Türkiye’nin girişimiyle İstanbul’da düzenlenen toplantıda R4 ve E3 ülkelerinin dışişleri bakanları, Filistin’den Ukrayna’ya uzanan bölgesel ve küresel krizlere ortak çözüm arıyor.
Gündemde çok sayıda kriz başlığı var
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğindeki görüşmelerde Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’dan oluşan R4 formatı ile İngiltere, Almanya ve Fransa’nın yer aldığı E3 grubu aynı masada buluşuyor.
Bakanlar düzeyindeki temaslarda Filistin meselesi, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, ABD ile İran arasındaki gerilim, İsrail’in saldırıları, Yemen’deki durum ve Rusya-Ukrayna savaşı ele alınıyor. Görüşmelerde ayrıca yeni işbirliği ve koordinasyon imkanları değerlendiriliyor.
Fidan’dan bölgesel krizlerin yayılmasını önleme mesajı
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Hakan Fidan, süregelen ihtilafların birbirini besleyerek çatışmaları yeni alanlara taşımasının önüne geçilmesi gerektiğini söyleyecek.
Türkiye’nin bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı istikrarsızlığa dönüşmesini engellemek için bölgesel sahiplenmeye dayalı işbirliği mekanizmalarına öncelik verdiğini belirtecek olan Fidan, İsrail’in Filistin’deki işgaline, barış çabalarını aksatan uzlaşmaz tutumuna ve bölgeye yayılan saldırganlığına dikkat çekecek.
Fidan ayrıca tüm devletlerin Kudüs’ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyecek ve iki devletli çözüme zarar verecek adımlardan uzak durması gerektiğini vurgulayacak. İsrail’in yasadışı yerleşimleri genişletmesi ve yasadışı yerleşimci terörünü teşvik etmesi karşısında uluslararası toplumun kararlı davranması, İsrail üzerindeki baskının artırılması gerektiği ifade edilecek.
Hürmüz ve Babülmendep’te güvenlik ele alınacak
ABD ile İran arasındaki gerilimin yalnızca diplomasi ve diyalogla aşılabileceğini belirtecek olan Fidan, askeri yöntemlerin kalıcı sonuç getirmediğini ve bölgedeki kırılganlıkları artırdığını aktaracak.
Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı güvenceye alınmasının bölgesel ve küresel istikrar bakımından hayati olduğunu ifade edecek. Husilerin Suudi Arabistan’daki sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırılarına da değinecek olan Fidan, Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın güvenliğine desteğini yineleyecek ve Mekke Savunma İttifakı’nın temsil ettiği ortak güvenlik ile dayanışma anlayışına işaret edecek.
Fidan, Suriye’de istikrar ve refahın güçlendirilmesi için R4 ve E3 ülkelerinin katkı sunduğunu aktarırken İsrail’in Suriye’yi istikrarsızlaştırmayı hedefleyen eylemlerini sürdürdüğünü kaydedecek.
Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların doğurduğu güvenlik risklerine de değinecek olan Fidan, Türkiye’nin Karadeniz’e kıyıdaş bir ülke olarak savaşın bu denize yayılmasını önlemek amacıyla taraflara çözüm önerileri iletmeyi sürdüreceğini belirtecek.
İtalya da toplantıya katılacak
İstanbul’daki zirvede Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al Suud yer alıyor.
İtalya Dışişleri Bakanlığı, Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani’nin de Türkiye’nin girişimiyle gerçekleştirilen toplantıya katılacağını duyurdu.
Bakanlık açıklamasında, “Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, Türkiye’nin girişimiyle düzenlenen ve başlıca uluslararası krizlere odaklanan bakanlar toplantısına katılmak üzere yarın İstanbul’da olacak” denildi.
İtalya’nın katılımıyla kapsamı genişleyen görüşmelerde uluslararası barış ve güvenliğe yönelik sınamalar değerlendirilecek. Özellikle Ortadoğu, Filistin, Yemen ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşımının güvenliği gündeme gelecek.
R4 ve E3 nasıl oluştu?
Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın oluşturduğu Bölgesel 4’lü (R4) mekanizması, bölgesel sahiplenme temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve diyaloğu geliştirmek amacıyla kuruldu.
R4 dışişleri bakanları, ilki bu yıl 18 Mart’ta Riyad’da yapılan buluşmanın ardından toplam altı kez bir araya geldi. Son görüşme 21 Eylül’de BM Genel Kurulu marjında New York’ta gerçekleştirildi.
Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa’nın oluşturduğu Avrupa 3’lüsü (E3) ise 2003 yılından bu yana İran’ın nükleer programına ilişkin üçlü diplomatik işbirliği yürütüyor. Yapı, zamanla farklı bölgesel ve uluslararası dosyalarda ortak girişimler üstlenen bir niteliğe kavuştu.
