Avrupa’da 2026 yazında kentsel bölgelerde aşırı sıcaklara bağlı olarak 50 binden fazla kişinin yaşamını yitirdiği tahmin edildi. Araştırmaya göre bu can kayıplarının üçte ikisi, fosil yakıt kullanımının yol açtığı iklim değişikliğiyle bağlantılı.
2000’den bu yana en yüksek ölüm tahmini
Imperial College London ile Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulundan bilim insanları, Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin yanı sıra İngiltere, Norveç ve İsviçre’deki 854 kentsel bölgeyi inceledi. Bu bölgeler, 30 ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 40’ını kapsıyor.
Araştırmacılar, 2000-2026 arasında her kentte sıcaklara bağlı beklenen fazladan ölümleri; sıcaklık verileri ve geçmişte sıcaklıkla ölüm oranları arasındaki ilişkiyi temel alan modellemelerle hesapladı. Kullanılan yöntemin, ulusal sağlık otoritelerinin daha sonra açıkladığı resmi aşırı sıcaklık kaynaklı ölüm verileriyle uyumlu olduğu görüldü.
Ölümlerin üçte biri iki haftalık dönemde gerçekleşti
2026 yazındaki sıcaklık kaynaklı ölümler, 2000’den beri kayıtlardaki en yüksek seviyeye ulaştı. Aynı kapsamda 2022’de 29 bin, 2003’te ise 28 bin ölüm tespit edilmişti.
Bilim insanlarının hesaplamalarına göre can kayıplarının yaklaşık üçte biri 17 Haziran-1 Temmuz döneminde meydana geldi. Bu süreçte Avrupa genelindeki günlük ortalama sıcaklıklar, 1991-2020 ortalamasının 5 dereceden fazla üzerine çıktı.
Güney ve Batı Avrupa en fazla etkilenen bölgeler oldu
En yüksek sıcaklıkların ve ölüm sayılarının görüldüğü Güney ve Batı Avrupa kentleri, en ağır etkilenen bölgeler arasında yer aldı. Genellikle daha serin iklime sahip İngiltere gibi Kuzey Avrupa ülkelerinin kentsel alanlarında bile sıcaklık nedeniyle yaklaşık 4 bin 500 kişinin öldüğü tahmin edildi.
Aşırı sıcaklar çoğunlukla ileri yaştaki kişileri etkiledi. Bununla birlikte, incelenen bölgelerde 65 yaşın altındaki yaklaşık 6 bin kişinin de bu nedenle yaşamını yitirdiği değerlendirildi.
Sıcaklık farkı bazı günlerde 12 dereceye ulaştı
Özellikle Batı Avrupa’da arka arkaya görülen aşırı sıcak hava dalgaları, yaz mevsimini daha da şiddetlendirdi ve halk sağlığı üzerinde ciddi sonuçlar doğurdu. En yüksek sıcaklık anomalisinin görüldüğü bölge Batı Avrupa oldu.
Yaz boyunca sıcaklıklar 1991-2020 ortalamasının yaklaşık 2.9 derece üzerinde seyretti. Bazı günlerde ise ortalamayla arasındaki fark 12 dereceye kadar çıktı.
