkış anketlerinin işaret ettiği siyasi çıkmaz sürerse İsrail’i uzun koalisyon pazarlıkları veya yeni bir erken seçim süreci bekleyebilir.
