Çin ekonomisi ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 4,3 büyüyerek son üç yılın en yavaş performansını gösterdi; emlak sektöründeki borç krizi ile talep yetersizliği, ekonomik faaliyeti baskı altına almaya devam ediyor.
Krizin boyutu ve etkileri
Dünyanın en yüksek boş gökdeleni unvanına sahip olan ve tamamlandığında çatı havuzlu lüks bir otele ev sahipliği yapması planlanan yapı, Çin’in liman kenti Tianjin’de yıllardır terk edilmiş halde duruyor.
Yapımına 2008 yılında başlanan 595,5 metre yüksekliğindeki Goldin Finance 117 gökdeleninin inşası, geliştirici firmanın borç batağına düşmesiyle durdu ve proje 18 yıldır tamamlanamadı.
Dev gökdelen, Çin kentlerinde terk edilmiş çok katlı binaların ve konut kulelerinin yükseldiği yıllardır süregelen gayrimenkul krizinin en somut simgelerinden biri olarak kabul ediliyor.
Çin ekonomisinin bir dönem en güçlü motoru olan emlak sektörü, bugün büyümenin önündeki en büyük engellerden birine dönüştü.
Bugün açıklanan resmi verilere göre, Çin ekonomisi ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 4,3 büyüyerek son üç yıldan uzun sürenin en zayıf performansını gösterdi.
Gökdelenin şantiyesinde çalışan bir işçi, salı günü AFP muhabirine yaptığı açıklamada, “Çok fazla finansman gerektiriyordu, ihtiyaç duyulan sermaye miktarı aşırı büyüktü” dedi.
İşçi, binanın içi tamamlanıp ışıkları yakıldığında geceleri çok daha güzel görüneceğini ekledi.
Binayı ziyaret eden AFP muhabirleri, doğu cephesinin bir kısmının hala açıkta olduğunu ve tepesinde vinçlerin yer aldığını bildirdi.
Gökdelenin inşaatı, Hong Kong merkezli geliştirici şirket Goldin Properties’in 2015 yılındaki Çin borsası çöküşünün ardından finansal darboğaza girmesiyle durdurulmuştu.
Evergrande, Country Garden ve Vanke gibi emlak devleri de borç sorunlarıyla boğuşuyor.
Pekin yönetiminin aşırı borçlanmayı ve spekülasyonu engellemek amacıyla 2020 yılında kredi musluklarını kısaması, bu şirketlerin finansmana erişimini zorlaştırmıştı.
Emlak yatırımlarında büyük düşüş
Süren emlak krizinin konut fiyatlarını durgun tutması, potansiyel alıcıları piyasadan uzaklaştırıyor.
Resmi verilere göre, ülke genelindeki gayrimenkul geliştirme yatırımları ocak ile haziran ayları arasındaki dönemde yıllık bazda yüzde 18 geriledi.
Konut yatırımlarında ise düşüş yüzde 17,8 olarak kaydedildi. Krizin boyutunu gösteren bir diğer gelişme olarak Çin makamları, artan cenaze masraflarından kaçınmak isteyen yakınlarını kaybeden kişilerin, cenaze küllerini boş apartman dairelerine yerleştirmesini mart ayında yasakladı.
Ekonomistler, Çin’in emlak ve altyapı yatırımlarına dayalı büyüme modeli yerine iç tüketime dayalı bir yapıya geçmesi gerektiğini savunuyor.
Tianjin’deki gökdelenin inşaat çalışmaları Nisan 2025’te yeniden başladı.
Devlet medyası, mart ayında işçilerin binanın tepesine elmas şeklinde bir taç yerleştirdiğini belirterek bunun projenin son rötuşları olduğunu yazdı.
Çin resmi haber ajansı Şinhua, projenin yeniden canlandırılması çalışmalarında önemli aşamaların kaydedildiğini bildirdi.
Haberde, kiralama işlemlerinin büyük ölçüde tamamlandığı, yedi devlet kuruluşu ile 10 özel şirketin binadan alan satın alarak buraya taşınmaya hazırlandığı aktarıldı.
Bu adımlarla birlikte Goldin Finance 117 gökdeleni, Guinness Dünya Rekorları tarafından 2015 yılında tescil edilen “dünyanın en yüksek boş binası” unvanından kurtulabilir.
Yerel medya organları, kulenin 2027 yılının ilk yarısında tamamlanmasının öngörüldüğünü yazdı.
Şinhua, geçen yıl çalışmaların yeniden başlamasının bir gayrimenkul şirketinin iflas tasfiye davası ve Tianjin mahkemelerinin ilgili arazi kullanım hakları ile inşaat halindeki projeleri devretmesinin ardından gerçekleştiğini duyurdu.
Çin sosyal medyasında “hayalet şehirler” olarak anılan boş konut siteleri, spekülatif alımların ve emlak sektöründeki aşırı üretimin etkilerine dair tartışmaları tetikliyor.
Finans kuruluşu Natixis’in Asya Pasifik kıdemli ekonomisti Gary Ng, sektördeki krizin borçla finanse edilen ağır yapıdan ve emlak fiyatlarının her zaman yükseleceğine dair inançtan beslendiğini belirtti.
Ng, “Geliştiriciler, daireleri satmadan veya kiraya vermeden önce tedarikçilere ödeme yapmakta ve projeleri tamamlamakta zorlanıyor” dedi.
Ng, Pekin yönetiminin sektörü tamamen desteklemek istemesi halinde çok daha büyük adımlar atacağını ifade eden Ng, “Hükümet, sistemik risk oluşturmadığı sürece piyasayı istikrara kavuşturmaktan ve diğer sektörlerin ekonomide daha önemli bir rol oynamasına kademeli olarak izin vermekten memnun görünüyor. Gayrimenkul artık hükümetin politika önceliği değil” değerlendirmesinde bulundu.
Gökdelenin yakınlarında çalışan 18 yaşındaki Tianjin sakini Zhang ise mahallesinde yarım kalmış 20’den fazla kata sahip binalar olduğunu belirterek, kulenin nihayet tamamlanacak olmasının güzel bir gelişme olduğunu ifade etti.
